Ev heyvanları haqqında Gürcüstan Qanunu

Gürcüstan Qanunu

Ev heyvanları haqqında

Maddə 1. Qanunun məqsədi və vəzifələri

1. Bu Qanunun məqsədi ev heyvanlarının idarə edilməsi sahəsində insanın və ev heyvanının təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılmasına kömək edən fəaliyyət və ya hərəkət üçün hüquqi əsaslar yaratmaqdır.

2. Bu Qanunun vəzifələri aşağıdakılardır:

a) ev heyvanını və insanı digər ev heyvanlarından gələn təhlükələrdən qorumaq;

b) ev heyvanını qeyri-düzgün və qəddar rəftardan qorumaq;

q) ev heyvanlarına qulluq və əhalinin idarə edilməsinin humanist prinsiplərini və metodlarını tətbiq etmək.

Maddə 2. Qanunun tənzimləmə sahəsi

1. Bu Qanunun tənzimləmə sahəsinə aşağıdakılar daxildir:

a) ev heyvanının rifahının təmin edilməsi;

b) ev heyvanının izlənilməsinin təmin edilməsi;

q) ev heyvanlarının idarə edilməsi sahəsində səlahiyyətli orqanların səlahiyyətlərinin müəyyən edilməsi;

d) ev heyvanlarının sahiblərinin və himayədarlarının öhdəliklərinin müəyyən edilməsi;

e) ev heyvanlarının idarə edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən subyektlər üçün fəaliyyətin hüquqi əsaslarının müəyyən edilməsi;

v) ev heyvanı populyasiyasının idarə edilməsi.

2. Bu Qanunun təsiri kənd təsərrüfatı və vəhşi heyvanlara şamil edilmir.

Maddə 3. Terminlərin izahı

Bu qanunun məqsədləri üçün, onda istifadə olunan terminlər aşağıdakı mənaları daşıyır:

a) Ev heyvanı (bundan sonra − heyvan) – sahibli, sığınacaqda olan, sahibsiz, nəzarətsiz it və ya pişik, sosial tələbatları ödəmək üçün və/və ya funksional təyinatla istifadə olunur;

b) Heyvan sahibi (bundan sonra − sahibi) − mülkiyyətində heyvanı olan və onun identifikasiya-qeydiyyatını, sterilizasiyasını/kastrasiyasını, qulluq və himayəsini, o cümlədən, baytarlıq xidmətini Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada təmin edən fiziki şəxs və ya hüquqi şəxs;

q) Sahibli heyvan − bu qanunla müəyyən edilmiş qeydiyyatdan keçmiş sahibi olan heyvan;

d) Sahibsiz heyvan − bu qanunla müəyyən edilmiş sahibi və ya heyvanı himayə edən şəxsi olmayan heyvan;

e) Himayə edilən heyvan − müəyyən ərazidə sərbəst yaşayan, nəzarəti heyvanı himayə edən şəxs tərəfindən təmin edilən heyvan;

v) Nəzarətsiz heyvan − konkret zaman kəsiyində sahibi və ya heyvanı himayə edən şəxsi müəyyən edilməyən heyvan;

z) Heyvanı himayə edən şəxs (bundan sonra − himayə edən) – müəyyən ərazidə sərbəst yaşayan heyvana nəzarət edən, səlahiyyətli orqanda heyvanın qeydiyyatı əsasında onun yemlənməsini və suvarılmasını həyata keçirən fiziki şəxs və ya hüquqi şəxs və ona baytarlıq xidməti göstərmək hüququ olan şəxs;

t) Heyvanın rifahı − heyvanın qulluq və himayəsi üçün zəruri şəraitin yaradılması, o cümlədən, heyvanın yeməyə və suya çıxışının təmin edilməsi, xəstəliklərin profilaktikası, onun ağrı və əzabdan qorunması;

i) Heyvanın qulluq və himayəsi – müvafiq sanitariya-gigiyena şəraitinə riayət etməklə heyvan üçün zəruri yaşayış mühitinin yaradılması, onun yemlənməsi və suvarılması, müntəzəm gəzdirilməsi, sosiallaşdırılması, baytarlıq xidməti ilə təmin edilməsi, xəstəliklərin profilaktikası, diaqnostikası, müalicəsi, quduzluğa və digər xəstəliklərə qarşı vaxtında vaksinasiya, habelə Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş heyvanın rifahı üçün zəruri olan digər şərtlərin təmin edilməsi;

k) Kinoloji müəssisə − Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş, itlərin yetişdirilməsi, təlimi, sosiallaşdırılması, davranışının korreksiyası və qulluq və himayəsi istiqamətləri də daxil olmaqla, məsləhət/təhsil xidmətləri göstərən, habelə bu qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə heyvanların (itlərin) idarə edilməsi sahəsində müəyyən edilmiş xidmətləri təmin edən şəxs;

l) Felinoloji müəssisə − Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş, pişiyin yetişdirilməsi, sosiallaşdırılması, davranışının korreksiyası və qulluq və himayəsi istiqamətləri də daxil olmaqla, məsləhət/təhsil xidmətləri göstərən, habelə bu qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə heyvanların (pişiklərin) idarə edilməsi sahəsində müəyyən edilmiş xidmətləri təmin edən şəxs;

m) Baytarlıq müəssisəsi − Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş, baytarlıq xidməti göstərən şəxs;

n) Heyvanın evtanaziyası − yalnız Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda səlahiyyətli şəxs (baytar və ya baytar texniki) tərəfindən heyvanın həyatına xüsusi nəzarətə tabe olan maddələrlə və ya xüsusi nəzarətə tabe olan əczaçılıq məhsuluna bərabər tutulan dərman vasitələri ilə humanitar, ani və ağrısız şəkildə son qoyulması;

o) Heyvanın identifikasiyası − qeydiyyat orqanı tərəfindən heyvanın mikroçip, sırğa (damğa) ilə işarələnməsi, pişiklərin halında isə − həmçinin baytarlıq qaydaları ilə icazə verilən digər üsulla;

p) Heyvanın qeydiyyatı – qeydiyyat orqanı tərəfindən identifikasiya edilmiş heyvan haqqında məlumatın vahid məlumat bazasına daxil edilməsi, həmçinin qeydiyyat məlumatlarında dəyişikliklərin edilməsi;

j) Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı − bələdiyyənin nümayəndəli orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş bələdiyyə meriyasının struktur bölməsi və ya bələdiyyənin nümayəndəli orqanı tərəfindən səlahiyyət verilmiş hüquqi şəxs;

r) Agentlik − Gürcüstan Ətraf Mühitin Mühafizəsi və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin dövlət nəzarətinə tabe olan publik hüquqi şəxs − Milli Qida Agentliyi;

s) Qeydiyyat orqanı − bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı, baytarlıq müəssisəsi, heyvan sığınacağı və heyvan yetişdirmə yeri;

t) Köpək qayışı − heyvanın hərəkətinə nəzarəti təmin edən vasitə;

u) Ağızlıq − itə taxılan və digər heyvanın və insanın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün nəzərdə tutulan qurğu;

f) Heyvanın həddindən artıq aqressiyası − heyvanın digər heyvanın və ya insanın həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə yaradan və bu heyvanın sonrakı sosiallaşmasını mümkünsüz edən davranış disbalansı;

k) Heyvanın gəzdirilməsi − heyvanın açıq məkanda və ya xüsusi ayrılmış yerlərdə müvafiq nəzarətlə hərəkəti;

ğ) Heyvanların yetişdirilməsi − heyvanların məqsədyönlü və planlı şəkildə çoxaldılması;

y) Heyvan populyasiyasının idarə edilməsi − heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatı və sterilizasiya/kastrasiya yolu ilə çoxaltma qabiliyyətinin dayandırılması;

ş) Heyvan sığınacağı (bundan sonra − sığınacaq) − bələdiyyə sığınacağı və ya Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş xüsusi sığınacaq;

ç) Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) − Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş şəxs, sahibin tapşırdığı heyvanın müvəqqəti yerləşdirilməsi və ona qulluq edilməsi xidmətini göstərir;

ts) Dehelmintizasiya − heyvanın orqanizmindən parazitlərin xaric edilməsi;

dz) Vaksinasiya − xəstəliklərə qarşı immunitetin (orqanizmin müdafiə qabiliyyətinin) formalaşdırılması üçün heyvanın orqanizminə xəstəliklərə qarşı antigenin (antigenlərin) yeridilməsi;

tz) Kastrasiya − erkək heyvanın çoxaltma qabiliyyətinin dayandırılması;

c) Sterilizasiya − dişi heyvanın çoxaltma qabiliyyətinin dayandırılması;

x) Heyvan döyüşləri − yarış və ya digər məqsədlə heyvanın öz növündən olan və ya digər növ heyvanla döyüşdürülməsi;

c) Baytarlıq pasportu − heyvanın məlumat vərəqəsi, baytar və ya baytar texniki illik vaksinasiya, sterilizasiya/kastrasiya, orqanizmin fərdi xüsusiyyətləri (o cümlədən, allergik reaksiya, sağlamlıq vəziyyəti, çəki) və antiparazitar vasitələrin istifadəsi haqqında qeydlər, həmçinin sahib haqqında məlumat (identifikasiya məlumatları və əlaqə məlumatları) daxil edə bilər;

h) Mikroçip − oxuna bilən passiv radio tezlikli identifikasiya vasitəsi, xüsusi məlumat daşıyıcısı olan implant, onun vasitəsilə vahid məlumat bazasında heyvan və onun sahibi haqqında məlumat əks olunacaq;

h1) Sırğa nişanı (damğa) – identifikasiya nömrəsini ehtiva edən və məlumatların vahid bazasında heyvan haqqında məlumatın əks olunması imkanını verən identifikasiya vasitəsi;

h2) Heyvanların yetişdiricisi (bundan sonra – yetişdirici) – heyvanların bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada məqsədyönlü və planlı şəkildə yetişdirilməsini həyata keçirən, Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş şəxs;

h3) Heyvanların realizatoru (bundan sonra – realizator) – heyvanları satan, Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş şəxs;

h4) Potensial olaraq artan riskli it – fiziki xüsusiyyətlərinə (o cümlədən, ölçüsü, çəkisi) və/və ya qeyri-düzgün təlim və davranışa görə digər heyvanın və/və ya insanın həyatı və sağlamlığı üçün artan təhlükə yarada bilən it;

h5) Heyvanın müvəqqəti gətirilməsinə və idxalına və/və ya yetişdirilməsinə moratorium – potensial olaraq artan riskli itin, habelə digər heyvanın hiperpopulyasiyasının idarə edilməsi məqsədilə Gürcüstan Hökumətinin bu cür heyvanın müvəqqəti gətirilməsini və idxalını və/və ya yetişdirilməsini qadağan etmək səlahiyyəti;

h6) Heyvanların toplanması – fiziki şəxs tərəfindən heyvanların toplanması və eyni zamanda onların saxlanılması qaydalarına (yeməyə əlçatanlıq, sanitar-gigiyenik şəraitə riayət edilməsi, baytarlıq xidməti ilə təmin edilməsi, müntəzəm gəzinti) riayət etmək imkanının olmaması, heyvanın vəziyyətinin (çəki itkisi, xəstəlik və s.) və/və ya heyvanın yaşayış mühitinin əhəmiyyətli dərəcədə pisləşməsinə baxmayaraq;

h7) Kinoloq – itin yetişdirilməsi, təlimi, sosiallaşdırılması və davranışının korreksiyası istiqamətlərində müvafiq bacarıqlara və biliyə malik olan fiziki şəxs; H8) Felinoloq – pişiyin saxlanılması, yetişdirilməsi, sosiallaşdırılması və davranışının korreksiyası istiqamətlərində məsləhət xidmətləri göstərən fiziki şəxs;

h9) Damazlıq heyvan – sağlamlığı, cins keyfiyyəti və damazlıq üçün yararlılığı bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada təsdiq edilmiş və məqsədyönlü və planlı yetişdirilmə üçün nəzərdə tutulmuş heyvan;

h10) Xidməti it – sahibi dövlət qurumu olan və mühafizə, axtarış-xilasetmə işlərinin həyata keçirilməsi, təxribat faktlarının aradan qaldırılması məqsədilə istifadə olunan xüsusi təlim keçmiş it, habelə təyinatı kütləvi asayiş pozuntularının qarşısının alınması, cinayət və ya ictimai təhlükəli əməl törətmiş şəxsin təqib edilməsi, saxlanılması və identifikasiyası, saxlanılan və ya həbs edilənin müşayiət edilməsi, şəxsə və/və ya polisə/hərbi polis əməkdaşına hücumun dəf edilməsi, qadağan olunmuş əşyaların aşkar edilməsi olan it;

h11) Assistent it – sahibi məlumatların vahid bazasında görmə qabiliyyəti zəif olan və ya görmə qabiliyyəti olmayan əlilliyi olan şəxs kimi qeydiyyatdan keçmiş it.

Maddə 4. Heyvan rifahının prinsipləri

1. Heyvan rifahının prinsipləri aşağıdakılardır:

a) su və yeməyə sərbəst giriş;

b) təhlükəsiz yaşayış mühitinin və müvafiq yaşayış şəraitinin yaradılması;

q) xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi.

2. Heyvan rifahı prinsiplərinə riayət etmək həm bu qanunla müəyyən edilmiş prosedurların həyata keçirilməsi zamanı, həm də heyvanların idarə edilməsi sahəsində xeyriyyə, təhsil və digər fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi zamanı məcburidir.

3. Gürcüstanın bütün ərazisində aşağıdakılar qadağandır:

a) bu qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, heyvanın atılması;

b) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, heyvanın evtanaziyası;

q) heyvanın mükafat, priz və ya mükafat şəklində verilməsi;

d) heyvanın qida kimi istifadəsi və/və ya ondan preparatlar və kimyəvi maddələr hazırlanması;

e) avtonəqliyyat hadisəsi zamanı heyvanın zədələnməsi/ölümü halında nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü tərəfindən bu barədə müvafiq orqana məlumat verilməməsi;

v) heyvan kolleksiyası;

z) xidməti it istisna olmaqla, itin döyüş məqsədləri üçün təlimi.

Maddə 5. Heyvanın atılmasının qadağan edilməsi

1. Bu qanunla nəzərdə tutulmuş heyvana lazımi qulluq və/və ya sahibinin və heyvanın birgə yaşamasının qeyri-mümkünlüyü üçün obyektiv şərtlərin mövcudluğu halları istisna olmaqla, heyvanın atılması qadağandır.

2. Bu maddənin birinci bəndində nəzərdə tutulmuş hallarda sahibi ağlabatan müddətdə heyvan üçün yeni sahib tapmağa borcludur, yeni sahib tapmaq mümkün olmadıqda isə onu bu qanunun 18-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün sığınacağa köçürməlidir.

3. Sahibi tərəfindən heyvan üçün yeni sahib tapıldığı halda, yeni sahibin vahid məlumat bazasında qeydiyyatı məcburidir.

Maddə 6. Heyvanların idarə edilməsi sahəsində səlahiyyətli orqanlar

1. Heyvanların idarə edilməsi sahəsində səlahiyyətli orqanlar bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı və agentlikdir.

2. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı bu qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada aşağıdakıları həyata keçirir:

a) sahibi tərəfindən öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə nəzarət;

b) himayədar tərəfindən öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə nəzarət;

q) it damının qeydiyyatı;

d) sahibsiz/himayədar heyvan populyasiyasının idarə edilməsi və quduzluğa qarşı peyvəndləmə;

e) himayədar heyvanın tutulması barədə himayədara məlumat verilməsi;

v) sahibsiz/himayədar heyvan cəsədinin utilizasiyası;

z) heyvanların idarə edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən subyektlər tərəfindən bu qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydalara riayət olunmasına planlı və qeyri-planlı monitorinq.

3. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı sahibsiz/himayədar heyvanın müvəqqəti yerləşdirilməsini, qulluğunu, populyasiyasının idarə edilməsini və quduzluğa qarşı peyvəndlənməsini təmin etmək üçün müstəqil və ya digər bələdiyyələrlə birlikdə bələdiyyə sığınacağı yaradır və ya qeyd olunan fəaliyyətləri özünün səlahiyyətli şəxsi vasitəsilə həyata keçirir.

4. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı sahibsiz/himayədar heyvan populyasiyasının idarə edilməsini bu qanunun 18-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirməyə borcludur.

5. Agentlik bu qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada:

a) heyvanın izlənilməsini təmin etmək üçün vahid məlumat bazasının idarə edilməsini həyata keçirir;

b) heyvanların idarə edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən subyektlər tərəfindən bu qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydalara riayət olunmasına dövlət nəzarətini həyata keçirir;

q) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər funksiyaları yerinə yetirir.

6. Agentlik Gürcüstan hökumətinin qərarı ilə heyvanın həddindən artıq populyasiyasının idarə edilməsi üzrə müvəqqəti tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün heyvanın identifikasiya-qeydiyyatını, sterilizasiyasını/kastrasiyasını və quduzluğa qarşı peyvəndlənməsini təmin edə bilər.

7. Heyvanın Gürcüstan gömrük sərhədindən keçməsi zamanı baytarlıq sərhəd-karantin nəzarətini Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada agentlik və Gürcüstan Maliyyə Nazirliyinin idarəetmə sahəsinə daxil olan publik hüquqi şəxs - Gəlirlər Xidməti öz səlahiyyətləri daxilində həyata keçirirlər.

Maddə 7. Sahibi

1. Heyvanın rifahı, ona qulluq və populyasiyanın idarə edilməsi öhdəlikləri çərçivəsində, heyvanın növü və cinsinin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq sahibi aşağıdakıları təmin etməlidir:

a) bu qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatı;

b) bu qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməklə heyvanın gəzdirilməsi, səyahəti və tədbirlərdə istifadəsi;

q) baytarlıq müayinəsi, kompleks vaksinasiya, dehelmintizasiya və digər müalicə-profilaktika tədbirlərinin həyata keçirilməsi;

d) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada quduzluğa qarşı vaksinasiya;

e) bu qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada sterilizasiya/kastrasiya yolu ilə heyvanın çoxalma qabiliyyətinin dayandırılması;

v) sterilizasiya/kastrasiya metodunun tətbiqinin mümkün olmadığı hallarda, tibbi göstəriş əsasında heyvanın çoxalma qabiliyyətinin onun üçün digər, zərərsiz, baytarlıq qaydaları ilə icazə verilən metodla dayandırılması;

z) xəstələndiyi təqdirdə heyvanın dərhal baytarlıq müəssisəsinə aparılması;

t) heyvanın itməsi/ölməsi barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına məlumat verilməsi;

i) heyvan tərəfindən digər heyvanın və/və ya insanın dişləməsi/cırması/dırnaqlaması faktı barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanının/agentliyinin məlumatlandırılması, əgər quduzluq və ya heyvandan insana keçən digər təhlükəli xəstəliklə yoluxma/xəstələnmə şübhəsi varsa;

k) heyvan tərəfindən digər heyvanın və/və ya insanın dişləməsi/cırması/dırnaqlaması halında Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada onun üzərində təcrid olunmuş şəkildə, sahibinin faktiki yaşayış ünvanında və ya sığınacaqda baytarlıq nəzarətinin həyata keçirilməsi;

l) heyvan tərəfindən çirkləndirildiyi halda ictimai yerin dərhal təmizlənməsi;

m) heyvan tərəfindən digər şəxsə vurulmuş ziyanın Gürcüstan Mülki Məcəlləsinə və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktlarına uyğun olaraq ödənilməsi;

n) heyvan cəsədinin Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada utilizasiya edilməsi.

2. Sahibinin bu maddənin birinci bəndinin "a" və "q"−"v" yarımbəndləri ilə nəzərdə tutulmuş prosedurlar haqqında məlumatın baytarlıq pasportuna daxil edilməsi barədə baytarlıq müəssisəsinə müraciət etmək hüququ vardır. 3. Fiziki şəxs məlumatların vahid bazasında yalnız 16 yaşına çatdıqdan və Gürcüstan Cinayət Məcəlləsinin 259-cu maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş məhkumluğu olmadığı hallarda sahib kimi qeydiyyata alına bilər.

4. Potensial olaraq artan riskli itin sahibi kimi qeydiyyat üçün, bu maddənin 3-cü bəndi ilə nəzərdə tutulmuş tələblərin yerinə yetirilməsindən əlavə, psixi vəziyyət haqqında arayışın təqdim edilməsi məcburidir.

5. Sahibinin vəfatı halında onun varisi məlumatların vahid bazasında sahib kimi qeydiyyatdan keçməlidir. Əgər varis Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada mirası qəbul etməkdən imtina edərsə, o, heyvan üçün yeni sahib tapmağı təmin etməli, yeni sahib tapmağın mümkün olmadığı halda isə onun sığınacağa köçürülməsini təmin etməlidir.

Maddə 8. Heyvanın himayəyə götürülməsi

1. Fiziki və hüquqi şəxslərin sahibsiz heyvanı himayəyə götürməsini təmin etmək hüququ vardır.

2. Himayəyə götürmənin əsası himayəyə götürən şəxsin vahid məlumat bazasında qeydiyyatdan keçməsidir. Himayəyə götürmə himayəyə götürən şəxsin ərizəsi əsasında və ya onun bu qanunla müəyyən edilmiş öhdəliyini pozduğu halda dayandırılır.

3. Heyvanın himayəyə götürülməsinə yalnız sterilizasiya/kastrasiyadan sonra icazə verilir.

4. Erkən və məktəbəqədər tərbiyə və təhsil müəssisələrinin, ümumtəhsil müəssisələrinin, tibb müəssisələrinin və metropoliten binalarında, habelə uşaq və idman meydançalarında heyvanın himayəyə götürülməsinə yol verilmir.

5. Himayəyə götürən şəxsin himayəyə götürülmüş heyvanı aşağıdakılarla təmin etmək hüququ vardır:

a) baytarlıq xidməti;

b) xəstəliklərin profilaktikası və diaqnostikası;

q) xəstəliklərə qarşı vaksinasiya.

6. Heyvanların rifahı prinsiplərini nəzərə alaraq himayəyə götürən şəxs aşağıdakıları etməyə borcludur:

a) vahid məlumat bazasında himayəyə götürən şəxs kimi qeydiyyatdan keçmək üçün qeydiyyat orqanına müraciət etsin;

b) himayəyə götürülmüş heyvanın yemlənməsini və suvarılmasını təmin etsin;

q) himayəyə götürülmüş heyvanın quduzluğa qarşı vaksinasiyasını təmin etsin, quduzluğa qarşı vaksinasiyanı təmin etmək mümkün olmadıqda isə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına müraciət etsin;

d) himayəyə götürülmüş heyvanda digər heyvan üçün və/və ya insan üçün təhlükəli xəstəlik və ya belə xəstəliyin şübhəli əlamətləri aşkar edildikdə, bu barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına müvafiq məlumat versin;

e) bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı və agentliyi tərəfindən himayəyə götürülmüş heyvanla bağlı bu qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlərin maneəsiz həyata keçirilməsinə kömək etsin, o cümlədən heyvanın vəziyyəti barədə əlində olan məlumatı təqdim etsin;

v) himayəyə götürməkdən öz istəyi ilə imtina etdiyi halda, bu barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına məlumat versin və himayəyə götürən şəxs kimi qeydiyyatı ləğv edilənədək heyvana nəzarəti davam etdirsin;

z) himayəyə götürməkdən öz istəyi ilə imtina etdiyi halda, himayəyə götürən şəxs kimi qeydiyyatın ləğvi tələbi ilə qeydiyyat orqanına müraciət etsin;

t) himayəyə götürülmüş heyvanın tələf olduğu halda, bu barədə vahid məlumat bazasında himayəyə götürən şəxs kimi qeydiyyatın ləğvi məqsədilə qeydiyyat orqanına məlumat versin.

7. Bu maddənin 6-cı bəndinin "a" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş halda himayəyə götürülmüş heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatını bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı öz sisteminə daxil olan bələdiyyə sığınacağı və ya özü tərəfindən səlahiyyət verilmiş şəxs vasitəsilə təmin edir.

Maddə 9. Heyvanların idarə edilməsi sahəsində iştirak edən subyektlər

1. Bu qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanların idarə edilməsi sahəsində iştirak edən aşağıdakı subyektlər dövlət nəzarətinə tabedirlər:

a) baytarlıq müəssisəsi − heyvanın baytarlıq xidmətini həyata keçirən şəxs, o cümlədən heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatı, sterilizasiyası/kastrasiyası, sağlamlığı və rifahı üçün xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi, zoonoz xəstəliklərdən qorunması (o cümlədən quduzluğa qarşı vaksinasiya) və ölkədə baytarlıq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi;

b) sığınacaq − heyvanın müvəqqəti baxımını, identifikasiyasını-qeydiyyatını, sterilizasiyasını/kastrasiyasını, vaksinasiyasını və/və ya sahibsiz heyvan üçün sahib/himayəyə götürən şəxsin axtarışını təmin edən şəxs;

q) heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) − sahibinin tapşırdığı heyvanın müvəqqəti yerləşdirilməsini və baxımını təmin edən şəxs;

d) damazlıq − heyvanların məqsədyönlü və planlı yetişdirilməsini, habelə heyvanın identifikasiyasını-qeydiyyatını, damazlıq kitabının (heyvanın əcdadları haqqında məlumatın daxil edildiyi sənəd) aparılmasını, damazlıq heyvanın və əldə edilmiş törəmələrin sənədli uçotunu həyata keçirən şəxs;

e) kinoloji/felinoloji müəssisə − heyvanın yetişdirilməsi, təlimi, sosiallaşdırılması, davranışının korreksiyası və baxımı istiqamətlərində məsləhət/təhsil xidmətlərini həyata keçirən şəxs;

v) realizator − heyvanın baxımını həyata keçirən, onu satan, habelə quduzluğa və digər təhlükəli xəstəliklərə qarşı vaxtında vaksinasiyanı və digər növ baytarlıq xidmətini təmin edən şəxs;

z) heyvanlara qulluq və gigiyenik xidmət (qruminq) obyekti − Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş, heyvanın gigiyenik və xarici vəziyyətinin qorunması/yaxşılaşdırılması ilə əlaqədar xidmətləri həyata keçirən şəxs.

2. Heyvanlara qulluq və gigiyenik xidmət (qruminq) obyekti:

a) heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiyası-qeydiyyatı haqqında məlumatı yoxlamağa borcludur;

b) vahid məlumat bazasında qeydiyyatdan keçməmiş heyvana xidmət göstərməyə səlahiyyəti yoxdur.

3. Bu maddənin birinci bəndində müəyyən edilmiş subyektlər heyvanın rifahının qorunmasını təmin etmək üçün heyvanlara qulluqla bağlı ümumi tələblərə əməl etməlidirlər:

a) sanitariya-gigiyena normalarına riayət etmək;

b) təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmək;

q) heyvanı su ilə təmin etmək və zərurət olduqda, onu yemləmək;

d) heyvanın yerləşdirildiyi yerin adekvat insolasiyası/işıqlandırılması, isidilməsi və ventilyasiyası;

e) bələdiyyənin səlahiyyətli orqanının və/və ya agentliyin müraciəti əsasında tələb olunan məlumatları təqdim etmək;

v) bu Qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş digər tələblərə riayət etmək.

Maddə 10. Heyvanlara baytarlıq xidməti

1. Ölkədə baytarlıq təhlükəsizliyini və əhalinin zoonoz xəstəliklərdən qorunmasını təmin etmək məqsədilə, bu Qanunla müəyyən edilmiş digər şəxslər istisna olmaqla, xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi baytarlıq müəssisəsi tərəfindən Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.

2. Heyvanlara baytarlıq xidməti baytar və ya baytar texniki tərəfindən öz səlahiyyətləri daxilində Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada təmin edilir.

3. Baytarlıq xidməti heyvan üçün ağrısız vasitələrlə, Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş prosedurlara uyğun olaraq həyata keçirilir.

4. Müalicə məqsədi olmadan və ya funksional təyinatı olmadan heyvan üzərində baytarlıq əməliyyatlarının aparılması qadağandır, xüsusən:

a) qulaqların kəsilməsi;

b) quyruğun kəsilməsi;

q) köpək dişlərinin çıxarılması;

d) dırnaqların cərrahi yolla çıxarılması;

e) eşitmənin zəiflədilməsi;

v) səs tellərinin kəsilməsi.

5. Baytarlıq müəssisəsi heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiyası-qeydiyyatı haqqında məlumatı vahid məlumat bazasında yoxlamağa borcludur.

6. Heyvan haqqında məlumat vahid məlumat bazasına daxil edilməmişdirsə, baytarlıq müəssisəsi sahibli heyvanın identifikasiyasını-qeydiyyatını təmin etməyə borcludur. Bu halda heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatı xərclərini sahibi ödəyir.

7. Yapışdırılmış/sahibsiz heyvan qəbul edildikdə, baytarlıq müəssisəsi heyvanın identifikasiyasını-qeydiyyatını, sterilizasiyasını/kastrasiyasını və quduzluğa qarşı peyvəndini təmin etmək hüququna malikdir. Bu prosedurların həyata keçirilməsinin mümkün olmadığı hallarda, baytarlıq müəssisəsi bu barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına bu Qanunun 18-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş prosedurların həyata keçirilməsini təmin etmək üçün məlumat verməyə borcludur.

8. Baytarlıq müəssisəsi təcili baytarlıq xidmətinə ehtiyacı olan qeydiyyatdan keçməmiş heyvana xidmət göstərmək hüququna malikdir. Bu xidməti göstərdikdən sonra o, bu maddənin 6-cı və ya 7-ci bəndində nəzərdə tutulmuş prosedurları həyata keçirməyə borcludur.

9. Baytarlıq müəssisəsi heyvanın sterilizasiyası/kastrasiyası, kompleks peyvəndi və quduzluğa qarşı peyvəndi haqqında məlumatı vahid məlumat bazasına, sahibinin tələbi ilə isə baytarlıq pasportuna daxil etməyə borcludur.

10. Baytarlıq müəssisəsi bu Qanunun 21-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilmiş heyvanın evtanaziyası haqqında məlumatı vahid məlumat bazasına daxil etməyə borcludur.

11. Baytarlıq müəssisəsi quduzluq və ya Gürcüstan qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər zoonoz xəstəliklərin aşkar edilməsi barədə dərhal agentliyə və bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada məlumat verməyə borcludur.

12. Baytarlıq müəssisəsi agentlik və ya bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı ilə bağlanmış müvafiq müqavilə əsasında yapışdırılmış/sahibsiz heyvana baytarlıq xidməti göstərmək hüququna malikdir.

13. Baytarlıq müəssisəsi heyvanın sağlamlığı haqqında arayış vermək hüququna malikdir.

14. Baytarlıq müəssisəsi quduzluğun və ya digər zoonoz xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq üçün məlumatın vaxtında mübadiləsi də daxil olmaqla, müvafiq dövlət qurumları ilə fəal əlaqə və koordinasiya həyata keçirməyə borcludur.

Maddə 11. Sığınacaq və onun fəaliyyət dairəsi

1. Bu qanunun 6-cı maddəsinin 3-cü bəndinə əsasən, bələdiyyənin heyvanın identifikasiyası-qeydiyyatı, sterilizasiyası/kastrasiyası, vaksinasiyası və onun üçün sahibinin/himayədarına axtarışın təmin edilməsi üçün müstəqil və ya digər bələdiyyələrlə birlikdə bələdiyyə sığınacağı yaratmaq hüququ vardır.

2. Heyvanın rifahının qorunması, ona qulluq və populyasiyanın idarə edilməsi məqsədilə istənilən fiziki və ya hüquqi şəxs özəl sığınacaq yarada bilər.

3. Sığınacaq Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş standartlara uyğun olaraq aşağıdakıları təşkil etməyə borcludur:

a) müvafiq prosedurların həyata keçirilməsi üçün volyerlər və baytarlıq sahəsi;

b) heyvanın sağlamlıq vəziyyəti müəyyən edilənə, sağalana, sığınacaqdan çıxarılana və ya evtanaziyasına qədər yerləşdiriləcəyi volyer. Volyer aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:

b.a) heyvana hərəkət etmək və qida qəbul etmək imkanı verməlidir;

b.b) heyvanın sərbəst məkan görməsinə mane olmamalıdır − dörd tərəfdən qapalı olmamalıdır, həmçinin volyerin lazımi ventilyasiyası təmin edilməlidir;

q) heyvanın təcrid olunmasını təmin etmək üçün karantin sahəsi;

d) heyvanın lazımi fiziki aktivliyini təmin etmək üçün gəzinti sahəsi.

4. Bu maddənin birinci bəndində nəzərdə tutulmuş sığınacağın fəaliyyəti, o cümlədən heyvan populyasiyasının idarə edilməsi məqsədilə müəyyən edilmiş tədbirlər və prosedurlar bu qanunun 18-ci maddəsi ilə tənzimlənir.

5. Özəl sığınacaq heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiyası-qeydiyyatı haqqında məlumatı vahid məlumat bazasında yoxlamağa borcludur.

6. Bu maddənin 5-ci bəndində nəzərdə tutulmuş prosedur həyata keçirildikdən sonra baytar dərhal heyvanı yoxlamağa borcludur. Bu yoxlamanın əsasında, baytarın qərarı ilə heyvan karantinə/izolyasiyaya yerləşdirilə bilər.

7. Heyvan haqqında məlumat vahid məlumat bazasına daxil edilməmişdirsə, özəl sığınacağın heyvanın identifikasiyasını-qeydiyyatını, sterilizasiyasını/kastrasiyasını və quduzluğa qarşı vaksinasiyasını təmin etmək hüququ vardır. Bu prosedurların həyata keçirilməsinin mümkün olmadığı halda, özəl sığınacaq bu barədə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına bu qanunun 18-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş prosedurların həyata keçirilməsini təmin etmək üçün məlumat verməyə borcludur.

8. Heyvanın digər heyvanı və/və ya insanı dişləməsi/cırması/tüpürcəkləməsi halında heyvan Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada karantinə/izolyasiyaya yerləşdirilməlidir.

9. Özəl sığınacaq təcili baytarlıq xidmətinə ehtiyacı olan heyvana xidmət göstərirsə, özəl sığınacaq yalnız təcili baytarlıq xidməti göstərdikdən sonra heyvanın bu qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada identifikasiyasını-qeydiyyatını təmin etməyə borcludur.

10. Özəl sığınacağın identifikasiya edilmiş-qeydiyyatdan keçmiş, sterilizasiya edilmiş/kastrasiya edilmiş və vaksinasiya edilmiş (quduzluğa qarşı vaksinasiya) heyvan üçün sahibini/himayədarını axtarmaq və onun haqqında məlumatı vahid məlumat bazasında yeniləmək hüququ vardır.

11. Özəl sığınacağın müvafiq müqavilə əsasında, öz səlahiyyətləri daxilində bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına xidmət göstərmək, o cümlədən heyvan populyasiyasının idarə edilməsi və müvəqqəti sığınacaq vermək hüququ vardır.

12. Özəl sığınacaqda köşklərin qurulması qadağandır.

13. Özəl sığınacaq quduzluq və ya digər zoonoz xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq da daxil olmaqla, müvafiq dövlət qurumları ilə aktiv kommunikasiya və koordinasiya həyata keçirməyə borcludur.

Maddə 12. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel)

1. Heyvanın rifahının qorunması məqsədilə heyvanın müvəqqəti yerləşdirilməsini və ona qulluğu heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada təmin edir.

2. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) aşağıdakıları təmin etməyə borcludur:

a) sanitariya-gigiyena normalarına riayət edilməsi;

b) heyvanın qidalandırılması-suvarılması;

q) heyvanın yerləşdiriləcəyi məkanın lazımi insolasiyası/işıqlandırılması, isidilməsi və ventilyasiyası;

d) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər tələblərin yerinə yetirilməsi.

3. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiyası-qeydiyyatı haqqında məlumatı vahid məlumat bazasında yoxlamağa borcludur. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) vahid məlumat bazasında qeydiyyatdan keçməmiş heyvana xidmət göstərmək hüququna malik deyil.

4. Əgər heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel) sahibsiz bir iti qəbul edərsə və 2 ay ərzində onun sahibi/himayədarı tapılmazsa, o, heyvan üçün sahib/himayədar tapmaq məcburiyyətindədir, onun üçün sahib/himayədar tapmaq mümkün olmadıqda isə, bu Qanunun 18-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün bələdiyyənin səlahiyyətli orqanına müraciət etməlidir.

5. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyektinin (otelin) çoxmənzilli yaşayış binasının mənzilində təşkili bina mülkiyyətçilərinin əksəriyyətinin razılığı əsasında mümkündür.

6. Çoxmənzilli yaşayış binasının mənzilində təşkil edilmiş heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyektində (oteldə) eyni vaxtda 15-dən çox heyvan yerləşdirilə bilməz.

Maddə 13. Damazlıq və onun fəaliyyət dairəsi

1. Heyvanların rifahının qorunması və onlara qulluq edilməsinin təmin edilməsi məqsədilə heyvanların məqsədyönlü və planlı şəkildə yetişdirilməsi damazlıq tərəfindən həyata keçirilir.

2. Damazlıq bu Qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada bələdiyyənin səlahiyyətli orqanında qeydiyyatdan keçməlidir.

3. Bu maddənin 2-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatın etibarlılıq müddəti 3 ildir. Qeyd olunan qeydiyyat haqqı bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı tərəfindən müəyyən edilir.

4. Damazlığın qeydiyyatını təsdiq edən sənəd istifadəçi üçün görünən yerdə yerləşdirilməlidir.

5. Damazlıq heyvanın məqsədyönlü və planlı şəkildə yetişdirilməsinin təmin edilməsi məqsədilə damazlıq məcburdur:

a) kinoloq/felinoloq saxlasın;

b) bu Qanunun 17-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş heyvanların yetişdirilməsi ilə bağlı tələbləri yerinə yetirsin;

q) sanitariya-gigiyena normalarına riayət etsin;

d) heyvanın qidalanmasını və suvarılmasını təmin etsin;

e) heyvanın yerləşdirilməsi üçün açıq və qapalı sahələr təşkil etsin, onların müvafiq insolasiyasını/işıqlandırılmasını, istiləşməsini və ventilyasiyasını təmin etsin;

v) bala doğulması halında müvafiq sahə təşkil etsin;

z) damazlıq heyvanın və alınan balaların sənədli uçotunun aparılmasını təmin etsin;

t) damazlıq kitabının (heyvanın əcdadları haqqında məlumatların daxil edildiyi sənəd) aparılmasını təmin etsin;

i) bələdiyyənin səlahiyyətli orqanının və/və ya agentliyin müraciəti əsasında tələb olunan məlumatların təqdim edilməsini təmin etsin;

k) bu Qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş digər tələblərin yerinə yetirilməsini təmin etsin.

6. Damazlıq alınan balaların bu Qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada identifikasiya-qeydiyyatını təmin etməlidir.

7. Damazlıq bu Qanunun 15-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş fəaliyyəti həyata keçirməyə səlahiyyətlidir.

8. Damazlıq, o cümlədən damazlıq heyvanın məqsədyönlü və planlı şəkildə yetişdirilməsinin təmin edilməsi üçün müvafiq dövlət qurumları ilə aktiv kommunikasiya və koordinasiya həyata keçirməlidir.

Maddə 14. Kinoloji/felinoloji müəssisə və onun fəaliyyət dairəsi

1. Heyvanın rifahının qorunması və ona qulluq məqsədilə heyvanların idarə edilməsi sahəsində məsləhət xidmətlərini, heyvanın təlimini, sosiallaşdırılmasını, davranışının korreksiyasını, cins kitabının (heyvanın əcdadları haqqında məlumatın daxil edildiyi sənəd) hazırlanmasını, cinsinə və yetişdirilməyə yararlılığına dair arayışın verilməsini, heyvanların sərgisinin təşkili və keçirilməsini və digər növ xidmətləri kinoloji/felinoloji müəssisə Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada təmin edir.

2. Kinoloji/felinoloji müəssisənin kinoloqu/felinoloqu olmalıdır.

3. Kinoloji/felinoloji müəssisə heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiya-qeydiyyatı haqqında məlumatı vahid məlumat bazasında yoxlamağa borcludur.

4. Kinoloji/felinoloji müəssisənin vahid məlumat bazasında qeydiyyatdan keçməmiş heyvana xidmət göstərməyə ixtiyarı yoxdur.

5. Heyvanın rifahının qorunması məqsədilə kinoloji/felinoloji müəssisə aşağıdakıları təmin edir:

a) cins kitabının (heyvanın əcdadları haqqında məlumatın daxil edildiyi sənəd) hazırlanmasını;

b) cinsinə və yetişdirilməyə yararlılığı haqqında arayışın verilməsini;

q) müxtəlif cins heyvanların fiziki xüsusiyyətləri və sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınmaqla, beynəlxalq standartlara uyğun yüklənməsini;

d) heyvana qulluq, yetişdirilmə, qidalanma, seleksiya, fizioloji xüsusiyyətlər, habelə davranışın öyrənilməsi ilə əlaqədar məsləhət xidmətlərinin göstərilməsini;

e) müvafiq təlim məkanında heyvanın təlimini (fərdi və idman təlimi), sosiallaşdırılmasını, davranışının korreksiyasını;

v) heyvanın vəziyyətinin qiymətləndirilməsini və həddindən artıq aqressiyanın müəyyən edilməsini;

z) heyvanların sərgisinin təşkili və keçirilməsini;

t) tədris kurslarının və modullarının təşkili və keçirilməsini.

6. Bu maddənin 5-ci bəndinin "b" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş arayışda heyvanın əcdadları haqqında məlumat göstərilməyibsə, həmin sənəd arayış hesab edilmir.

7. Kinoloji/felinoloji müəssisənin bələdiyyənin səlahiyyətli orqanında qeydiyyatdan keçdiyi halda, bu Qanunun 13-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada öz ərazisində damazlıq təşkil etməyə ixtiyarı vardır.

8. Kinoloji/felinoloji müəssisə heyvanın rifahının təmin edilməsi üçün müvafiq dövlət qurumları ilə, o cümlədən məlumatın vaxtında mübadiləsi yolu ilə fəal kommunikasiya və koordinasiya həyata keçirməyə borcludur.

9. Bu maddənin qüvvəsi xidməti itlərin xidmətinə şamil edilmir.

Maddə 15. Realizator və onun fəaliyyət dairəsi

1. Heyvanın rifahının qorunması və ona qulluq edilməsinin təmin olunması üçün heyvanı Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada realizator satır.

2. Realizator qeydiyyat orqanına müraciət etməklə bu qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanın identifikasiya-qeydiyyatını təmin etməlidir.

3. Realizator heyvanı qəbul edən kimi onun identifikasiya-qeydiyyatı haqqında məlumatı yoxlamağa borcludur.

4. Realizatorun vahid məlumat bazasında qeydiyyatdan keçməmiş heyvan saxlamağa ixtiyarı yoxdur.

5. Heyvanın rifahının qorunması və ona qulluq edilməsinin təmin olunması üçün realizator borcludur:

a) heyvanın yemlənməsini və suvarılmasını təmin etsin;

b) heyvanın yerləşdirilməsi üçün yerin ayrılmasını, onun müvafiq insolasiyasını/işıqlandırılmasını, isidilməsini və ventilyasiyasını təmin etsin;

q) heyvanın müntəzəm gəzintisini təmin etsin;

d) heyvanı baytarlıq xidməti ilə, o cümlədən quduzluğa və digər təhlükəli xəstəliklərə qarşı vaxtında vaksinasiya ilə təmin etsin;

e) satış obyektinin ərazisində sanitariya-gigiyena normalarına riayət olunmasını təmin etsin;

v) satış obyektinin ərazisində vaksinasiya olunmamış (quduz əleyhinə vaksinasiya) və/və ya təhlükəli (o cümlədən, zoonoz) xəstəliyi olan heyvanın olmasına yol verməsin;

z) 2 aylığadək olan it balasının və 4 aylığadək olan pişik balasının anasından satış məqsədilə ayrılmasına yol verməsin;

t) satış obyektinə heyvanın gətirilməsi və satılmasının qeydiyyatını təmin etsin.

6. Realizator heyvanın rifahının təmin olunması üçün müvafiq dövlət qurumları ilə, o cümlədən məlumatın vaxtında mübadiləsi yolu ilə aktiv kommunikasiya və koordinasiya həyata keçirməlidir.

Maddə 16. Heyvanın identifikasiya-qeydiyyatı

1. Heyvanın rifahının qorunması və izlənilməsinin təmin olunması üçün qeydiyyat orqanı agentliyin idarə etdiyi vahid məlumat bazasında heyvanın identifikasiyasını və qeydiyyatını həyata keçirir.

2. Vahid məlumat bazasının məqsədi:

a) heyvanların sayının müəyyən edilməsi, onların hər biri haqqında məlumatın qeydə alınması, onların sahiblərinin və himayədarlarının müəyyən edilməsi və qeydiyyatı;

b) sahib tərəfindən heyvanın atılmasının qarşısının alınması;

q) nəzarətsiz heyvanın sahibinin və ya himayədarının müəyyən edilməsi.

3. Vahid məlumat bazasına identifikasiya edilmiş heyvan haqqında aşağıdakı məlumatlar daxil edilir:

a) növü, cinsi, cinsi, doğulduğu tarix, adı, xarici görünüşünün təsviri, rəngi, mikroçipin və ya sırğanın (nişanın) nömrəsi;

b) sterilizasiya/kastrasiya haqqında;

q) vaksinasiya haqqında;

d) sahibkar/himayədar fiziki şəxsin adı, soyadı, şəxsi nömrəsi, telefon nömrəsi və yaşayış ünvanı, sahibkar/himayədar hüquqi şəxs olduqda isə − adı, identifikasiya kodu, əlaqə məlumatları;

e) damazlıq heyvan, sərgi heyvanı və xidməti it kimi qeyd olunması haqqında;

v) Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş identifikasiya-qeydiyyatla əlaqəli digər zəruri məlumatlar.

4. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı, baytarlıq müəssisəsi, sığınacaq və heyvanxana Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada agentlikdən əldə edilmiş vahid məlumat bazasına çıxış əsasında heyvanın identifikasiya-qeydiyyatını həyata keçirirlər.

5. Heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel), kinoloji müəssisə, felinoloji müəssisə, realizator və heyvanlara qulluq və gigiyenik xidmət (qruminq) obyekti Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada agentlikdən əldə edilmiş vahid məlumat bazasına çıxış əsasında heyvanın identifikasiya-qeydiyyatı haqqında məlumatı yoxlayırlar.

6. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı sahibsiz/himayədar heyvanın identifikasiya-qeydiyyatını təmin etməlidir.

7. Sahibkarın/himayədarın dəyişməsi halında yeni sahibkarın/himayədarın qeydiyyatı məqsədilə vahid məlumat bazasına dəyişikliklərin edilməsi məcburidir.

8. Mikroçipin və ya sırğanın (nişanın) itirilməsi/zədələnməsi halında sahibkar/himayədar heyvanın təkrar identifikasiyası məqsədilə qeydiyyat orqanına müraciət etməlidir.

Maddə 17. Sahibli heyvanların yetişdirilməsi və populyasiyasının idarə edilməsi

1. Heyvan populyasiyasının idarə edilməsi məqsədilə heyvan, bu Qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş sterilizasiya/kastrasiya qaydalarına və müddətlərinə uyğun olaraq məcburi sterilizasiyaya/kastrasiyaya məruz qalır.

2. Damazlıq heyvanın yetişdirilməsinə törədici təsərrüfat tərəfindən və ya kommersiya məqsədi olmadan sahibi tərəfindən bu Qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş yetişdirmə qaydalarına və müddətlərinə uyğun olaraq yol verilir.

3. Heyvanın məqsədyönlü və planlı yetişdirilməsini təmin etmək məqsədilə aşağıdakılar qadağandır:

a) potensial olaraq artan riskli itlərin çoxaldılması;

b) qarışıq (metis) heyvanın çoxaldılması;

q) məlumatların vahid bazasında identifikasiya və qeydiyyatdan keçməmiş heyvanın çoxaldılması;

d) heyvanın vəhşi heyvanla cütləşdirilməsi.

4. Damazlıq heyvanın çoxaldılmasına razılığı bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı baytarlıq müəssisəsi tərəfindən verilmiş sağlamlıq haqqında arayış və kinoloji/felinoloji müəssisə tərəfindən verilmiş cinsinə və yetişdirməyə yararlılığına dair arayış əsasında verir.

5. Törədici təsərrüfat damazlıq heyvanın yetişdirilməsini bu Qanunun 13-cü maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada və şərtlərlə, müvafiq qeydiyyat əsasında həyata keçirir.

6. Sahibin damazlıq heyvanı çoxaltmasına dair müvafiq razılığı bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı birdəfəlik, 2 il müddətinə, onun 1 ilədək müddətə uzadılması hüququ ilə verir.

7. Sahib tərəfindən damazlıq heyvanın çoxaldılması nəticəsində əldə edilmiş bala heyvanların identifikasiyası-qeydiyyatı bu Qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.

8. Sahib tərəfindən çoxaldılmış damazlıq heyvan Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada və müəyyən edilmiş müddətdə sterilizasiyaya/kastrasiyaya məruz qalır.

9. Bu maddənin 3-cü bəndində müəyyən edilmiş qadağalar istisna olmaqla, Gürcüstan Hökuməti heyvanın müvəqqəti gətirilməsinə və idxalına və/və ya yetişdirilməsinə moratorium elan etmək səlahiyyətinə malikdir.

10. Bu Qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş sterilizasiya/kastrasiya öhdəliyi müvafiq növlük/fərdi və cins xüsusiyyətlərinə cavab verən və heyvanların sərgisində iştirak üçün nəzərdə tutulmuş sərgi heyvanına şamil edilmir.

11. Bu Qanunla və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş sterilizasiya/kastrasiya müddətinin başlanmasına qədər sahibi qeydiyyat orqanına məlumatların vahid bazasında heyvanın sərgi heyvanı kimi qeyd edilməsi məqsədilə müraciət etməlidir.

12. Əgər bu maddənin 11-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatdan 2 il müddətində sahibi heyvanların sərgisində heyvanın iştirakını təsdiq edən sertifikat əldə edə bilmirsə, o, məlumatların vahid bazasına dəyişikliklərin edilməsi üçün qeydiyyat orqanına müraciət etməlidir.

13. Bu maddənin 12-ci bəndində nəzərdə tutulmuş halda heyvan üçün sərgi heyvanı statusunun ləğvindən sonra o, Gürcüstanın qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada və müəyyən edilmiş müddətdə sterilizasiyaya/kastrasiyaya məruz qalır.

14. Bu maddənin birinci−13-cü bəndlərinin qüvvəsi xidməti itə şamil edilmir.

15. Xidməti itin sərəncam qaydası və şərtləri Gürcüstan Hökumətinin qərarı ilə müəyyən edilir.

Maddə 18. Sahibsiz/sığınacaq axtaran heyvan populyasiyasının idarə edilməsi

1. Sahibsiz/sığınacaq axtaran heyvanların rifahı və populyasiyasının idarə edilməsi məqsədilə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı sahibsiz/sığınacaq axtaran heyvanların identifikasiya-qeydiyyatını, sterilizasiya/kastrasiyasını və quduzluğa qarşı vaksinasiyasını təmin edir.

2. Populyasiyanın idarə edilməsini təmin etmək üçün bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı nəzarətsiz/sahibsiz/sığınacaq axtaran:

a) itlərin humanist üsulla tutulması və təcrid edilməsi;

b) heyvanın identifikasiya-qeydiyyatı haqqında məlumatın vahid məlumat bazasında yoxlanılması;

q) heyvanın sağlamlıq vəziyyətinin (baytarlıq xidməti) və davranış xüsusiyyətlərinin müəyyən edilməsi;

d) heyvanın identifikasiya-qeydiyyatı;

e) heyvanın sağlamlıq vəziyyəti imkan verərsə, Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanın sterilizasiyası/kastrasiyası;

v) heyvanın əməliyyatdan sonrakı reabilitasiyası;

z) heyvanın quduzluğa qarşı vaksinasiyası;

t) zərurət yarandıqda heyvanın dehelmintizasiyası və ya/və kompleks vaksinasiyası.

3. Bu maddənin 2-ci bəndinin "a" yarımbəndi ilə nəzərdə tutulmuş halda, südəmər itlərin tutulmasına yalnız balaları ilə birlikdə icazə verilir, südəmər itin təcili baytarlıq xidmətinə ehtiyacı olduğu hallar istisna olmaqla.

4. Bu maddənin 2-ci bəndinin "b" yarımbəndi ilə nəzərdə tutulmuş müvafiq prosedur həyata keçirildikdən sonra heyvana dərhal baytarlıq xidməti göstərilməlidir.

5. Bu maddənin 4-cü bəndi ilə nəzərdə tutulmuş baytarlıq xidməti əsasında, baytarın qərarı ilə heyvan karantinə/izolyasiyaya yerləşdirilə bilər.

6. Heyvan tərəfindən digər heyvanın və ya/və insanın dişlənməsi/cızılması/dırnaqlanması halında heyvan Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada karantinə/izolyasiyaya yerləşdirilməlidir.

7. Bu maddənin 2-ci bəndi ilə nəzərdə tutulmuş prosedurlar həyata keçirildikdən sonra bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı sahibin/sığınacaq verənin axtarışı üçün zəruri tədbirləri (o cümlədən, heyvanın fotoşəkilinin və onun haqqında ətraflı məlumatın bələdiyyənin səlahiyyətli orqanının veb-səhifəsində və ya/və sosial şəbəkələrdə yerləşdirilməsi) həyata keçirməyə borcludur, bu tədbirlərin həyata keçirilməsinin mümkün olmadığı halda isə − bu Qanunun 16-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanı sahibsiz kimi qeydiyyata almalıdır.

8. Bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı quduzluğun və ya digər zoonoz xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq üçün dezinfeksiya və ya Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş digər tədbirlərin həyata keçirilməsi də daxil olmaqla, Agentliklə fəal kommunikasiya və koordinasiyanı həyata keçirməyə borcludur.

Maddə 19. Heyvana qarşı qeyri-düzgün və qəddar rəftar

1. Heyvana qarşı qeyri-düzgün və ya qəddar rəftar və ya belə hərəkətlərə kömək etmək, o cümlədən:

a) heyvanı döymək;

b) heyvanı daimi bağlı vəziyyətdə saxlamaq;

q) heyvana əzab verən fiziki yük vermək;

d) heyvanı təcavüzə çağırmaq və ya/və digər heyvanın və ya/və insanın sağlamlığına və ya/və həyatına qarşı təşviq etmək;

e) müalicə məqsədi olmadan və ya funksional təyinatı olmadan bu Qanunun 10-cu maddəsinin 4-cü bəndi ilə müəyyən edilmiş baytarlıq əməliyyatları aparmaq;

v) heyvana yara vurmaq, onu şikəst etmək və ya sağlamlığına digər zərər vurmaq (o cümlədən, yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı), bu, həyat üçün və ya/və sağlamlıq üçün təhlükəlidir;

z) "Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında" Gürcüstan Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, heyvanı elmi eksperiment üçün istifadə etmək və ya/və üzərində laboratoriya sınaqları aparmaq;

t) heyvan döyüşlərinin təşkili, keçirilməsi və döyüş üçün yerin verilməsi;

i) heyvana əzab verən digər hərəkətlər.

2. Bu maddənin birinci bəndinin "d" yarımbəndi ilə nəzərdə tutulmuş qadağa xidməti itə şamil edilmir.

3. Bu maddə ilə nəzərdə tutulmuş hərəkətlərə görə məsuliyyət Gürcüstan İnzibati Xətalar Məcəlləsi və Gürcüstan Cinayət Məcəlləsi ilə müəyyən edilir.

Maddə 20. Sahibli heyvanın yerdəyişməsinə dair ümumi tələblər

1. Heyvanın rifahının təmin edilməsi, insanın və heyvanın birgəyaşayışının təhlükəsiz mühitinin yaradılması məqsədilə heyvanın yerdəyişməsi, o cümlədən gəzintisi, səyahəti və tədbirlərdə istifadəsi bu Qanun və Gürcüstanın digər qanunvericilik və normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilməlidir.

2. İtin ictimai yerlərdə, o cümlədən bulvarda, parkda və ya bağda (xüsusi ayrılmış yerlər istisna olmaqla) gəzdirilməsinə yalnız itlərin qolboyası və ya ağızlığı ilə istifadə etməklə icazə verilir, bu maddənin 8-ci bəndinin "b" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla.

3. Heyvanın erkən yaş və məktəbəqədər təhsil, ümumi təhsil, ali təhsil və peşə təhsili müəssisələrinin binalarına (təhsil və mədəni tədbirlərdə iştirak halları istisna olmaqla), habelə xəstəxanaya gətirilməsi qadağandır, pişik və kiçik ölçülü itlər istisna olmaqla, onların əldə daşınmasına və ya xüsusi daşıyıcı (konteyner, çanta) vasitəsilə, həmçinin assistent itə icazə verilir.

4. Heyvanla birlikdə Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş ictimai nəqliyyatda səyahətə itlərin qolboyası və ya ağızlığı ilə istifadə etməklə, pişik və kiçik ölçülü itlər üçün isə həmçinin əldə daşınmaqla və ya xüsusi daşıyıcı (konteyner, çanta) vasitəsilə icazə verilir.

5. Heyvanın idman, mədəni və ya əyləncə tədbirində istifadəsinə heyvanın növ/fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq, ona zərər vurulmadan icazə verilir.

6. Heyvanın iştirakı ilə idman, mədəni və ya əyləncə tədbirinin ictimai məkanlarda keçirilməsinə bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı ilə əvvəlcədən razılaşdırılmış ərazidə icazə verilir.

7. Heyvanın girişini qadağan edən nişanın yerləşdirilməsi halında şəxs ətraf ərazidə heyvanın bağlama yerini yerləşdirməyə borcludur.

8. Bələdiyyənin təmsilçilik orqanı ev heyvanlarına qulluq və saxlanma qaydaları ilə əlavə olaraq müəyyən etməyə səlahiyyətlidir:

a) itin olmasına icazə verilməyən yerlər;

b) itin qolboyasız gəzdirilməsinə icazə verilən xüsusi ayrılmış yerlər;

q) heyvanın gəzdirilməsi, səyahəti və tədbirlərdə istifadəsinin fərqli qaydası (o cümlədən, ağızlığın istifadəsi qaydası).

9. Bu maddənin təsiri xidməti itə şamil edilmir.

Maddə 21. Heyvanın evtanaziyası

1. Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanın qeyri-insani üsullarla evtanaziyası qadağandır.

2. Heyvanın evtanaziyası heyvana fiziki ağrı və əzab vermədən, xüsusi nəzarətə tabe olan maddələrlə və ya xüsusi nəzarətə tabe olan əczaçılıq məhsuluna bərabər tutulan dərman vasitələri ilə həyata keçirilməlidir.

3. Heyvanın evtanaziyası baytarın müvafiq tədqiqatlara və/və ya baytarlıq müşahidəsinə əsaslanan rəyi əsasında yalnız səlahiyyətli şəxs - baytar və ya baytarın nəzarəti altında baytar texniki tərəfindən həyata keçirilməlidir.

4. Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada heyvanın evtanaziyası üçün əsas heyvanın aşağıdakılar ola bilər:

a) digər heyvanla və/və ya insanla birgəyaşayışına imkan verməyən, o cümlədən idiopatik aqressiya (ani qəzəb sindromu) və ona qarşı aqressiya və ya qeyri-düzgün rəftar tərəfindən təhrik edilməyən dişləmə halları da daxil olmaqla, düzəldilməyən aqressiv davranışı;

b) tam iflic, parez və/və ya digər sağalmaz xəstəlik;

q) yalnız Gürcüstan qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş ilkin şərtlər əsasında quduzluğa yoluxma/xəstələnmə şübhəsi;

d) insanın və/və ya heyvanın sağlamlığı üçün xüsusilə təhlükəli olan infeksiya;

e) həyatla uyğun olmayan travma və/və ya zədə;

v) dönməz zəifləmə;

z) həyatla uyğun olmayan anadangəlmə qüsur.

5. Bu maddənin 4-cü bəndinin "a" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş halların müəyyən edilməsi üçün baytarın rəyindən əlavə, kinoloji/felinoloji müəssisənin rəyi də zəruridir.

6. Heyvanın evtanaziyası prosedurunun başa çatmasından sonra baytar heyvanın öldüyünə əmin olmalıdır, bundan sonra onun cəsədinin Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada utilizasiyasına icazə verilir.

7. Heyvanın evtanaziyasından sonra heyvanın patoloji-anatomik müayinəsinə icazə verilir.

Maddə 22. Qanunla əlaqədar qəbul edilməli hüquqi aktlar

Gürcüstan Hökuməti 2026-cı il martın 1-dək aşağıdakı hüquqi aktların təsdiqini təmin etsin:

a) ev heyvanlarının identifikasiya-qeydiyyat şərtlərinin və müddətlərinin müəyyən edilməsi və məlumatların vahid bazasının idarə edilməsi qaydası;

b) ev heyvanlarının sterilizasiya/kastrasiya və yetişdirilməsi qaydaları və müddətləri haqqında texniki reqlament.

Maddə 23. Qanunun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar keçid müddəaları

1. Gürcüstan Hökuməti 2026-cı il martın 1-dək təmin etsin:

a) Gürcüstan Hökumətinin "Baytarlıq fəaliyyətini həyata keçirən biznes operatorlarının fəaliyyəti ilə əlaqədar tələblərin təsdiq edilməsi haqqında" qərarının bu Qanuna uyğunlaşdırılması;

b) Gürcüstan Hökumətinin "Baytarlıq fəaliyyətini həyata keçirən biznes operatorlarına və canlı heyvanların satışının həyata keçirildiyi aqrar bazarlara/bazarlara baytarlıq dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsi qaydasının təsdiq edilməsi haqqında" qərarının bu Qanuna uyğunlaşdırılması.

2. Heyvan populyasiyasının idarə edilməsi tədbirlərinin effektiv həyata keçirilməsi üçün Gürcüstanın Ətraf Mühitin Mühafizəsi və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi 2026-cı il fevralın 1-dək Gürcüstanın Regional İnkişaf Nazirliyi və bələdiyyələrlə koordinasiyada aşağıdakı normativ hüquqi aktları hazırlasın və təsdiq üçün Gürcüstan Hökumətinə təqdim etsin:

a) Hiperpopulyasiyanın idarə edilməsi məqsədilə itlərin yetişdirilməsinə moratorium haqqında;

b) İtlərin hiperpopulyasiyasının idarə edilməsinin müvəqqəti qaydası (proqramı) haqqında.

3. Gürcüstan Hökuməti bu maddənin 2-ci bəndində nəzərdə tutulmuş normativ hüquqi aktları 2026-cı il martın 1-dək təsdiq etsin.

4. Bu maddənin 2-ci bəndinin "b" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş itlərin hiperpopulyasiyasının idarə edilməsinin müvəqqəti qaydası (proqramı) ən azı aşağıdakıları müəyyən etməlidir:

a) Bütün ölkə miqyasında sahibsiz/sığınacaqlı itlərin ümumi identifikasiya-qeydiyyatı, sterilizasiyası/kastrasiyası və quduzluğa qarşı vaksinasiyası tədbirləri;

b) Zərurət yarandıqda, bələdiyyənin spesifikliyindən asılı olaraq, müvafiq bələdiyyənin kənd yerlərində yaşayan sahibləri üçün əlavə dəstək tədbirləri;

q) Sahibsiz/sığınacaqlı itlərin identifikasiya-qeydiyyatı, sterilizasiyası/kastrasiyası və quduzluğa qarşı vaksinasiyası məqsədilə itlərin baytarlıq xidmətlərinin satın alınması və təqdim edilməsi planı bütün bələdiyyələr üzrə, habelə bələdiyyələr tərəfindən bu müvəqqəti qaydanın (proqramın) həyata keçirilməsi üçün zəruri tədbirlər.

5. Gürcüstan Maliyyə Nazirliyi bu maddənin 2-ci bəndinin "b" yarımbəndində nəzərdə tutulmuş itlərin hiperpopulyasiyasının idarə edilməsinin müvəqqəti qaydası (proqramı) ilə müəyyən edilmiş və zərurət yarandıqda bu Qanunla müəyyən edilmiş heyvan populyasiyasının idarə edilməsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar vəsaitlərin müvafiq xərcləyici qurumlar üçün orta müddətli dövrdə ayırmaların həddi həcmlərinin müəyyən edilməsi zamanı (ölkənin əsas məlumatları və istiqamətləri sənədi) və Gürcüstanın müvafiq il üzrə dövlət büdcəsi haqqında Gürcüstan Qanununun layihəsinin hazırlanması zamanı nəzərə alınmasını təmin etsin.

6. Bələdiyyələr ev heyvanlarının saxlanılması və bəslənməsi qaydalarının təsdiqini və ya bu qaydaların mövcud olduğu halda onların bu Qanuna uyğunlaşdırılmasını 2026-cı il martın 1-dək təmin etsinlər.

7. Sahibi heyvanın identifikasiya-qeydiyyatını bu Qanunla müəyyən edilmiş qaydada 2027-ci il yanvarın 1-dək təmin etsin.

8. Artıq heyvanı identifikasiya edilmiş sahibi, heyvanın vahid məlumat bazasında qeydiyyatı məqsədilə 2027-ci il yanvarın 1-dək qeydiyyat orqanına müraciət etməlidir.

9. Artıq heyvanı identifikasiya edilmiş sığınacaq sahibi, heyvanın vahid məlumat bazasında qeydiyyatı məqsədilə 2027-ci il yanvarın 1-dək qeydiyyat orqanına müraciət etməlidir.

10. Heyvanı bu Qanunun qüvvəyə minməsindən əvvəl sterilizasiya edilmiş və ya kastrasiya edilmiş sahibi, heyvanın sterilizasiyası/kastrasiyası haqqında məlumatın vahid məlumat bazasına daxil edilməsi üçün 2027-ci il yanvarın 1-dək qeydiyyat orqanına müraciət etməlidir.

11. 2027-ci il yanvarın 1-dək heyvanı qeydiyyatdan keçirmiş sahibinə bu Qanunun 7-ci maddəsinin birinci bəndinin "e" və "v" yarımbəndlərində nəzərdə tutulmuş öhdəliklər şamil edilmir.

12. 2027-ci il yanvarın 1-dək bu Qanunla müəyyən edilmiş potensial olaraq artan riskli iti qeydiyyatdan keçirmiş sahibinə həmin Qanunun 7-ci maddəsinin 4-cü bəndində nəzərdə tutulmuş tələb şamil edilmir.

13. Bu Qanunun qüvvəyə minməsindən əvvəl mövcud olan heyvanxana 2027-ci il yanvarın 1-dək həmin Qanunun 13-cü maddəsinin 2-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qeydiyyatdan bələdiyyənin səlahiyyətli orqanında keçməlidir.

14. Bu qanun qüvvəyə minənədək mövcud olan bələdiyyənin səlahiyyətli orqanı, baytarlıq müəssisəsi, sığınacaq və it damı bu qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlərin tam həyata keçirilməsi üçün məlumatların vahid bazasına çıxış əldə etmək məqsədilə 2026-cı il mayın 1-dək Agentliyə müraciət etməyə borcludurlar.

15. Bu qanun qüvvəyə minənədək mövcud olan heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyekti (otel), kinoloji müəssisə, felinoloji müəssisə, realizator və heyvanlara qulluq və gigiyenik xidmət (qruminq) obyekti bu qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlərin tam həyata keçirilməsi üçün məlumatların vahid bazasına (qeydiyyat və dəyişiklik etmək hüququ olmadan) çıxış əldə etmək məqsədilə 2026-cı il mayın 1-dək Agentliyə müraciət etməyə borcludurlar.

16. Agentlik 2026-cı il iyulun 1-dək:

a) bu maddənin 14-cü bəndində müəyyən edilmiş müraciət əsasında bələdiyyənin səlahiyyətli orqanının, baytarlıq müəssisəsinin, sığınacağın və it damının məlumatların vahid bazasına çıxışını təmin etsin;

b) bu maddənin 15-ci bəndində müəyyən edilmiş müraciət əsasında heyvanların müvəqqəti yerləşdirilməsi obyektinin (otelin), kinoloji müəssisənin, felinoloji müəssisənin, realizatorun və heyvanlara qulluq və gigiyenik xidmət (qruminq) obyektinin məlumatların vahid bazasına (qeydiyyat və dəyişiklik etmək hüququ olmadan) çıxışını təmin etsin.

17. Gürcüstan Hökuməti 2027-ci il iyulun 1-dək kinoloq və felinoloqların sertifikatlaşdırılması qaydalarının təsdiqini təmin etsin.

18. Heyvanlara qulluq, yetişdirmə, təlim, sosiallaşdırma və davranış korreksiyası istiqamətlərində fəaliyyət göstərən fiziki şəxslər 2028-ci il iyulun 1-dək sertifikatlaşdırılmış kinoloq/felinoloqun peşəkar proqramını keçməyə və/və ya Gürcüstan qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada qeyri-formal təhsilin tanınması məqsədilə müvafiq orqana müraciət etməyə borcludurlar.

Maddə 24. Qanunun qüvvəyə minməsi

1. Bu qanunun 1-ci – 21-ci maddələri istisna olmaqla, bu qanun dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

2. Bu qanunun 1-ci – 4-cü maddələri, 7-ci maddəsinin 1-ci bəndinin “z” və “i” – “n” yarımbəndləri və 2-ci bəndi, 8-ci maddəsinin 1-ci, 4-cü və 5-ci bəndləri və 6-cı bəndinin “b”, “d” və “e” yarımbəndləri, 9-cu maddəsinin 1-ci və 3-cü bəndləri, 10-cu maddəsinin 1-ci – 4-cü və 11-ci – 14-cü bəndləri, 11-ci maddəsinin 1-ci – 3-cü, 8-ci və 11-ci – 13-cü bəndləri, 12-ci maddəsinin 1-ci və 2-ci bəndləri, 14-cü maddəsinin 1-ci, 5-ci, 6-cı və 8-ci bəndləri, 15-ci maddəsinin 1-ci, 5-ci və 6-cı bəndləri, 19-cu maddə, 20-ci maddəsinin 8-ci bəndi və 21-ci maddə 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minir.

3. Bu qanunun 5-ci və 6-cı maddələri, 7-ci maddəsinin 1-ci bəndinin “a” – “v” və “t” yarımbəndləri və 3-cü – 5-ci bəndləri, 8-ci maddəsinin 2-ci və 3-cü bəndləri, 6-cı bəndinin “a”, “q” və “v” – “t” yarımbəndləri və 7-ci bəndi, 9-cu maddəsinin 2-ci bəndi, 10-cu maddəsinin 5-ci – 10-cu bəndləri, 11-ci maddəsinin 4-cü – 7-ci, 9-cu və 10-cu bəndləri, 12-ci maddəsinin 3-cü – 6-cı bəndləri, 13-cü maddəsinin 1-ci – 4-cü bəndləri, 5-ci bəndinin “b” – “k” yarımbəndləri və 6-cı – 8-ci bəndləri, 14-cü maddəsinin 3-cü, 4-cü, 7-ci və 9-cu bəndləri, 15-ci maddəsinin 2-ci – 4-cü bəndləri, 16-cı – 18-ci maddələr və 20-ci maddəsinin 1-ci – 7-ci və 9-cu bəndləri 2026-cı il iyulun 1-dən qüvvəyə minir.

4. Bu qanunun 13-cü maddəsinin 5-ci bəndinin “a” yarımbəndi və 14-cü maddəsinin 2-ci bəndi 2028-ci il iyulun 1-dən qüvvəyə minir.

Gürcüstan Prezidenti Mixeil Kavelashvili

Tbilisi,

2 iyul 2025-ci il.

N906-IIIrs-XImp