Ոստիկանության մասին Վրաստանի օրենք

Վրաստանի օրենք

Ոստիկանության մասին

(2025 թվականի օգոստոսի 1-ի դրությամբ)

Գլուխ I

Ընդհանուր դրույթներ

Հոդված 1. Օրենքի կարգավորման շրջանակը

1. Սույն օրենքը սահմանում է Վրաստանի ոստիկանության գործունեության հիմնական սկզբունքները, ոստիկանության կազմակերպչական կառուցվածքի իրավական հիմքերը, ոստիկանության գործառույթները, ոստիկանական միջոցառումների և ոստիկանության կողմից սեփական լիազորությունների իրականացման իրավական ձևերը, ոստիկանությունում ծառայելու կարգը, ոստիկանի իրավական և սոցիալական պաշտպանության երաշխիքները, ոստիկանության գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունը։

2. Սույն օրենքի նպատակն է ապահովել հասարակական անվտանգության և իրավակարգի պաշտպանությունը։

3. Սույն օրենքի գործողությունը տարածվում է Վրաստանի ներքին գործերի Նախարարության (այսուհետ՝ Նախարարություն) համակարգում աշխատող անձանց, Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ կոչում ունեցող անձանց և Նախարարության այլ հանրային ծառայողների (այսուհետ՝ Նախարարության ծառայող) վրա՝ նրանց ծառայողական գործունեության առանձնահատկությունների նախատեսմամբ՝ Վրաստանի ներքին գործերի նախարարի (այսուհետ՝ Նախարար) հրամանով սահմանված կարգի համաձայն։

4. Սույն օրենքի գործողությունը չի տարածվում «Քաղաքացիական անվտանգության մասին» Վրաստանի օրենքով սահմանված Նախարարության աշխատակիցների վրա։

2023 թվականի սեպտեմբերի 21-ի Վրաստանի №3515 օրենք – կայք, 12.10.2023թ.

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 2. Օրենքում օգտագործված տերմինների սահմանումը

Սույն օրենքի նպատակներով դրանում օգտագործված տերմիններն ունեն հետևյալ իմաստները՝

ա) Հանրային անվտանգություն – անձանց իրավունքների, պետության ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և սահմանադրական կարգի, Վրաստանի օրենքների և այլ ակտերի անխախտելիությունը։

բ) Իրավակարգ – հասարակությունում հաստատված վարքագծի և հարաբերությունների համակարգ, որը կարգավորվում է Վրաստանի օրենսդրությամբ և այն սովորույթներով, ավանդույթներով և բարոյական նորմերով, որոնք չեն հակասում օրենսդրությանը։

գ) Վտանգ – իրավիճակ, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ իրադարձությունների անխոչընդոտ զարգացման դեպքում, ամենայն հավանականությամբ, վնաս կպատճառվի ոստիկանության կողմից պաշտպանվող բարիքին։

դ) Բավարար հիմքեր ենթադրության համար – փաստ և/կամ տեղեկություն, որը կբավարարեր օբյեկտիվ դիտորդին, հանգամանքների նախատեսմամբ, եզրակացություն անելու համար։

ե) Վարչական ռեալ ակտ – այնպիսի հանրային իրավական գործողություն, որը միտված է ոչ թե իրավական հարաբերությունների առաջացմանը, փոփոխմանը կամ դադարեցմանը, այլ՝ փաստացի արդյունքների առաջացմանը։

զ) Սահմանային-ոստիկանական միջոցառում – ծառայողական-կազմակերպչական, ընթացակարգային, քննչական, վարչաիրավական, օպերատիվ-որոնողական, հետախուզական, հակահետախուզական, ռեժիմային, տեխնիկական և ռազմամարտավարական միջոցառումների ամբողջություն, որոնք Վրաստանի սահմանային ոստիկանությունն իրականացնում է իրեն վերապահված գործառույթները կատարելու համար։

Հոդված 3. Վրաստանի ոստիկանությունը

Վրաստանի ոստիկանությունը (այսուհետ՝ Ոստիկանություն) Նախարարության համակարգի շրջանակներում գործող իրավապահ հաստատությունների համակարգ է, որը Վրաստանի օրենսդրությամբ շնորհված լիազորությունների շրջանակներում իրականացնում է կանխարգելիչ և իրավախախտմանն արձագանքող միջոցառումներ՝ հասարակական անվտանգությունը և իրավակարգը պաշտպանելու համար։

Հոդված 4. Ոստիկանության կազմակերպական կառուցվածքը

1. Ոստիկանությունը գործում է Նախարարության համակարգում, որտեղ աշխատանքի են ընդունվում Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ կոչում ունեցող անձինք և Նախարարության այլ աշխատակիցներ։

2. Ոստիկանության ծառայողները Նախարարության համակարգում գործում են կառուցվածքային ստորաբաժանումների, տարածքային մարմինների, Նախարարության կառավարման ոլորտում գործող պետական ենթագերատեսչային հաստատության՝ Վրաստանի սահմանային ոստիկանության և Նախարարության կառավարման ոլորտում գործող հանրային իրավունքի իրավաբանական անձանց տեսքով։

3. Ոստիկանը է հանրային ծառայողը, որը ծառայում է Նախարարությունում, ինչպես նաև Նախարարության կառավարման ոլորտում գործող պետական գերատեսչային հաստատության՝ Վրաստանի սահմանային ոստիկանության կամ հանրային իրավունքի իրավաբանական անձի աշխատակիցը, որոնց շնորհվել են հատուկ կոչումներ, և նա տվել է ոստիկանի երդում։

4. Ոստիկանի երդման տեքստը հաստատում է Նախարարը։

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 41. Ժամանակավոր պահման մեկուսարան

1. Նախարարության համակարգում գործում է ժամանակավոր պահման մեկուսարան (այսուհետ՝ մեկուսարան), որի գլխավոր խնդիրն է ապահովել Վրաստանի վարչական իրավախախտումների օրենսգրքի համաձայն ձերբակալված կամ ազատազրկման դատապարտված անձի, Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքի համաձայն ձերբակալված կամ նույն օրենսգրքով նախատեսված համապատասխան անձի, Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերում Վրաստանից արտաքսման նպատակով ձերբակալված օտարերկրացու պահման իրականացման ապահովումը և մեկուսարանում պահվող անձի իրավունքների ու անվտանգության պաշտպանությունը։

2. Նախարարի հրամանով սահմանվում են․

ա) մեկուսարանի իրավական կարգավիճակը, խնդիրները, գործառույթները և ներքին կանոնակարգը, մեկուսարանի աշխատակիցների գործառույթներն ու պարտականությունները,

բ) անձին մեկուսարանում պահման կարգը, այդ թվում, մեկուսարանում ընդունելիս անձի մատնահետքերը վերցնելու, լուսանկարելու և դրանք մշակելու կարգը,

գ) մեկուսարանում պահվող անձի անձնական զննման և նրա իրերի ստուգման կարգը,

դ) մեկուսարանում պահվող անձի նախնական բժշկական զննման կարգը,

ե) մեկուսարանում պահվող անձի իրավունքներն ու պարտականությունները,

զ) մեկուսարանում պահվող անձի արտաքին աշխարհի հետ հաղորդակցման կարգը,

է) մեկուսարան այլ անձանց մուտք գործելու կարգը,

ը) մեկուսարանում անվտանգությունը պաշտպանելու համար ձեռնարկվող միջոցառումները,

թ) այն իրերի (առարկաների), փաստաթղթերի և սննդամթերքի ցանկը, որոնք մեկուսարանում պահվող անձն իրավունք ունի ստանալ որպես ծանրոց, կամ որոնց մեկուսարանում պահվող անձի մոտ տանելն արգելվում է,

ժ) անձին մեկուսարանում տեղավորելու հարկադիր կատարման կարգը և պայմանները։

3. Մեկուսարանում պահվող անձանց իրավունքների և անվտանգության պաշտպանության ապահովման նպատակով այդ անձանց նկատմամբ իրականացվում է տեսողական և/կամ էլեկտրոնային միջոցներով հսկողություն և վերահսկողություն: Տեսահսկողության իրականացման, ձայնագրությունների պահպանման, ջնջման և ոչնչացման կարգը որոշվում է Նախարարի հրամանով։

2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի Վրաստանի №2296 օրենք – կայք, 27.12.2022թ.

Հոդված 5. Ոստիկանության գործունեության իրավական հիմքերը

1. Ոստիկանության գործունեության իրավական հիմքերն են՝ Վրաստանի Սահմանադրությունը, միջազգային իրավական ակտերը, սույն օրենքը և Վրաստանի այլ օրենքներ, Վրաստանի նախագահի, Վրաստանի կառավարության, Վրաստանի վարչապետի և Նախարարի իրավական ակտերը և այլ նորմատիվ ակտեր։

2. «Հանրային ծառայության մասին» Վրաստանի օրենքի գործողությունը ոստիկանի և Նախարարության այլ աշխատակիցների վրա տարածվում է միայն այն դեպքում, եթե այլ բան սահմանված չէ սույն օրենքով, այլ օրենսդրական ակտով և/կամ դրանց հիման վրա հրապարակված ենթաօրենսդրական ակտերով։

3. Սույն օրենքի կիրարկման նպատակով Նախարարը, իր լիազորության շրջանակներում, հրապարակում է նորմատիվ ակտեր և անհատական վարչաիրավական ակտեր և իրականացնում է վարչական ռեալ ակտեր։

4. Ոստիկանության կանխարգելիչ գործունեությունն իրականացվում է Վրաստանի ընդհանուր վարչական օրենսգրքով սահմանված վարչական մարմնի գործունեության իրավական ձևերի՝ վարչաիրավական ակտի և վարչական ռեալ ակտի միջոցով։ Ոստիկանության օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման համար անհատական վարչաիրավական ակտի հրապարակման և ծանոթացման վրա չեն տարածվում Վրաստանի ընդհանուր վարչական օրենսգրքով սահմանված կանոնները։

5. Ոստիկանության կողմից հանցագործությունը հայտնաբերելու, վերացնելու և հետաքննելու նպատակով ձեռնարկվող իրավախախտմանն արձագանքելու միջոցառումների իրավական ձևերը սահմանվում են Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով և այլ համապատասխան նորմատիվ ակտերով։

2017 թվականի ապրիլի 21-ի Վրաստանի №713 օրենք - կայք, 10.05.2017թ․

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ․

Հոդված 6. Միջազգային ոստիկանական համագործակցությունը

1. Ոստիկանության միջազգային համագործակցությունը հիմնվում է Վրաստանի միջազգային պայմանագրերի, փոխադարձության սկզբունքի և տարածաշրջանային համագործակցության վրա՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

2. Ոստիկանության միջազգային համագործակցության հիմնական խնդիրն է միջազգային մասշտաբով հանցագործության մասին տեղեկությունների հավաքագրումը և դրա դեմ պայքարը, այլ պետությունների համապատասխան ծառայությունների և Ինտերպոլի գլխավոր քարտուղարության հետ այդ նպատակով սերտորեն համագործակցությունը։

2015 թվականի հուլիսի 8-ի Վրաստանի №3922 օրենք – կայք, 15.07.2015թ.

Հոդված 7. Ոստիկանության համագործակցությունը պետական իշխանության և մունիցիպալ մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, իրավաբանական անձանց և անհատների հետ

1. Ոստիկանությունն իր գործառույթները կատարելու համար Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով համագործակցում է պետական իշխանության և մունիցիպալ մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, իրավաբանական անձանց և անհատների հետ։

2. Ոստիկանության կողմից այլ վարչական մարմնին տրամադրվող իրավական օգնություն ցուցաբերելու հարցը կարգավորվում է Վրաստանի ընդհանուր վարչական օրենսգրքով։

2020 թվականի հուլիսի 15-ի Վրաստանի №6919 օրենք – կայք, 28.07.2020թ.

Հոդված 71. Սահմանափակ հնարավորություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությունը

Ոստիկանական միջոցառումներ իրականացնելիս ոստիկանությունն ապահովում է «Սահմանափակ հնարավորություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված իրավունքների պաշտպանությունը։

2020 թվականի հուլիսի 14-ի Վրաստանի №6837 օրենք – կայք, 28.07.2020թ.

Գլուխ II

Ոստիկանության գործունեության հիմնական սկզբունքները

Հոդված 8. Ոստիկանության գործունեության հիմնական ուղեցույց սկզբունքները

1. Իր գործունեության մեջ ոստիկանն անսասանորեն պահպանում է մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության և հարգանքի, օրինականության, խտրականության բացառման, համաչափության, հայեցողական լիազորությունների իրականացման, քաղաքական չեզոքության և ոստիկանության գործունեության թափանցիկության սկզբունքները։

2. Ոստիկանի կողմից ոստիկանական միջոցառումը գործունեության հիմնական ուղեցույց սկզբունքների խախտմումով իրականացնելը ենթադրում է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված պատասխանատվություն։

Հոդված 9. Մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների հարգման և պահպանության սկզբունքը

1. Ոստիկանական գործունեության իրականացման ձևերը, մեթոդները և միջոցները չպետք է ոտնահարեն մարդու պատիվն ու արժանապատվությունը, չպետք է խախտեն մարդու կյանքի, ֆիզիկական անձեռնմխելիության և սեփականության իրավունքները, ինչպես նաև այլ հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները, չպետք է չարդարացված վնաս պատճառեն շրջակա միջավայրին։

2. Ոստիկանական միջոցառումներ իրականացնելիս արգելվում են խոշտանգումները, անմարդկային և արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքը։

Հոդված 10. Օրինականության սկզբունքը

1. Ոստիկանի կողմից իրականացվող ոստիկանական միջոցառումը պետք է բխի օրենքի գերակայության և օրինական պայմանավորվածության սկզբունքներից։

2. Իրավունքի գերակայության սկզբունքի համաձայն,՝ կանխարգելիչ և իրավախախտմանն արձագանքման միջոցառումները պետք է համապատասխանեն օրենքի պահանջներին։

3. Օրինական պայմանավորվածության սկզբունքի համաձայն՝ ոստիկանության միջոցառումների իրականացումը, որը հանգեցնում է Վրաստանի Սահմանադրությամբ ճանաչված մարդու իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման, թույլատրելի է միայն օրենքի հիման վրա։

Հոդված 11. Խտրականության բացառման սկզբունքը

Ոստիկանությունը պարտավոր է հարգել և պաշտպանել մարդու իրավունքներն ու ազատությունները՝ անկախ ռասայից, մաշկի գույնից, լեզվից, սեռից, տարիքից, սահմանափակ հնարավորությունից, կրոնից, քաղաքական և այլ համոզմունքներից, ազգային, էթնիկ և սոցիալական պատկանելությունից, ծագումից, գույքային և դասակարգային դրությունից, բնակության վայրից և այլ հատկանիշներից։

2020 թվականի հուլիսի 14-ի Վրաստանի №6837 օրենք – կայք, 28.07.2020թ.

Հոդված 12. Համաչափության սկզբունքը

1. Ոստիկանական միջոցառումը պետք է ծառայի օրինական նպատակի իրականացմանը։ Ընտրված ոստիկանական միջոցառումը պետք է լինի օգտակար, անհրաժեշտ և համաչափ։

2. Ոստիկանի կողմից ընտրված ոստիկանական միջոցառումն օգտակար է, եթե այն իրականում կարող է նպաստել օրինական նպատակի ձեռքբերմանը։

3. Ոստիկանի կողմից ընտրված արդյունավետ միջոցառումը դիտարկվում է որպես անհրաժեշտ, եթե չկա այլ, ավելի մեղմ միջոց, որը հնարավորություն կտար հասնել օրինական նպատակին՝ նվազագույն վնաս պատճառելով ինչպես միջոցառման հասցեատիրոջը, այնպես էլ երրորդ անձանց։

4. Ոստիկանի կողմից իրականացված անհրաժեշտ միջոցառումը համարվում է համաչափ, եթե օրենքով պաշտպանվող իրավական բարիքին պատճառված վնասը չի գերազանցում այն բարիքը, որի պաշտպանության նպատակով այն կիրառվել է։

5. Ոստիկանության իրավական գործողությունը պետք է դադարեցվի, եթե այդ գործողության նպատակն արդեն ձեռք է բերվել կամ ակնհայտ է, որ նպատակին հասնելը անհնար է։

Հոդված 13. Հայեցողական լիազորության իրականացման սկզբունքը

1. Ոստիկանությունն իր գործառույթները կատարելու համար գործում է հայեցողական լիազորությունների հիման վրա՝ օրենքով նախատեսված դեպքերում և սահմաններում։

2. Ոստիկանն իրավազոր է որոշելու, իրականացնել, թե չիրականացնել ոստիկանական միջոցառում։

3. Ոստիկանին ընձեռված է ազատություն ընտրելու Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված մի քանի ոստիկանական միջոցառումներից առավել նպատակահարմարը՝ համաչափության սկզբունքի պահպանմամբ։

4. Եթե սպառնալիքը կանխելու համար գոյություն ունեն Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված մի քանի ոստիկանական միջոցառումներ, բավարար է կիրառել դրանցից որևէ մեկը։

Հոդված 14. Քաղաքական չեզոքության սկզբունք

Ոստիկանն իր լիազորությունն իրականացնում է անկուսակցականության սկզբունքի պահպանմամբ։ Ոստիկանն իրավունք չունի իր ծառայողական դրությունն օգտագործել որևէ քաղաքական սուբյեկտի կուսակցական շահերի համար։

Հոդված 15. Ոստիկանության գործունեության թափանցիկության սկզբունքը

1. Ոստիկանությունը պարտավոր է իր գործունեության մասին Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հանրային տեղեկատվություն տրամադրել պետական մարմիններին, հասարակական կազմակերպություններին և շահագրգիռ անձանց։

2. Ոստիկանությունը պարտավոր է հանրությանը և զանգվածային լրատվամիջոցներին անհապաղ տրամադրել իր գործունեության մասին օբյեկտիվ տեղեկատվություն՝ այնպես, որ չբացահայտվեն պետական, մասնագիտական, առևտրային գաղտնիքներ, անձնական տվյալներ և քննչական նյութեր պարունակող տեղեկություններ, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։

3. Ոստիկանությունը անձնական տվյալները պետք է մշակի անձնական տվյալների պաշտպանության մասին Վրաստանի օրենսդրությանը համապատասխան, եթե սույն օրենքով այլ բան սահմանված չէ։

4. Ոստիկանությունն իրավազոր է մշակել «Վրաստանի ազգային բանկի մասին» Վրաստանի օրգանական օրենքով նախատեսված վարկատու սուբյեկտի կողմից որպես դրամական պահանջի ապահովման միջոց ընդունված շարժական գույքի գրանցման հատուկ էլեկտրոնային ծրագրում պահպանված տվյալները, այդ թվում, Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով։

2018 թվականի հուլիսի 21-ի Վրաստանի №3319 օրենք – կայք, 07.08.2018թ.

Գլուխ III

Ոստիկանության գործառույթներն ու լիազորությունները

Հոդված 16. Ոստիկանության գործառույթները

1. Ոստիկանության հիմնական գործառույթն է ապահովել հասարակական անվտանգությանը և հասարակական կարգին սպառնացող վտանգների կանխարգելումը։

2. Ոստիկանության գործառույթներն են․

ա) մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությունը,

բ) ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց գույքի պաշտպանությունը անօրինական ոտնձգությունից,

բ1) անձանց օգնել, որ գտնեն առանց ենթադրյալ հանցանքի կատարման օրինական տիրապետությունից այլ կերպ դուրս եկած բջջային հաղորդակցական կապի սարքերը՝ իր իրավասության շրջանակներում,

գ) հանցագործության և այլ իրավախախտումների կանխարգելման և վերացման նպատակով կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացում,

դ) հանցագործության և այլ իրավախախտումների հայտնաբերումը և համապատասխան իրավական արձագանքումը Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով, Վրաստանի վարչական իրավախախտումների օրենսգրքով և այլ նորմատիվ ակտերով շնորհված լիազորությունների հիման վրա,

ե) Վրաստանի պետական սահմանի և Վրաստանի ծովային տարածքի իրավական ռեժիմի պաշտպանությունը և վերահսկողությունը,

զ) հանցագործության և այլ իրավախախտումների, սպասվող սպառնալիքների, ռիսկերի և մարտահրավերների վերլուծությունը և հանցագործության դեմ պայքարի ռազմավարության մշակումը,

է) թույլտվությունների, լիցենզիաների և գրանցման գործողությունների իրականացումը,

ը) ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովումը,

թ) քրեական դատավարության մասնակիցների անվտանգության պաշտպանությունը,

ժ) անօրինական միգրացիայի դեմ պայքարը, անօրինական միգրացիայի կանխարգելումը և կանխումը և Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված այլ պահանջների կատարման ապահովումը,

ժ1) ապաստան հայցողի, փախստականի, մարդասիրական կարգավիճակ ունեցող անձի և ժամանակավոր պաշտպանություն ունեցող անձի իրավունքների պաշտպանությունը,

[ժ1) ապաստան հայցողի, փախստականի, լրացուցիչ պաշտպանություն ունեցող անձի և ժամանակավոր պաշտպանության ունեցող անձի իրավունքների պաշտպանությունը։ (Ուժի մեջ մտնի 2025 թվականի հոկտեմբերի 1-ից)

ժա) որոնողական-փրկարարական աշխատանքների իրականացումը,

ժբ) արտակարգ կամ պատերազմական դրության ժամանակ Վրաստանի օրենսդրությամբ շնորհված լիազորությունների իրականացումը,

ժգ) իր իրավասության շրջանակներում, մասնակցությունը արտակարգ իրավիճակներին արձագանքմանը,

ժդ) փորձագիտական-դատաբժշկական գործունեության իրականացման ապահովումը,

ժդ1) Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով դակտիլոսկոպիական տվյալների բազայի ստեղծումը և դրա գործունեության ապահովումը,

ժե) Վրաստանի վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքի համաձայն ձերբակալված կամ ազատազրկման դատապարտված անձի, Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքի համաձայն ձերբակալված կամ նույն օրենսգրքով նախատեսված համապատասխան անձի, Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերում Վրաստանից արտաքսման նպատակով ձերբակալված օտարերկրացու պահումը մեկուսարանում,

ժզ) սույն հոդվածով և Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված գործառույթները կատարելու նպատակով տեղեկատվական տվյալների բազաների (այդ թվում, կենսաչափական տվյալների, դատվածության և դատապարտման վերաբերյալ բազաների) վարումը և այդ բազաներում պահպանված տվյալների մշակումը։

3. Սույն հոդվածի 2-րդ կետի «ժզ» ենթակետով նախատեսված տեղեկատվական տվյալների բազաների վարման և այդ տվյալների բազաներում պահպանվող տվյալների մշակման կարգը և պայմանները որոշվում են Նախարարի հրամանով։ 2015 թվականի հուլիսի 8-ի Վրաստանի № 3922 օրենք – կայք, 15.07.2015թ.

2017 թվականի դեկտեմբերի 7-ի Վրաստանի №1683 օրենք – կայք, 14.12.2017թ․

2018 թվականի հուլիսի 5-ի Վրաստանի №3100 օրենք – կայք, 11.07.2018թ․

2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Վրաստանի №1036 օրենք – կայք, 06.12.2021թ․

2022 թվականի մայիսի 24-ի Վրաստանի №1576 օրենք – կայք, 06.06.2022թ․

2022 թվականի դեկտեմբերի 14-ի Վրաստանի №2296 օրենք – կայք, 27.12.2022թ․

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ․

2025 թվականի հունիսի 26-ի Վրաստանի № 867 օրենք – կայք, 07.07.2025թ․

Հոդված 17. Ոստիկանության լիազորությունները

1. Ոստիկանությունը կանխարգելիչ գործառույթների կատարումն ապահովելու նպատակով, իր իրավասության շրջանակներում, իրականացնում է հետևյալ լիազորությունները.

ա) իրավախախտումները կանխելու համար ոստիկանական միջոցառումների իրականացում,

բ) անձին համապատասխան իրավական և առաջնային անհետաձգելի բժշկական օգնության տրամադրում, անձի կյանքի և առողջության պաշտպանության համար անհետաձգելի միջոցառումների ձեռնարկում, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ անձը սպառնալիք է ներկայացնում իր կամ շրջապատողների համար,

գ) իր իրավասության շրջանակներում համապատասխան միջոցառումների իրականացում՝ Վրաստանի պետական սահմանը, հատուկ նշանակության և ռազմավարական նշանակության օբյեկտները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների բարձրաստիճան պաշտոնյաների անվտանգությունը պաշտպանելու համար, Նախարարի կողմից հաստատված կարգին և ցանկին համապատասխան պետական օբյեկտների ֆիզիկական պաշտպանության ապահովումը,

դ) հավաքների, ցույցերի և այլ զանգվածային միջոցառումների մասնակիցների անվտանգության ապահովումը, ինչպես նաև «Հավաքների և երթերի մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված այլ միջոցառումների իրականացումը,

ե) այլ պետական մարմինների և հասարակական կազմակերպությունների հետ համատեղ մասնակցությունը մանկական թափառաշրջիկության, հսկողության բացակայության կանխման, ինչպես նաև անչափահասների հանցագործությունների կանխման կանխարգելիչ միջոցառումներին, և իր գործունեության մեջ անչափահասների առանձնահատկությունների և լավագույն շահերի նախատեսումը,

զ) տրանսպորտի երթևեկության կարգավորումը, երթևեկության կանոնների, նորմերի և չափորոշիչների պահպանման վերահսկումը,

է) իր իրավասության շրջանակներում քրեական դատավարության մասնակիցների պաշտպանության հատուկ միջոցառումների իրականացման ապահովումը՝ համաձայն «Քրեական դատավարության մասնակիցների պաշտպանության հատուկ ծրագրի»,

ը) քրեակատարողական հիմնարկի կողմից տրամադրված տեղեկատվության հիման վրա կանանց նկատմամբ բռնության և/կամ ընտանեկան բռնության զոհին իր նկատմամբ բռնություն գործադրած անձի (կիրառողի) քրեակատարողական հիմնարկից ազատ արձակման, փախուստի, Քրեակատարողական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ազատազրկման հիմնարկից կարճաժամկետ դուրս գալու, նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի 12-րդ մասով սահմանված կարգով ազատվելու համար նախապատրաստման ազատազրկման հիմնարկից դուրս գալու մասին անհապաղ տեղեկացումը, ինչպես նաև «Կանանց նկատմամբ բռնության կամ/և ընտանիքում բռնության կանխարգելման, բռնության զոհերի պաշտպանության և օգնության մասին» Վրաստանի օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված միջոցառումների իրականացումը,

թ) իր իրավասության սահմաններում՝ ապահովել «Սեռական ազատության և անձեռնմխելիության դեմ ուղղված պայքարի մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված միջոցառումների իրականացման ապահովումը,

ժ) առանց ենթադրյալ հանցանքի կատարման օրինական տիրապետությունից այլ կերպ դուրս եկած բջջային հաղորդակցական կապի սարքը սեփականատիրոջ (եթե հաստատված է այդ բջջային կապի սարքի նկատմամբ նրա սեփականության իրավունքը) դիմումի հիման վրա սկսել նշված բջջային կապի սարքերի որոնումը, և անհրաժեշտության դեպքում, սահմանափակել (արգելափակել) դրանց գործունեությունը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով,

ժա) «ԴՆԹ տվյալների բազայի մասին» Վրաստանի օրենքով սահմանված լիազորության իրականացումը,

ժբ) կենսաչափական անձնագիր տրամադրելու նպատակով ստեղծված դակտիլոսկոպիկ տվյալները պահանջել և մուտքագրել դակտիլոսկոպիկ տվյալների բազա։

2. Իր գործառույթների կատարումն ապահովելու համար ոստիկանությունը, իր իրավասության շրջանակներում, արձագանքում է օրենքի խախտման փաստերին, մասնավորապես՝

ա) կանանց նկատմամբ բռնության և/կամ ընտանեկան բռնության փաստին արագ արձագանքելու նպատակով՝ զոհի պաշտպանություն և բռնարարի որոշակի գործողությունների սահմանափակում ապահովելու նպատակով՝

ա.ա) որպես ժամանակավոր միջոցառում հրապարակում է զսպող կամ զենքի հետ կապված իրավունքների սահմանափակման թույլտվագիր, հսկում է տրված պաշտպանիչ, զսպող և զենքի հետ կապված իրավունքների սահմանափակման թույլտվագրերով նախատեսված պահանջների և պայմանների կատարումը,

ա.բ) անչափահասի նկատմամբ բռնության դեպքում անհապաղ կատարում է սոցիալական աշխատողի կողմից անչափահասի առանձնացման մասին կայացված որոշումը,

ա.բ1) հսկում է զոհի պաշտպանության ժամանակավոր միջոցառման իրականացումն ապահովելու համար բռնարարի նկատմամբ կիրառված էլեկտրոնային հսկողության ի կատար ածումը,

ա.բ2) մարմնին էլեկտրոնային սարք ամրացնելու համար Վրաստանի ներքին գործերի Նախարարության լիազորված մարմինը բռնարարի չներկայանալու դեպքում իրականացնում է նրա հետախուզում երկրի մասշտաբով,

ա.գ) կատարում է ոստիկանությանը օրենքով վերապահված այլ պարտականություններ,

բ) Վրաստանի Քրեական օրենսգրքի 160-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մասին հիմնավորված ենթադրության առկայության դեպքում, ապահովում է բնակելի տնից/բնակարանից և/կամ այլ տիրապետությունից ապօրինի տիրապետողի և նրա հետ բնակվող անձի/անձանց վտարում/հեռացում առանց դատարանի որոշման՝ Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով,

գ) տրանսպորտային միջոցի վարումից հեռացնում է այն անձին, ով չունի վարորդական իրավունք կամ զրկված է վարորդական իրավունքից, կամ եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ նա գտնվում է ալկոհոլային, թմրամիջոցային կամ հոգեմետ թմրածության վիճակում, և ներկայացնել նրան դրա համար իրավազոր անձին՝ փորձաքննության համար,

դ) եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ անձն օգտագործել է թմրամիջոց, նրան փորձաքննության նպատակով ներկայացնում է դրա համար իրավազոր անձին,

(Ուժը կորցրած է ճանաչվել «Ոստիկանության մասին» Վրաստանի օրենքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ կետի «դ» ենթակետի այն նորմատիվ բովանդակությունը, որը սահմանում է անձին կալանավորելու անհրաժեշտությունը այն դեպքերում, երբ անձի մարմնից հոգեմետ/թմրամիջոցային նյութի հետքերի անհետացման/նվազման սպառնալիք չկա) – Վրաստանի Սահմանադրական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ի Որոշում №1/3/697 – կայք, 22.11.2024թ.

ե) ստանում և գրանցում է հանցագործությունների և օրենքի այլ խախտումների, անհետ կորած անձանց մասին ստացված տեղեկությունները, անհապաղ արձագանքում դրանց, գրանցում օրենքի խախտումները և դրանք կատարող անձանց,

զ) օրենքով սահմանված կարգով իրականացնում է.

զ.ա) սահմանային-ոստիկանական և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ,

զ.բ) Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված գաղտնի քննչական գործողություններ (տեխնիկական միջոցներով էլեկտրոնային հսկողություն, ինչպես նաև գաղտնի տեսա- և աուդիո ձայնագրություն, կինո և լուսանկարահանում, որոնց կիրառումը չի վնասում մարդու կյանքին, առողջությանը և շրջակա միջավայրին),

զ.գ) օպերատիվ-հետախուզական, վարչական իրավախախտումների և այլ դեպքերում տեխնիկական-քրեագիտական հետազոտություններ,

է) օգնում է համապատասխան գերատեսչություններին կորած և հափշտակված զենքի, զինամթերքի և տեխնիկայի, ռազմական գույքի որոնման, ինչպես նաև զորակոչիկների ազգային զինվորական ծառայությունից խուսափող անձանց որոնման գործում,

ը) իր իրավասության սահմաններում իրականացնում է քրեական դատավարության օրենսդրությամբ նախատեսված միջոցառումներ,

թ) Վրաստանի օրենսդրական ակտերով նախատեսված դեպքերում ապահովում է հավաքների և ցույցերի դադարեցումը և դրանց մասնակիցների ցրումը,

ժ) անձից պահանջում է պահպանել օրենքի պահանջները և դադարեցնել օրենքի խախտումը, իսկ պահանջները չկատարելու դեպքում ձեռնարկում է օրենքով նախատեսված միջոցառումներ։

3. Ոստիկանությունն արտակարգ իրավիճակի, արտակարգ դրության կամ պատերազմական դրության ժամանակ ՝

ա) իր իրավասության սահմաններում մասնակցում է արտակարգ իրավիճակի հետևանքների վերացմանը, որոնողական-փրկարարական գործողություններին, պաշտպանում է անձանց անվտանգությունը, հասարակական կարգը, ինչպես նաև պաշտպանում է գույքը ոտնձգություններից, արտակարգ օգնություն է ցուցաբերում վիրավորված և անօգնական անձանց, իր իրավասության սահմաններում մասնակցում է արտակարգ կամ պատերազմական դրության համար սահմանված ռեժիմի պահպանմանը, իսկ համաճարակի և էպիզոտիայի ժամանակ՝ կարանտինային միջոցառումների իրականացմանը,

բ) արտակարգ կամ պատերազմական դրության ժամանակ, իր իրավասության շրջանակներում, ապահովում է պետության զորահավաքային-զորակոչային կետերի և օպերատիվ-վարչական շտաբների անվտանգությունն ու պատրաստականությունը, ինչպես նաև անձնակազմի (Նախարարության) լիարժեք զորահավաքային պատրաստականությունը,

գ) ստանում, մշակում և հետագա արձագանքման համար լիազորված մարմիններին տրամադրում է բնական և տեխնածին արտակարգ իրավիճակների, շտապ բժշկական օգնության, բնական գազի մատակարարման ընդհատման, սահմանափակման և/կամ ճնշման նորմերից թույլատրելի շեղման (տատանման), ինչպես նաև խմելու ջրի մատակարարման ընդհատման և/կամ ճնշման տատանման և անհետաձգելի օգնության անհրաժեշտ այլ դեպքերի մասին ծանուցումներ։

4. Ոստիկանությունը, ելնելով Վրաստանի պետական սահմանի պաշտպանության գործառույթից, ապահովում է.

ա) Վրաստանի պետական սահմանին, սահմանային գծում, սահմանային գոտում, Վրաստանի ծովային տարածքում և Վրաստանի իրավազորության տակ գտնվող նավերի վրա հակաօրինական գործողությունների կանխարգելում, հայտնաբերում և վերացում, ինչպես նաև Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված այլ միջոցառումների իրականացում,

բ) Վրաստանի պետական սահմանին անձանց տեսչավորում (այդ թվում, կենսաչափական տվյալների մշակում՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով), անօրինական միգրացիայի հետ կապված գործընթացների կառավարում, անօրինական միգրացիայի կանխարգելում և վերացում, միգրացիայի վերաբերյալ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված այլ պահանջների կատարում և Վրաստանի պետական սահմանը հատող անձանց իրավական կարգավիճակի մասին Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանած այլ պահանջների կատարում, «Միջազգային պաշտպանության մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված ընթացակարգերի իրականացում,

գ) Միավորված ազգերի կազմակերպության 1982 թվականի Ծովային իրավունքի կոնվենցիայով նախատեսված «Թարմ հետքերով հետապնդման իրավունքի» իրականացում։

5. Ոստիկանությունն, իր իրավասության շրջանակներում, Վրաստանի միջազգային պայմանագրերի հիման վրա, համապատասխան մարմինների հետ միջոցներ է ձեռնարկում Վրաստանի տարածքում գտնվող այլ երկրների և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչների անձնական և գույքային անվտանգությունն ապահովելու համար։

6. Համաձայն «Երեխաների միջազգային առևանգման քաղաքացիական մոտեցումների մասին» 1980 թվականի հոկտեմբերի 25-ի Հաագայի կոնվենցիայի, ոստիկանությունը՝

ա) կենտրոնական մարմնի՝ Վրաստանի արդարադատության նախարարության համապատասխան կառուցվածքային ստորաբաժանման (այսուհետ՝ Կենտրոնական մարմնի) միջնորդության կամ դատարանի որոշման հիման վրա պարզում է անչափահասի փաստացի գտնվելու վայրը,

բ) Կենտրոնական մարմնի միջնորդության կամ դատարանի հրամանի հիման վրա ապահովում է Կենտրոնական մարմնի կողմից վարույթը սկսվելուց մինչև դատարանի որոշման կատարումը ընկած ժամանակահատվածում ոչ օրինաչափ տեղափոխված/ձերբակալված երեխայի կողմից Վրաստանի պետական սահմանի հատման կանխարգելումը,

գ) Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով Խնամակալության և հոգաբարձության կենտրոնական մարմնին օգնում է Վրաստանից ոչ օրինական տեղափոխված/ձերբակալված երեխային նշված կոնվենցիայի մասնակից պետության տարածք վերադարձնելու վերաբերյալ դատարանի որոշման հարկադիր կատարման գործընթացում:

7. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «ժ» ենթակետով նախատեսված բջջային հաղորդակցության սարքը տեղորոշելու նպատակով ոստիկանությունն իրավազոր է «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված էլեկտրոնային կապի ընկերությանը, որն իրականացնում է բջջային կապի ցանցերով և միջոցներով ապահովում և/կամ սպասարկում, բջջային կապի սարքների տեղորոշման միասնական համակարգի միջոցով ներկայացնել պահանջ օրինական սեփականությունից առանց հնարավոր հանցանք կատարելու դուրս եկած բջջային կապի սարքերի ակտիվացման փաստի արձանագրման և դրա ակտիվացման փաստի արձանագրման մասին անհապաղ տեղեկացնելու մասին։ Նույն նպատակով ոստիկանությունն իրավազոր է անհրաժեշտության դեպքում սույն կետով նախատեսված էլեկտրոնային կապի ընկերությանը ներկայացնել պահանջ՝ սահմանափակելու (արգելափակելու) օրինական սեփականությունից առանց հնարավոր հանցանք կատարելու դուրս եկած բջջային կապի սարքերի գործունեությունը, և դրա սահմանափակման (արգելափակման) մասին անհապաղ իրազեկելու մասին: Ոստիկանության կողմից սույն կետով նախատեսված պահանջը էլեկտրոնային փաստաթղթի տեսքով ներկայացնելու դեպքում էլեկտրոնային փաստաթղթի ամբողջականությունն ու իսկությունը հաստատելու համար բավարար է էլեկտրոնային փաստաթղթի որակավորված էլեկտրոնային դրոշմակնքումը։

8. Բջջային կապի սարքի ակտիվացման փաստի արձանագրման, հեռախոսահամարի և դրա սեփականատիրոջ, բջջային կապի սարքի ակտիվացման փաստի արձանագրման ժամանակի և վայրի մասին տեղեկությունը սույն օրենքով և «Էլեկտրոնային հղորդակցության մասին» Վրաստանի օրենքով սահմանված կարգով ստանալուց հետո ոստիկանությունն ապահովում է հեռախոսահամարի սեփականատիրոջ ինքնության պարզումը, սույն օրենքով սահմանված կարգով նրան ոստիկանություն կանչելը և հարցաքննելը, ինչպես նաև բջջային կապի սարքի փոխանցումը դիմումատուին, եթե կան համապատասխան հիմքեր: Տվյալ դեպքում պարտադիր է հեռախոսահամարի սեփականատիրոջ ներկայանալը ոստիկանություն:

2014 թվականի հոկտեմբերի 17-ի Վրաստանի №2692 օրենք – կայք, 31.10.2014թ․

2015 թվականի մայիսի 1-ի Վրաստանի №3556 օրենք – կայք, 18.05.2015թ․

2015 թվականի հունիսի 12-ի Վրաստանի№ 3712 օրենք – կայք, 24.06.2015թ․

2015 թվականի հուլիսի 8-ի Վրաստանի №3922 օրենք – կայք, 15.07.2015թ․

2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ի Վրաստանի №4627 օրենք – կայք, 29.12.2015թ․

2016 թվականի հունիսի 22-ի Վրաստանի №5454 օրենք – կայք, 12.07.2016թ․

2017 թվականի մայիսի 4-ի Վրաստանի №765 օրենք – կայք, 25.05.2017թ․

2017 թվականի հունիսի 1-ի Վրաստանի №960 օրենք – կայք, 20.06.2017թ․

2018 թվականի հուլիսի 5-ի Վրաստանի №3100 օրենք – կայք, 11.07.2018թ․

2019 թվականի սեպտեմբերի 20-ի Վրաստանի №5032 օրենք – կայք, 01.10.2019թ․

2020 թվականի մարտի 17-ի Վրաստանի №5768 օրենք – կայք, 23.03.2020թ․

2020 թվականի հունիսի 10-ի Վրաստանի №6057 օրենք – կայք, 19.06.2020թ․

2020 թվականի հուլիսի 13-ի Վրաստանի №6761 օրենք – կայք, 20.07.2020թ․

2022 թվականի մայիսի 24-ի Վրաստանի №1576 օրենք – կայք, 06.06.2022թ․

2023 թվականի սեպտեմբերի 21-ի Վրաստանի №3515 օրենք – կայք, 12.10.2023թ․

2023 թվականի դեկտեմբերի 15-ի Վրաստանի №4002 օրենք – կայք, 26.12.2023թ․

Վրաստանի Սահմանադրական դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ի Որոշում №1/3/697– կայք, 22.11.2024թ

2025 թվականի փետրվարի 6-ի Վրաստանի №276 օրենք – կայք, 06.02.2025թ․

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ․

Գլուխ IV

Ոստիկանական միջոցառումները

Հոդված 18. Ոստիկանության կանխարգելիչ և իրավախախտումներին արձագանքման միջոցառումները

1. Հասարակական անվտանգությանը և հասարակական կարգին սպառնացող վտանգները կանխելու կամ դրանց խախտումը վերացնելու համար ոստիկանությունն, իր իրավասության շրջանակներում, իրականացնում է հետևյալ կանխարգելիչ միջոցառումները՝

ա) անձի հարցաքննություն,

բ) անձի ինքնության պարզում,

գ) անձի հրավիրում,

դ) մակերեսային ստուգում և զննում,

ե) հատուկ ստուգում և զննում,

զ) հատուկ ոստիկանական հսկողություն,

է) վայրը լքելու պահանջ և որոշակի տարածք մուտք գործելու արգելք,

ը) անձի կամ տրանսպորտային միջոցի տեղաշարժի կամ իրի փաստացի տիրապետման սահմանափակում,

թ) ավտոմատ լուսանկարչական սարքերի (ռադար) և տեսանկարահանման սարքերի օգտագործում,

ժ) տեխնիկական միջոցների ստեղծում և օգտագործում,

լ) օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացում։

2. Ոստիկանությունն իրավախախտումներին արձագանքելու միջոցառումները ձեռնարկում է՝ հիմնվելով սույն օրենքի, վարչական իրավախախտումների և քրեական իրավունքի ոլորտներում Վրաստանի օրենսդրության և այլ նորմատիվ ակտերի վրա։

3. Ոստիկանը պարտավոր է, եթե արտաքին նշաններով անհնար է նրան նույնականացնել որպես ոստիկան, անձին ներկայացնել իր լիազորությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե դա չի խանգարի ոստիկանական գործառույթների կատարմանը։

4. Ոստիկանությունը կանխարգելիչ և իրավախախտմանն արձագանքման միջոցառումներ իրականացնելիս նախատեսում է անչափահասների առանձնահատկությունները և լավագույն շահերը։

2015 թվականի հունիսի 12-ի Վրաստանի № 3712 օրենք – կայք, 24.06.2015թ.

Հոդված 19. Անձի հարցաքննությունը

1. Ոստիկանը իրավազոր է հանրային անվտանգությունը պաշտպանելու նպատակով պարզել անձի ինքնությունը բացահայտ և անմիջականորեն այդ անձից, ինչի համար նա կարող է կանգնեցնել նրան, հարցնել նրա անձնական տվյալները և պահանջել ներկայացնել անձը հաստատող փաստաթղթեր, եթե՝

ա) անձն ունի հետախուզվող կամ կորած անձի նույնական արտաքին նշաններ,

բ) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ անձը կատարել է իրավախախտում կամ կկատարի այն,

գ) անձը գտնվում է հատուկ ռեժիմի ենթակա տարածքում կամ օբյեկտում կամ հատուկ ոստիկանական վերահսկողության իրականացման վայրում,

դ) անձը կրում է «Զենքի մասին» Վրաստանի օրենքով սահմանված զենք, որը կրելու համար անհրաժեշտ է հատուկ թույլտվություն, և այդ զենքը կրելու իրավունքը այլ կերպ անհնար է պարզել,

ե) անձը գտնվում է հանցանքի, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի կամ այլ արտակարգ իրավիճակի վայրում,

զ) անձի կամ տրանսպորտային միջոցի արտաքին նշանները կամ անձի գործողությունը վկայում են իրավախախտմանը նրա հնարավոր մասնակցության մասին։

11. Ոստիկանությունն իրավազոր է սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված միջոցառումն իրականացնելիս, այդ թվում՝ ենթադրաբար հետախուզվող անձի, ենթադրաբար կորած անձի կամ Վրաստանի տարածքում, ենթադրաբար, անօրինական կերպով գտնվող օտարերկրացու նույնականացման նպատակով կամ անձի իրավունքը կասեցնելու կամ զրկելու փաստը ստուգելու նպատակով, ստուգել համապատասխան անձի մասին տվյալները Նախարարության տեղեկատվական բազաներում։

2. Ոստիկանն իրավազոր է հարցաքննել անձին, եթե կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ նա ունի ոստիկանական գործառույթների կատարման համար անհրաժեշտ տեղեկություններ։ Անձի կողմից տեղեկության տրամադրումը կամավոր է, բացառությամբ սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նախատեսված դեպքի։ 14 տարեկանը չլրացած անձի նկատմամբ այս միջոցառումը հնարավոր է կիրառել միայն ծնողի կամ այլ օրինական ներկայացուցչի մասնակցությամբ։

3. Անձին պետք է բացատրվի ոստիկանական միջոցառում իրականացնելու հիմքը, եթե դա չի խոչընդոտում ոստիկանությանը կատարել սույն օրենքով իրեն վերապահված գործառույթները։ Սույն հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված հարցաքննության դեպքում, մինչև այս միջոցառումը կիրառելը անձին պետք է բացատրվի, որ դրան մասնակցելը կամավոր է, բացառությամբ սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նախատեսված դեպքի։

2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Վրաստանի №1036 օրենք – կայք, 06.12.2021թ.

2022 թվականի մայիսի 24-ի Վրաստանի № 1576 օրենք – կայք, 06.06.2022թ.

Հոդված 20. Անձի նույնականացումը

1. Ոստիկանությունն իրավազոր է հասարակական անվտանգությունը պաշտպանելու նպատակով սույն օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դեպքում նույնականացնել անձին, եթե անձի ինքնությունը պարզելը նույն կետով նախատեսված կանխարգելիչ միջոցառումները կիրառելով անհնար է կամ կապված է հատուկ դժվարությունների հետ, կամ եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ անձի կողմից տրամադրված տվյալները և/կամ անձը հաստատող փաստաթղթերը չեն արտացոլում նրա ինքնությունը, և անձի նույնականացումն անհրաժեշտ է իրավախախտումը կանխարգելելու համար, կամ եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ այդ անձը անմիջական կապ ունի կատարված իրավախախտման հետ:

2. Անձի նույնականացման միջոցառումներն են՝

ա) մատնահետքեր և ափի հետքեր վերցնելը,

բ) լուսանկարելը,

գ) բնութագրական ֆիզիկական նշաններն արձանագրելը,

դ) հասակը չափելը,

ե) ձայնը գրանցելը,

զ) Նախարարության տեղեկատվական բազաներում տվյալները ստուգելը,

է) այլ կենսաչափական տվյալներ արձանագրելը։

3. Անձի նույնականացման միջոցառում իրականացնելուց առաջ այդ անձին պետք է հնարավորություն տրվի ողջամիտ ժամկետում կամավոր կերպով ապացուցել իր ինքնությունը։

4. Ոստիկանը անձի նույնականացման միջոցառում իրականացնելիս կազմում է արձանագրություն, որում նշվում են միջոցառումն իրականացնելու հիմքը և բոլոր կարևոր փաստական հանգամանքները։ Արձանագրությունը ստորագրում են միջոցառումն իրականացնող ոստիկանը և միջոցառման հասցեատերը։ Միջոցառման հասցեատիրոջ կողմից արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվելու դեպքում արձանագրության մեջ համապատասխան գրառում է կատարվում։ Միջոցառման հասցեատերն իրավունք ունի արձանագրությունում նշում կատարել, որը նա պետք է հաստատի իր ստորագրությամբ։

5. Սույն հոդվածի 4-րդ կետով նախատեսված արձանագրության կազմումը պարտադիր չէ Վրաստանի պետական սահմանին անձանց տեսչավորման և/կամ սույն հոդվածով նախատեսված միջոցառումը հատուկ էլեկտրոնային ծրագրի միջոցով իրականացման դեպքում։

6. Սույն հոդվածի 5-րդ կետով նախատեսված դեպքում անձն իրավունք ունի 3 օրվա ընթացքում դիմել Նախարարություն և գրավոր պահանջել իր նկատմամբ կիրառված միջոցառման վերաբերյալ ակտը։

7. Սույն հոդվածով սահմանված անձի նույնականացման միջոցառումների իրականացման, այդ թվում տվյալների ստուգումը հատուկ էլեկտրոնային ծրագրում, կարգը սահմանում է Նախարարը։

2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Վրաստանի №1036 օրենք – կայք, 06.12.2021թ.

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի № 338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 21. Անձին հրավիրելը

1. Ոստիկանությունն իրավունք ունի զրույց անցկացնելու նպատակով ծանուցագրով անձին հրավիրել ոստիկանություն, եթե՝

ա) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ անձն ունի անհրաժեշտ տեղեկություններ, որոնք կօգնեն ոստիկանությանը կատարել իր գործառույթը,

բ) դա անհրաժեշտ է մեկ այլ անձի նույնականացման միջոցառումներ իրականացնելու համար։

2. Ծանուցելիս անձին պետք է պարզաբանվի հրավիրման հիմքի մասին։

3. Անձին հրավիրելու մասին ծանուցելիս անձին պետք է բացատրվի, որ ոստիկանություն ներկայանալը և ոստիկանությունը լքելը կամավոր է, բացառությամբ սույն օրենքի 17-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նախատեսված դեպքերի։

4. Անձին հրավիրելիս հաշվի են առնվում նրա ծառայողական պարտականությունների առանձնահատկությունները և անձնական կյանքի շահերը։

5. Անչափահասը կարող է հրավիրվել միայն ծնողի կամ օրինական ներկայացուցչի հետ միասին։

6. Հրավիրված չափահաս անձի ոստիկանության բաժանմունքում գտնվելու տևողությունը չպետք է գերազանցի 4 ժամը, իսկ անչափահասինը՝ 2 ժամը։

7. Հրավիրված անձի հետ հարցազրույցի վերաբերյալ կազմվում է հարցազրույցի արձանագրություն, որը ստորագրում է հրավիրված անձը, իսկ եթե հրավիրված անձն անչափահաս է՝ նաև նրան ուղեկցող ծնողը կամ օրինական ներկայացուցիչը, և արձանագրությունը կազմող ոստիկանը։ Հրավիրված անձի հետ հարցազրույցի արձանագրության մեջ նշվում է հարցազրույցի հասցեատերը, հարցազրույցի հիմքը, հրավիրված անձին իր իրավունքները բացատրելը և այլ փաստական հանգամանքներ։ Հրավիրված անձի կողմից հարցազրույցի արձանագրությունը ստորագրելուց հրաժարվելու դեպքում արձանագրության մեջ կատարվում է համապատասխան գրառում։ Հրավիրված անձն իրավունք ունի արձանագրության մեջ նշում կատարել, որը պետք է հաստատվի ստորագրությամբ։

2022 թվականի մայիսի 24-ի Վրաստանի №1576 օրենք – կայք, 06.06.2022թ.

Հոդված 22. Մակերեսային ստուգումը և զննումը

1. Անձի մակերեսային ստուգումը ենթադրում է ձեռքով, հատուկ գործիքով կամ միջոցով միայն նրա հագուստի արտաքին մակերևույթին դիպչելը։

2. Ոստիկանն իրավազոր է կանխարգելիչ միջոցառման իրականացման շրջանակներում կանգնեցնել անձին մակերեսային զննման նպատակով, եթե՝

ա) բավարար հիմք կա ենթադրելու, որ անձն ունի իր, որի տեղափոխումը սահմանափակված է, կամ որը սպառնալիք է ներկայացնում հենց իր կամ մեկ այլ անձի կյանքին և առողջությանը,

բ) անձը գտնվում է այս օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված հատուկ ռեժիմի ենթակա տարածքի կամ օբյեկտի անմիջական մոտակայքում՝ 20 մետր շառավղով,

գ) բավարար հիմք կա ենթադրելու, որ այն վայրում, որտեղ գտնվում է անձը, հավաքվում են Վրաստանի տարածքում անօրինական կերպով գտնվող անձինք, թաքնվում են հետախուզվող անձինք, կամ կարող է կատարվել իրավախախտում։

3. Մակերեսային ստուգումն իրականացնում է համապատասխան սեռի ոստիկանը։ Անհետաձգելի անհրաժեշտության դեպքում մակերեսային ստուգում կարող է իրականացնել ցանկացած ոստիկան միայն հատուկ սարքով կամ միջոցով։

4. Ոստիկանության կանխարգելիչ լիազորության շրջանակներում ոստիկանն իրավունք ունի իրի կամ տրանսպորտային միջոցի մակերեսային զննություն անցկացնելու, եթե․

ա) նա իրականացնում է այդ իրի կամ տրանսպորտային միջոցի իրական սեփականատիրոջ մակերեսային ստուգում,

բ) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ այդ տրանսպորտային միջոցում գտնվում է իրավախախտ կամ անօրինական կերպով ազատությունը սահմանափակված անձ,

գ) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ տրանսպորտային միջոցում կա իր, որը պետք է առգրավվի,

դ) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ իրը կամ տրանսպորտային միջոցը գտնվում է այնտեղ, որտեղ կարող է կատարվել հանցագործություն, որի կանխարգելման համար անհրաժեշտ է մակերեսային զննում։

5. Իրի կամ տրանսպորտային միջոցի մակերեսային զննում է համարվում իրի և/կամ տրանսպորտային միջոցի տեսողական զննումը, իսկ տրանսպորտային միջոցի դեպքում՝ նաև դրա բեռնախցիկի տեսողական զննումը։

6. Իրի կամ տրանսպորտային միջոցի մակերեսային զննմանը պետք է ներկա լինի իրի կամ տրանսպորտային միջոցի փաստացի տիրապետողը կամ նրա ընտանիքի անդամը։

7. Ոստիկանը պարտավոր է անձին բացատրել սույն հոդվածով սահմանված միջոցառման օրինականությունը բողոքարկելու իրավունքը։

8. Անձի կանգնեցնելու ժամկետը չի կարող գերազանցել 30 րոպեն կանգնեցնելու պահից։

9. Սույն հոդվածով սահմանված միջոցառումն իրականացնելիս ոստիկանը կազմում է արձանագրություն։ Արձանագրությունը ստորագրում են արձանագրությունը կազմող ոստիկանը և միջոցառման հասցեատերը, իսկ եթե միջոցառման հասցեատերը ներկա չէ իրի կամ տրանսպորտային միջոցի ստուգման/զննման պահին, արձանագրությունը ստորագրում է հասցեատիրոջ ընտանիքի անդամը, միջոցառման հասցեատիրոջ ընտանիքի անդամի ներկա չգտվելու դեպքում՝ հարևանը։ Արձանագրության մեջ պետք է նշվեն միջոցառմանը մասնակցող անձինք և փաստական հանգամանքները: Եթե միջոցառման հասցեատերը հրաժարվում է ստորագրել արձանագրությունը, արձանագրության մեջ համապատասխան գրառում է կատարվում: Արձանագրությունը ստորագրող անձն իրավունք ունի արձանագրության մեջ գրառում կատարելու, որը պետք է հաստատվի ստորագրությամբ: Եթե անհնար է որոշել ստուգվող իրի կամ տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջ ինքնությունը, ոստիկանը սույն հոդվածով սահմանված միջոցառումն իրականացնում է առանց սույն կետում նշված անձանց մասնակցության:

10. Եթե մակերեսային զննման ընթացքում առաջանում է խուզարկության հիմք, ոստիկանը խուզարկություն է անցկացնում Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով:

Հոդված 23. Հատուկ ստուգում և զննում

1. Հատուկ ստուգումը և զննումը, որպես կանխարգելիչ միջոցառում, նշանակում է անձի, իրի կամ տրանսպորտային միջոցի ստուգում և զննում հատուկ ռեժիմի ենթակա տարածքում կամ օբյեկտում, ինչն անհրաժեշտ են իրը հայտնաբերելու, ինչպես նաև իրի բնույթը որոշելու համար: Հատուկ ռեժիմի ենթակա տարածքների և օբյեկտների ցանկը սահմանում է Վրաստանի կառավարությունը:

2. Ոստիկանությունն իր իրավասության շրջանակներում, որպես կանխարգելիչ միջոց, անձի հատուկ ստուգում և զննում է իրականացնում միայն այն դեպքում, եթե․

ա) կա բավարար հիմք ենթադրելու, որ անձի մոտ կա այնպիսի առարկա, որի տիրապետումը կհամարվի օրենքի խախտում կամ հատուկ ռեժիմի ենթակա տարածքում կամ օբյեկտում սահմանված կարգի խախտում,

բ) դա անհրաժեշտ է խոցելի վիճակում գտնվող անձի ինքնությունը պարզելու համար,

գ) անձը սահմանային-անցման կետում Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հսկողության է ենթարկվում։

3. Անձի հատուկ ստուգումը և զննումն իրականացնում է համապատասխան սեռի ոստիկանը, բացառությամբ այն դեպքի, երբ համապատասխան սեռի ոստիկանի կողմից անձի հատուկ ստուգում և զննում իրականացնելը պահանջում է հատուկ ջանքեր։ Այլ սեռի ոստիկանի կողմից անձի հատուկ ստուգումը և զննումը թույլատրվում է միայն հատուկ սարքով կամ միջոցով։

4. Ոստիկանն իր իրավասության շրջանակներում, որպես կանխարգելիչ միջոցառում, իրականացնում է իրի կամ տրանսպորտային միջոցի հատուկ ստուգում և զննում սույն օրենքի 22-րդ հոդվածի 4-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։

5. Նավի հատուկ ստուգում և զննում իրականացվում է՝

ա) դրոշի պետությունը որոշելու համար,

բ) նավի անձնակազմի և ուղևորների տեսչավորման նպատակով,

գ) նավի անվտանգության, նավիգացիոն-նավագնացական միջոցների, բնապահպանական և կենցաղային պայմանների՝ միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանությունը որոշելու նպատակով։

6. Իրի կամ տրանսպորտային միջոցի հատուկ ստուգմանը և զննմանը պետք է ներկա լինի այդ իրի կամ տրանսպորտային միջոցի փաստացի տիրապետողը կամ նրա ընտանիքի անդամը։

7. Սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում ոստիկանը պարտավոր է անձին բացատրել միջոցառման օրինականությունը բողոքարկելու իրավունքը։

8. Եթե հատուկ ստուգման և զննման ժամանակ առաջանում է խուզարկության հիմք, ոստիկանը խուզարկություն է անցկացնում Վրաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով։

Հոդված 24. Հատուկ ոստիկանական հսկողությունը

1. Անձի, իրի կամ տրանսպորտային միջոցի հատուկ ոստիկանական հսկողությունն իրականացվում է այն դեպքում, եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ կատարվել է կամ կատարվելու է հանցագործություն կամ այլ իրավախախտում։

2. Հատուկ ոստիկանական հսկողությունը ոստիկանի կողմից նախապես ընտրված տարածքում և որոշակի ժամանակով, ինչպես նաև անհետաձգելի անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան տարածքում և որոշակի ժամանակով սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված նպատակին հասնելու համար իրականացված ստուգում է։

3. Հատուկ ոստիկանական հսկողության իրականացման մասին գրավոր կարգադրություն է հրապարակում Նախարարը, իսկ անհետաձգելի անհրաժեշտության դեպքում՝ համապատասխան բանավոր կարգադրություն է հրապարակում Նախարարը կամ նրա հրամանով սահմանված պաշտոնատար անձը։ Նման բանավոր կարգադրությունը 24 ժամվա ընթացքում պետք է գրավոր գրանցվի։

4. Հատուկ ոստիկանական հսկողության ժամանակ իրականացվում են սույն օրենքի 22-րդ հոդվածի 1-ին և 5-րդ կետերում նշված ստուգումն ու զննությունը։

5. Հատուկ ոստիկանական հսկողություն իրականացնելիս ոստիկանը պետք է հագեցած լինի իր համազգեստին ամրացված միացված տեսաձայնագրող սարքով։

Հոդված 25. Վայրը լքելու պահանջը և որոշակի տարածք մուտք գործելու արգելքը

1. Ոստիկանն իրավազոր է անձից պահանջել որոշակի ժամանակով լքել որոշակի վայրը կամ արգելել նրան մուտք գործել որոշակի տարածք, եթե դա անհրաժեշտ է սպառնալիքը կանխելու համար։

2. Սույն հոդվածի առաջին կետում նշված սահմանափակումը կարող է երկարաձգվել մինչև սպառնալիքի վերացումը։

3. Սույն հոդվածով սահմանած միջոցառումների իրականացումը չպետք է հանգեցնի իր բնակության վայրն օգտագործելու անձի իրավունքի երկարաժամկետ սահմանափակման։

Հոդված 26. Անձի կամ տրանսպորտային միջոցի տեղաշարժի կամ իրի փաստացի տիրապետման սահմանափակումը

1. Ոստիկանությունն իրավազոր է Վրաստանի օրենսդրության համաձայն ժամանակավորապես սահմանափակել անձի տեղաշարժը․

ա) եթե անձն իր գործողությամբ վտանգ է ստեղծում իր կամ մեկ այլ անձի կյանքին և առողջությանը,

բ) անձի կողմից սույն օրենքի 25-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջը չկատարելու դեպքում,

գ) հանցագործության կամ վարչական իրավախախտման կատարումը կանխելու նպատակով։

2. Ոստիկաննությունն իրավազոր է, Վրաստանի օրենսդրության համաձայն, ժամանակավորապես սահմանափակել իրի փաստացի տիրապետումը կամ տրանսպորտային միջոցի տեղաշարժը՝ վտանգը կանխելու համար, եթե անձը կարող է այն օգտագործել իր կամ ուրիշի կյանքի և/կամ առողջության նկատմամբ ոտնձգության կամ ուրիշի իրը վնասելու համար։

3. Իրի փաստացի տիրապետման սահմանափակումն իրականացվում է իրը փաստացի սեփականատիրոջից առգրավելով, դրա տեղափոխումը կամ փոխանցումը սահմանափակելով կամ այլ կերպ սահմանափակելով։

4. Անձի տեղաշարժի և իրի տեղափոխման կամ փոխադրման ժամանակավոր սահմանափակումը պետք է անհապաղ դադարեցվի, եթե այլևս չկա այս միջոցառումը կիրառելու հիմք։

Հոդված 27. Ավտոմատ լուսանկարչական սարքի (ռադարի) և տեսանկարահանման սարքերի կիրառումը

1. Ոստիկանությունն իրավազոր է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգի համաձայն, հասարակական անվտանգության պահպանման նպատակով համազգեստի, տրանսպորտային միջոցի, ճանապարհի, շենքի արտաքին պարագծի վրա, Վրաստանի սահմանային գոտում, Վրաստանի սահմանային գծում և Վրաստանի ծովային տարածքում մոնտաժել/տեղադրել և օգտագործել լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքեր/կահավորանք կամ Նախարարի հրամանով սահմանված այլ տեխնիկական կահավորանք, ինչպես նաև օգտագործել տեղադրված ավտոմատ լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքեր, որոնք գտնվում են ուրիշների տիրապետման մեջ, մասնավորապես․

ա) հանցագործությունը կանխարգելելու, ինչպես նաև անձի անվտանգությունը և սեփականությունը, հասարակական անվտանգությունը և անչափահասին վնասակար ազդեցությունից պաշտպանելու նպատակով,

բ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների պահպանումն ապահովելու համար,

գ) Վրաստանի պետական սահմանը պաշտպանելու, ինչպես նաև սահմանային գոտում և սահմանային գծում հանցագործությունը և այլ իրավախախտումները կանխարգելու, հայտնաբերելու, կանխելու և անձի անվտանգությունն ապահովելու համար,

դ) սահմանային անցման կետում անձին և գույքին սպառնացող վտանգը ժամանակին հայտնաբերելու նպատակով։

11. Վրաստանի կառավարության որոշումով սահմանվում է այն շենք-շինությունների ցանկը, որոնց արտաքին պարագծի վրա պարտադիր է մոնտաժել/տեղադրել ավտոմատ լուսանկարչական և/կամ տեսանկարահանման սարքեր, ինչպես նաև նշված ավտոմատ լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքերի տեխնիկական բնութագրերը և շահագործման կանոնները։

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում մոնտաժված/տեղադրված ավտոմատ լուսանկարչական (ռադարի) և տեսանկարահանման սարքերի մասին տեղեկությունը պետք է տեղադրվի աչքի ընկնող տեղում, բացառությամբ սույն հոդվածի 3-րդ կետում նախատեսված դեպքի։

3. Ճանապարհային անվտանգությունն ապահովելու նպատակով Վրաստանի ներքին գործերի նախարարության Պարեկային ոստիկանության դեպարտամենտի տնօրենի հիմնավորված հրամանով սահմանված սահմանափակ թվով ճանապարհահատվածներում ոստիկանությունն իրավազոր է իր օգտագործման մեջ գտնվող և համապատասխան նույնականացման նշաններ չունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցի վրա մոնտաժել/տեղադրել լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքեր և ոչ ստացիոնար (շարժական) արագության չափման սարք։ Այս դեպքում լուսանկարչական սարքի (ռադարի) և տեսանկարահանման սարքի հնարավոր օգտագործման մասին տեղեկությունը պետք է նշվի համապատասխան ճանապարհահատվածի մուտք(ներ)ում և ելք(ներ)ում։ Ոստիկանության համապատասխան նույնականացման նշաններ ունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցի կողմից ավտոմատ լուսանկարչական սարք (ռադար) և տեսանկարահանման սարք օգտագործելիս ճանապարհահատվածի մասին տեղեկությունը պարտադիր չէ նշել։

4. Ոստիկանության կողմից օգտագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցի վրա մոնտաժված/տեղադրված ավտոմատ լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքերի, ինչպես նաև ոչ ստացիոնար (շարժական) արագության չափման սարքի օգտագործումը (ուղղակի լուսանկարումը) թույլատրվում է միայն սույն հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն սահմանված ճանապարհահատվածում։ Ոստիկանության կողմից օգտագործվող համապատասխան նույնականացման նշաններ չունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցի վրա մոնտաժված/ տեղադրված ավտոմատ լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքերի, ինչպես նաև ոչ ստացիոնար (շարժական) արագության չափման սարքի օգտագործման արդյունքում ստացված տեղեկությունը պետք է ոչնչացվի դրա ձեռքբերումից ոչ ուշ, քան 24 ժամ հետո, բացառությամբ այն դեպքի, երբ ստացված տեղեկությունն արտացոլում է Վրաստանի վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքով սահմանված ճանապարհային երթևեկության խախտում և դրա արխիվացումը տեղի է ունենում վարույթ իրականացնելու նպատակով։ Եթե ձեռք բերված տեղեկությունը պարունակում է հանցագործության մասին տվյալներ, տեղեկությունը առգրավվում է Քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով։

5. Ոստիկանության կողմից օգտագործվող, համապատասխան նույնականացման նշաններ չունեցող ավտոտրանսպորտային միջոցի վրա ավտոմատ լուսանկարչական և տեսանկարահանման սարքերի և ոչ ստացիոնար (շարժական) արագաչափերի տեղադրման և օգտագործման, ինչպես նաև տվյալների մշակման հարցերը սահմանվում են Նախարարի հրամանով։

2017 թվականի ապրիլի 21-ի Վրաստանի №713 օրենք – կայք, 10.05.2017թ.

2019 թվականի դեկտեմբերի 19-ի Վրաստանի №5613 օրենք – կայք, 24.12.2019թ.

2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Վրաստանի №1036 օրենք – կայք, 06.12.2021թ.

Հոդված 28. Տեխնիկական միջոցների ստեղծումը և օգտագործումը

1. Ոստիկանությունը հասարակական անվտանգությունը պաշտպանելու նպատակով, սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենքներով շնորհված լիազորության շրջանակներում, ստեղծում և օգտագործում է տեխնիկական միջոցներ և ապահովում դրանց պաշտպանությունը։

2. Ոստիկանության կողմից օգտագործված տեխնիկական միջոցները և դրանց կիրառման մեթոդները չպետք է ոտնահարեն անձի պատիվն ու արժանապատվությունը, չպետք է խախտեն Վրաստանի Սահմանադրությամբ ճանաչված անձի հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները, չպետք է սպառնալիք ստեղծեն մարդու կյանքին և առողջությանը, չպետք է վնաս հասցնեն շրջակա միջավայրին։

3. Տեխնիկական միջոցների կիրառումն իրականացվում է Վրաստանի օրենսդրությանը համապատասխան։

Հոդված 29. Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության իրականացումը

1. Ոստիկանության օպերատիվ-հետախուզական գործունեությունը կարգավորվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» Վրաստանի օրենքով և այլ նորմատիվ ակտերով։

2. (Հանվել է՝ 08.07.2015թ., № 3922):

2015 թվականի հուլիսի 8-ի օրենք Վրաստանի № 3922 - կայք, 15.07.2015թ.

Գլուխ V

Հարկադրանքի միջոցառումները

Հոդված 30. Հարկադրանքի միջոցառումները

Հարկադրանքի միջոցառումները ոստիկանության կողմից ֆիզիկական ուժի, հատուկ միջոցների և հրազենի կիրառումն է ոստիկանական գործառույթները կատարելու համար։

Հոդված 31. Հարկադրանքի միջոցառումներ կիրառելու իրավունքը

1. Ոստիկանությանը վերապահված գործառույթների կատարումն ապահովելու համար ոստիկանության ծառայողն իրավազոր է համաչափ արդյունավետ հարկադրանքի միջոցառումներ կիրառել միայն անհրաժեշտության դեպքում՝ այնպիսի ինտենսիվությամբ, որն ապահովում է օրինական նպատակին հասնելը։

2. Ոստիկանն իրավազոր է հրազեն և հատուկ միջոցներ կիրառել միայն այն դեպքում, եթե նա անցել է հատուկ պատրաստություն։

3. Ոստիկանը պարտավոր է անձին նախապես զգուշացնել ֆիզիկական ուժի, հատուկ միջոցների և հրազենի կիրառման մասին, նրան տրամադրել ողջամիտ ժամկետ իր օրինական պահանջը կատարելու համար, բացառությամբ այն դեպքի, երբ հապաղումը կարող է հանգեցնել անձի և/կամ ոստիկանի կյանքին և առողջությանը վնաս հասցնելուն կամ այլ լուրջ հետևանքների, կամ ստեղծված իրավիճակում նման նախազգուշացումը չհիմնավորված է կամ անհնար։

4. Հարկադրանքի միջոցառման տեսակը և ինտենսիվությունը որոշվում են՝ կոնկրետ իրավիճակի, իրավախախտման բնույթի և իրավախախտի անհատական բնութագրերի նախատեսմամբ։ Ինչպես նաև, հարկադրանքի միջոցառում կիրառելիս ոստիկանը պետք է ձգտի ապահովել, որ պատճառված վնասը լինի նվազագույն և համաչափ։

5. Ոստիկանը պարտավոր է առաջին բուժօգնություն ցուցաբերել հարկադրանքի միջոցառումների կիրառմամբ վնասվածք ստացած անձին։

6. Ոստիկանին արգելվում է կիրառել այնպիսի միջոց, որն առաջացնում է անձի ծանր խեղում, կապված է չարդարացված ռիսկի հետ կամ արգելված է Վրաստանի օրենսդրությամբ։

Հոդված 32. Ֆիզիկական ուժի կիրառումը

1. Ոստիկանն իրավունք ունի կիրառել ֆիզիկական ուժ, այդ թվում՝ հատուկ մարտական հնարքներ՝ իր և/կամ անձանց անվտանգությունն ապահովելու, հանցագործություն և/կամ վարչական իրավախախտումը կանխելու, հանցագործություն և/կամ վարչական իրավախախտում կատարած անձին ձերբակալելու համար, եթե ոչ բռնի մեթոդների կիրառումը չի կարող ապահովել ոստիկանի կողմից իրեն օրենքով վերապահված գործառույթի կատարումը։

2. Ոստիկանը պարտավոր է տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին ֆիզիկական ուժի կիրառման հետևանքով անձի ստացած ցանկացած վնասվածքի մասին, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անհնար է տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին անձի ստացած վնասվածքի մասին, կապված է հատուկ դժվարությունների հետ կամ կխանգարի ոստիկանական գործառույթների կատարմանը։

3. Եթե ֆիզիկական ուժ է կիրառվում անորոշ թվով անձանց նկատմամբ, այդ մասին ղեկավար պաշտոնատար անձը պարտավոր է տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին։

Հոդված 33. Հատուկ միջոցների կիրառումը

1. Ոստիկանը հասարակական անվտանգությունն ու կարգը պաշտպանելու համար օգտագործում է պասիվ և ակտիվ հատուկ միջոցներ։

2. Պասիվ հատուկ միջոցներն ապահովում են ոստիկանի և/կամ նրա կողմից պաշտպանվող անձի կյանքի և առողջության պահպանությունը։ Այդպիսի հատուկ միջոցներից են՝ զրահաբաճկոնը, սաղավարտը, վահանը, հակագազը և մարմնի պաշտպանության այլ հատուկ միջոցները։

3. Ակտիվ հատուկ միջոցները ժամանակավորապես զրկում են անձին ոստիկանին դիմադրելու կարողությունից և/կամ ոստիկանին օգնում են ոստիկանական գործառույթը կատարելու հարցում։ Այդպիսի հատուկ միջոցներից են՝ ձեռնաշղթաները և այլ զսպման միջոցները, հատուկ մահակը, արցունքաբեր գազը, պղպեղային գազը, ակուստիկ միջոցը, ոչ մահացու զենքերը (ներառյալ ոչ մահացու արկը), հոգեբանական ազդեցություն ունեցող ձայնային և լուսային սարքերը, տրանսպորտային միջոցների հարկադիր կանգնեցման միջոցը, խոչընդոտները քանդելու միջոցը, ջրցանը, զրահամեքենան և այլ հատուկ տրանսպորտային միջոցը, հատուկ ներկը, ծառայողական շունը և ծառայողական ձին, էլեկտրաշոկային սարքը և կապելու ցանցը։ Վերոնշյալ հատուկ միջոցները կիրառվում են․

ա) ձեռնաշղթաներ և այլ զսպման միջոցները՝ հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարող անձի նկատմամբ, որը դիմադրում է կամ կարող է դիմադրել ոստիկանին կամ փորձում է փախչել. ձերբակալված կամ կալանավորված անձին ուղեկցելիս, եթե անձն իր վտանգավոր գործողությամբ կարող է վնասել իրեն կամ ուրիշին,

բ) հատուկ մահակը՝ անձի, ոստիկանի և/կամ պահպանվող օբյեկտի վրա հարձակումը հետ մղելու համար, հանցագործություն կատարող կամ հասարակական կարգը խախտող անձին ձերբակալելիս, եթե նա չարամտորեն չի ենթարկվում ոստիկանի օրինական պահանջին, հասարակական կարգի զանգվածային և խմբային խախտումը կանխելու համար,

գ) արցունքաբեր գազը, պղպեղի սփրեյը, ակուստիկ միջոցը և ոչ մահաբեր զենքը (այդ թվում, ոչ մահացու արկը)՝ անձի, ոստիկանի և/կամ պահպանվող օբյեկտի վրա հարձակումը հետ մղելու, հասարակական կարգի զանգվածային և խմբային խախտումները կանխելու համար, հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարող անձին ձերբակալելիս կամ նրան հարկադրելու նպատակով, որպեսզի լքի զբաղեցված տարածքը, տրանսպորտային միջոցը կամ շենք-շինությունը, որտեղ նա պատսպարվում է,

դ) հոգեբանական ազդեցության լուսաձայնային սարքը՝ պետական և/կամ հասարակական օբյեկտի վրա հարձակումը հետ մղելու, անձի և/կամ ոստիկանի վրա հարձակումը հետ մղելու, զինված դիմադրություն ցուցաբերող անձին ձերբակալելու, շենք-շինությունից, հողամասից, տրանսպորտային միջոցից ներխուժած մեղավորի կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարող անձին վտարելու, անօրինական կերպով ազատազրկված անձին ազատ արձակելու համար,

ե) տրանսպորտային միջոցը հարկադիր կանգնեցնելու միջոցը՝ այն տրանսպորտային միջոցը հարկադիր կանգնեցնելու համար, որի վարորդը չի կատարել ոստիկանի կանգ առնելու պահանջը, և որի գործողությունը սպառնալիք է ներկայացնում մարդու կյանքին և առողջությանը, կամ եթե նման միջոցի կիրառումը անհրաժեշտ է համաչափ իրավական բարիքը պաշտպանելու համար,

զ) խոչընդոտները քանդելու միջոցը՝ հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարող անձին ձերբակալելիս՝ անօրինական կերպով ազատազրկված անձին փակ տարածքից ազատ արձակելու համար,

է) ջրցան, զրահամեքենա և այլ հատուկ տրանսպորտային միջոցը՝ հասարակական կարգի զանգվածային խախտումները կանխելու, պետական և/կամ հասարակական օբյեկտի վրա խմբակային հարձակումը հետ մղելու, ոստիկանի կանգ առնելու պահանջին չենթարկված տրանսպորտային միջոցը բռնի կերպով կանգնեցնելու, զինված հանցագործին ձերբակալելու համար,

ը) հատուկ ներկը՝ հանցագործություն կատարող անձին նույնականացնելու համար,

թ) ծառայողական շունը՝ հասարակական կարգի զանգվածային խախտումը կանխելու, հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարած անձին հետապնդելու և ձերբակալելու, ձերբակալվածին կամ կալանավորվածին ուղեկցելու, անձի և/կամ ոստիկանի վրա հարձակումը հետ մղելու համար,

ժ) ծառայողական ձին՝ հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարած անձին հետապնդելու և ձերբակալելու, պարեկավորման ժամանակ, հասարակական կարգի զանգվածային խախտումները կանխելու համար,

ժա) էլեկտրաշոկային սարքը՝ անձի, ոստիկանի և/կամ պահպանվող օբյեկտի վրա հարձակումը հետ մղելու համար,

ժբ) էլեկտրաշոկային սարքը՝ անձի, ոստիկանի և/կամ պահպանվող օբյեկտի վրա հարձակումը հետ մղելու համար։

ժգ) շղթայելու ցանցը՝ իրավախախտին հետապնդելիս, զինված հարձակումը հետ մղելու, հարձակվողին բռնելու համար։

4. Ոստիկանը պարտավոր է տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին հատուկ միջոցի կիրառման հետևանքով անձին վիրավորելու կամ վնասելու մասին, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անհնար է տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին անձին վիրավորելու կամ վնասելու մասին, կապված է հատուկ դժվարությունների հետ կամ կարող է խոչընդոտել ոստիկանական գործառույթների կատարմանը։

5. Եթե հատուկ միջոցը կիրառվում է անորոշ թվով անձանց նկատմամբ, ապա ղեկավար պաշտոնատար անձը պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին։

6. Ոստիկանության զինանոցում հատուկ միջոցները պահպանելու, կրելու և օգտագործելու կանոնները սահմանվում են Նախարարի նորմատիվ ակտերով։

Հոդված 34. Հրազեն օգտագործելու իրավունքը

1. Ոստիկանն իրավունք ունի պահպանել, կրել և օգտագործել ծառայողական-հաստիքային հրազեն, ինչպես նաև լրացուցիչ ծառայողական հրազեն՝ Նախարարի կողմից սահմանված կանոններին համապատասխան։

2. Նախարարը սահմանում է ոստիկանի տրամադրության տակ գտնվող հրազենի պահպանման և կրման կանոնները։

3. Հրազենի պասիվ կիրառում է համարվում ոստիկանության աշխատակցի կողմից զենքի ցուցադրումը՝ օրինական նպատակին հասնելու համար։

4. Հրազենի ակտիվ կիրառում է համարվում զենքից նպատակային կրակելը։

5. Ոստիկանն իրավունք ունի ծայրահեղ միջոցառման տեսքով օգտագործել հրազեն․

ա) անձին և իրեն պաշտպանելու համար, երբ վտանգ է սպառնում կյանքին և/կամ առողջությանը,

բ) անօրինական կերպով ազատազրկված անձին ազատելու համար,

գ) բռնի արարքի կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար ձերբակալված անձի փախուստը կանխելու համար՝ նրան նախապես տեղեկացնելով,

դ) բռնի հանցագործությունը կանխելու համար, եթե անձը դիմադրում է ոստիկանին,

ե) պահպանվող օբյեկտի, պետական մարմնի և/կամ հասարակական կազմակերպության վրա հարձակումը հետ մղելիս,

զ) անձին վտանգավոր կենդանու հարձակումից պաշտպանելու համար,

է) տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու նպատակով այն վնասելու համար, եթե վարորդի գործողությունները իրական սպառնալիք են ներկայացնում մարդու կյանքի և/կամ առողջության համար, և վարորդը չի ենթարկվում ոստիկանի՝ տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու բազմակի պահանջներին, բացառությամբ շարժվող տրանսպորտային միջոցից շարժվող տրանսպորտային միջոցի վրա կրակելու։

6. Անձի նկատմամբ հրազենի ակտիվ կիրառմանը պետք է նախորդի դրա օգտագործման մասին բանավոր նախազգուշացումը՝ «Ոստիկանությունն է, կա՛նգ առեք, թե չէ կկրակեմ ձեզ վրա», ապա՝ նախազգուշական կրակոց։ Անհրաժեշտության դեպքում կարող է նախազգուշական կրակոց չարձակվել։

7. Հրազենն առանց նախազգուշացման կարելի է օգտագործել՝

ա) զինված հարձակման ժամանակ, ինչպես նաև ռազմական տեխնիկայով, ցանկացած տրանսպորտային կամ մեխանիկական միջոցներով անսպասելի հարձակման դեպքում,

բ) ոստիկանի նախնական իմացությամբ տրանսպորտային միջոց օգտագործելով հատկապես ծանր հանցագործության համար ձերբակալվածի կամ կալանավորվածի փախուստի ժամանակ,

գ) անձի կողմից զինված դիմադրություն ցուցաբերելիս,

դ) տագնապի ազդանշան տալու կամ օգնական ուժ կանչելու համար,

ե) հրազենը խլելը կանխելու համար,

զ) մահացու վնասված կամ հիվանդ կենդանու կյանքը դադարեցնելու համար, երբ պարզ է, որ խնդիրը այլ կերպ չի կարող լուծվել։

8. Հրազենի այնպիսի օգտագործումը, որը պարունակում է մահացու վիրավորելու վտանգ, կարելի է միայն անհրաժեշտ հետ մղելու և/կամ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում։

9. Ոստիկանին արգելվում է հրազեն օգտագործել այնպիսի վայրերում, որտեղ կա այլ անձանց վնասելու վտանգ, ինչպես նաև հրդեհավտանգ և պայթյունավտանգ վայրերում, բացառությամբ անհրաժեշտ հետ մղելու և/կամ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքի։

10. Ոստիկանը պարտավոր է անհապաղ տեղեկացնել իր անմիջական ղեկավարին և դատախազին հրազենի ակտիվ օգտագործման մասին։

11. Ոստիկանության զինանոցում գտնվող հրազենի և փամփուշտների ցանկը սահմանվում է Վրաստանի օրենսդրությամբ։

Հոդված 35. Հարկադրանքի միջոցառումների կիրառման սահմանափակումը

1. Արգելվում է ֆիզիկական ուժի, հատուկ միջոցների և հրազենի կիրառումը հղիության, անչափահասության, սահմանափակ հնարավության կամ ծերության ակնհայտ նշաններ ունեցող անձանց նկատմամբ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրանք զինված կամ խմբակային հարձակում են գործում, զինված դիմադրություն են ցուցաբերում ոստիկանին, ինչը սպառնալիք է ներկայացնում մեկ այլ անձի կամ ոստիկանի կյանքին և առողջությանը, եթե նման հարձակումը և դիմադրությունը հնարավոր չէ հետ մղել այլ մեթոդներով և միջոցներով։

2. Սույն հոդվածի առաջին կետից բացառություն է կազմում այն դեպքը, երբ ֆիզիկական ուժի և հատուկ միջոցների չկիրառումը անհնար է դարձնում ոստիկանական գործառույթների կատարումը։

Գլուխ VI

Ծառայությունը ոստիկանությունում

Հոդված 36. Ոստիկանությունում ծառայություն անցնելու կարգը

1. Ոստիկանությունում ծառայության կարգը սահմանվում է Նախարարի նորմատիվ ակտերով։

2. Ոստիկանին արգելվում է գործադուլ անել, ինչպես նաև մասնակցել հավաքների և ցույցերի։

3. Ոստիկանին արգելվում է լինել քաղաքական միավորման անդամ։

4. Ոստիկանն իրավունք չունի կատարել որևէ վճարովի աշխատանք, բացառությամբ գիտական, մանկավարժական կամ ստեղծագործական գործունեության, զբաղեցնել որևէ պաշտոն որևէ այլ գանձապետական հիմնարկում կամ կատարել որևէ վճարովի աշխատանք 50%-ից ավելի պետական բաժնային մասնակցությամբ ստեղծված ձեռնարկությունում, զբաղեցնել որևէ պաշտոն այլ երկրի մարմնում կամ հաստատությունում։

5․ Սույն հոդվածի առաջին կետով նախատեսված ոստիկանությունում ծառայություն անցնելու կարգը ներառում է ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի աշխատանքի ընդունման/պաշտոնի նշանակման, ատեստավորման, հատուկ մրցույթի անցկացման, ոստիկանին և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի կոչում շնորհելու, նրա խրախուսման, կարգապահական պատասխանատվության, ծառայությունից հեռացնելու/պաշտոնից ազատելու, ոստիկանի տարիքային սահմանափակման, ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի իրավական կարգավիճակի մասին նորմերի և ծառայության կազմակերպման հետ կապված այլ հարցեր։

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ․

Հոդված 37. Աշխատանքի ընդունման կարգը

1. Ոստիկանությունում աշխատանքի է ընդունվում 18 տարեկանը լրացած Վրաստանի քաղաքացի, որը տիրապետում է Վրաստանի պետական լեզվին և իր անձնական և մասնագիտական որակներին, կրթությանը, ֆիզիկական պատրաստվածությանը և առողջական վիճակին համապատասխան ունակ է կատարելու ոստիկանի գործառույթները։

2. Ոստիկանությունում աշխատանքի ընդունվելու թեկնածուին ընտրում է Նախարարության կադրերի բաժինը և հատուկ հանձնաժողովը, որոնք ստուգում են թեկնածուի առողջական վիճակը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը, կրթությունը և մասնագիտական որակները։

3. Ոստիկանությունում որոշակի պաշտոնների ընդունվելիք թեկնածուն Նախարարության ակադեմիայում անցնում է հատուկ պատրաստման համապատասխան կրթական ծրագիր կամ դասընթաց մինչև ոստիկանությունում աշխատանքի ընդունվելը կամ ընդունվելուց հետո։

31. Նախարարության համակարգում աշխատող անձի և Նախարարության համակարգ ընդունվելիք թեկնածուի, փորձնակի, պրակտիկանտի մատնահետքերը վերցնելը պարտադիր է։ Մատնահետքերի տվյալների հավաքագրման և պահպանման կարգը սահմանում է Նախարարությունը։

4. Որպես կանոն, անձը ոստիկանությունում աշխատանքի է ընդունվում հատուկ մրցույթ անցնելու արդյունքում: Առանց հատուկ մրցույթ անցնելու անձին ոստիկանությունում աշխատանքի ընդունելու կարգը և պայմանները որոշվում են Նախարարի հրամանով։

5. Աշխատանքի ընդունման/նշանակման կամ ազատման/հեռացման մասին իրավական ակտը կարող է հրապարակվել էլեկտրոնային փաստաթղթերի կառավարման համակարգի միջոցով: Վերոնշյալ ընթացակարգին համապատասխան հրապարակված իրավական ակտը հանձնված է համարվում էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության համակարգ այն անձի հասցեին ուղարկման պահից, որին անմիջականորեն վերաբերում է աշխատանքի ընդունման/նշանակման կամ ազատման/հեռացման (այդ թվում պաշտոնից ազատումը) մասին իրավական ակտը։

2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի Վրաստանի №174 օրենք – կայք, 29.12.2024թ.

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 371. Նախարարության համակարգ ընդունվելիք թեկնածուի, փորձնակի, պրակտիկանտի և աշխատող անձի ստուգումը

1. Նախարարության համակարգ ընդունվելիք թեկնածուն, փորձնակը, պրակտիկանտը (այսուհետ՝ թեկնածու) և աշխատող անձը, այդ թվում՝ զինծառայողը, հանրային ծառայողը, քաղաքացիական անձը, աշխատանքային պայմանագրով աշխատող անձը (այսուհետ՝ աշխատող), ենթարկվում են ստուգման: Այս ստուգման անցկացման կարգը սահմանում է Նախարարը:

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված ստուգման նպատակը թեկնածուի և/կամ աշխատող անձի՝ Նախարարության ծառայողի համար Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված գործառույթներին/խնդիրներին համապատասխանությունը որոշելն է և նրա կողմից ծառայողական պարտականությունների պատշաճ կատարմանը խանգարող հանգամանքները բացահայտելը։

2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Վրաստանի № 1036 օրենք – կայք, 06.12.2021թ.

Հոդված 38. Աշխատանքի ընդունման համար սահմանված սահմանափակումները

Ոստիկանությունում աշխատանքի չեն ընդունվում․

ա) դիտավորությամբ հանցագործության համար դատված անձը,

բ) անձը, որի նկատմամբ իրականացվում է քրեական հետապնդում,

գ) անձը, որը դատարանի որոշմամբ ճանաչվել է սահմանափակ գործունակ կամ ճանաչված է որպես աջակցության ստացող, եթե դատարանի որոշմամբ այլ բան չի սահմանված,

դ) անձը, որը դատարանի կողմից զրկվել է համապատասխան պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից,

ե) անձը, որի առողջական վիճակը, բժշկական եզրակացության համաձայն, չի բավարարում համապատասխան պաշտոն զբաղեցնելու համար անհրաժեշտ պահանջները,

զ) անձը, որը տառապում է ալկոհոլիզմով, թմրամոլությամբ, թունամոլությամբ, հոգեկան և/կամ այլ հիվանդություններով։ Հիվանդությունների ցանկը համատեղ սահմանում են Վրաստանի բռնազավթված տարածքներից հարկադիր տեղահանվածների, աշխատանքի, առողջապահության և սոցապահովման նախարարը և Նախարարը։

է) անձը, որը համապատասխան պաշտոն զբաղեցնելու հետևանքով ծառայողական հսկողության միջոցով անմիջականորեն կապված է ծնողի, ամուսնու, քրոջ, եղբոր, զավակի կամ ամուսնու քրոջ, եղբոր, ծնողի հետ,

ը) օտարերկրացին/օտարերկրյա պետության քաղաքացիության հավակնորդը, բացառությամբ Վրաստանի օրենսդրությամբ կամ Վրաստանի միջազգային պայմանագրերով և համաձայնագրերով նախատեսված բացառությունների,

թ) անձը, որը իր, որպես թեկնածուի, ստուգումից հետո ստացել է բացասական գնահատում,

ժ) անձը, որը աշխատանքի ընդունվելիս գիտակցաբար թաքցրել է իր հետ կապված տեղեկություններ կամ ներկայացրել է ոչ ճիշտ տվյալներ։

ժա) անձը, որը չի կարող բավարարել Նախարարի հրամանով սահմանված ոստիկանությունում ծառայություն անցնելու կարգի պահանջները։

2015 թվականի մարտի 20-ի Վրաստանի № 3346 օրենք – կայք, 31.03.2015թ.

2018 թվականի հուլիսի 5-ի Վրաստանի № 3100 օրենք – կայք, 11.07.2018թ.

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի № 338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 39. Զորակոչիկի ոստիկանություն ընդունվելու և ծառայություն անցնելու կարգը

Զորակոչիկի ոստիկանություն ընդունվելու և ծառայություն անցնելու կարգը սահմանվում է Նախարարի իրավական ակտերով և այլ նորմատիվ ակտերով։

Հոդված 391. Ծառայողական կարիքներից ելնելով՝ ոստիկանի տեղափոխումը հավասար (համարժեք) պաշտոնի

1. Ծառայողական անհրաժեշտությունից ելնելով՝ Նախարարի կամ այդ նպատակով իրավազոր անձի որոշմամբ և ոստիկանի համաձայնությամբ կամ առանց նրա համաձայնության, կարող է որոշում կայացվել ոստիկանին հավասար (համարժեք) պաշտոնի տեղափոխելու մասին։ Նշված կարգով ոստիկանը կարող է նաև տեղափոխվել տարածքային այլ վայր։ Առանց ոստիկանի համաձայնության այս կարգով նրա տեղափոխումը թույլատրվում է մինչև 1 տարի ժամկետով։ 1 տարվա ժամկետը լրիվ լրանալուց հետո՝ անհրաժեշտության դեպքում, վերը նշված ժամկետը կարող է երկարաձգվել լրացուցիչ մինչև 1 տարի ժամկետով։

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված կարգով ոստիկանին կարելի է տեղափոխել, եթե ոստիկանը, նրա կրթության (որակավորման) և նրա կողմից կատարվելիք գործառույթների ու պարտականությունների նախատեսմամբ, կարող կատարել իրեն վերապահված գործառույթներն ու պարտականությունները։

3. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված ժամկետը լրանալուց կամ համապատասխան ծառայողական անհրաժեշտության վերացումից հետո ոստիկանը վերադառնում է տեղափոխումից առաջ զբաղեցրած պաշտոնին, իսկ եթե դա հնարավոր չէ, ապա նշանակվում է համապատասխան, հավասար (համարժեք) պաշտոնի։ Եթե նշված ոստիկանը հրաժարվում է առաջարկվող պաշտոնից, ապա նա ազատվում է զբաղեցրած պաշտոնից։

4. Ծառայողական անհրաժեշտությունից ելնելով՝ ոստիկանին իր պաշտոնին հավասար (համարժեք) պաշտոնի սույն հոդվածով սահմանված կարգով տեղափոխելուց բացի, ոստիկանի՝ ծառայողական տեղափոխման այլ դեպքերը սահմանվում են Նախարարի հրամանով։

2022 թվականի մայիսի 24-ի Վրաստանի №1576 օրենք – կայք, 06.06.2022թ․

Հոդված 40. Ոստիկանի պաշտոնից ժամանակավոր տեղափոխումը

1. Ոստիկանը քննչական մարմնի հիմնավորված գրավոր պահանջի, Նախարարության Գլխավոր տեսչության համապատասխան եզրակացության կամ համապատասխան ստորաբաժանման ղեկավարի պահանջի հիման վրա Նախարարի հրամանով կարող է ժամանակավորապես ազատվել զբաղեցված պաշտոնից՝ մինչև քրեական գործով մեղադրյալ ճանաչելու պատճառով վերջնական որոշման կայացումը։

2. Պաշտոնից ազատված ոստիկանը արդարացման դեպքում պետք է վերականգնվի նույն պաշտոնում, իսկ եթե դա հնարավոր չէ՝ դրա համարժեք պաշտոնում։

2015 թվականի հուլիսի 8-ի Վրաստանի №3922 օրենք – կայք, 15.07.2015թ.

Հոդված 41. Ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի ծառայությունից հեռացման/պաշտոնից ազատման կարգը

1. Ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի ծառայությունից հեռացումը նշանակում է ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի զբաղեցրած պաշտոնից ազատում և նրա հետ ծառայողական հարաբերության դադարեցում։

2. Ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի աշխատանքից հեռացումը/պաշտոնից ազատումը պարտադիր է հետևյալ հիմքերից մեկի առկայության դեպքում․

ա) Վրաստանի քաղաքացիության դադարեցում,

բ) դատարանի կողմից անհայտ կորած կամ մահացած ճանաչելը,

գ) դատարանի կողմից սահմանափակ գործունակ կամ աջակցության ստացող ճանաչելը, եթե դատարանի որոշմամբ այլ բան չի որոշվել,

դ) կադրերի տրամադրության տակ գտնվելու ժամկետի ավարտը,

ե) մահանալը։

3. Ոստիկանը և/կամ Նախարարության այլ ծառայողը կարող է ծառայությունից հեռացվել/պաշտոնից ազատվել․

ա) անձնական դիմումի (զեկուցագրի) հիման վրա,

բ) հաստիքների կրճատման կամ վերակազմակերպման ժամանակ, որը զուգորդվում է հաստիքների կրճատումով,

գ) Նախարարության համակարգում ընդգրկված կառուցվածքային ստորաբաժանման, տարածքային մարմնի, պետական ենթագերատեսչային հաստատության, Նախարարության կառավարման ոլորտում գործող հանրային իրավաբանական անձի կամ դրանց կառուցվածքային միավորների լուծարման ժամանակ,

դ) ծառայությունում գտնվելու սահմանային տարիքը լրանալու պատճառով,

ե) կոչումով ծառայության ժամկետը լրանալու պատճառով,

զ) աշխատանքից անհարգելի պատճառով անընդմեջ 5 կամ 5-ից ավելի աշխատանքային օր բացակայելու պատճառով,

է) կարգապահական խախտում կատարելու կամ նրա նկատմամբ դատարանի մեղադրական դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պատճառով,

ը) պաշտոնեական անհամատեղելիության պատճառով,

թ) այլ ծառայության կամ Նախարարության համակարգի այլ կառուցվածքային ստորաբաժանում տեղափոխվելու պատճառով,

ժ) առողջական վիճակի պատճառով, որն անհնար է դարձնում նրա կողմից ծառայողական պարտականությունների կատարումը, և/կամ Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով առողջական վիճակի զննումից խուսափելու պատճառով,

ժա) ծառայություն ընդունվելու համար սահմանված պահանջները խախտելու պատճառով,

ժբ) Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով նախատեսված երկարատև անաշխատունակության պատճառով,

ժգ) անբավարար մասնագիտական հմտությունների պատճառով,

ժդ) համապատասխան հատուկ մասնագիտական կրթական ծրագիրը և/կամ հատուկ պատրաստության/վերապատրաստման դասընթացն անցնելուց հրաժարվելու պատճառով, եթե Նախարարի իրավական ակտը ուղղակիորեն նախատեսում է ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի ծառայությունից հեռացում/պաշտոնից ազատում։

ժե) փորձաշրջանի ժամկետը լրանալու կամ դրա անբավարար արդյունքների պատճառով,

ժզ) սույն օրենքով և դրա հիման վրա հրապարակված նորմատիվ ակտով ուղղակիորեն նախատեսված այլ հիմքով։

4. Ծառայությունից հեռացված/պաշտոնից ազատված անձը Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով պարտավոր է վերադարձնել իրեն ծառայողական օգտագործման համար փոխանցված նյութական արժեքները։

5․ Ոստիկանի և/կամ նախարարության այլ ծառայողի ծառայությունից հեռացման/պաշտոնից ազատման մասին որոշումը կայացնում է Նախարարը կամ Նախարարի կողմից դրա համար լիազորված անձը։

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 42. Ոստիկանի և/կամ Նախարարության այլ ծառայողի կադրերի տրամադրության տակ վերցնելը

1. Ոստիկանը և/կամ Նախարարության այլ ծառայող (բացառությամբ աշխատանքային պայմանագրով աշխատող անձի) դրա համար իրավազոր անձի հրամանով, Նախարարի հրամանով սահմանված կարգով կարող է ազատվել զբաղեցրած պաշտոնից և ոչ ավելի, քան 4 ամիս ժամկետով վերցվել կադրերի տրամադրության տակ․

ա) անձնական դիմումի (զեկուցագրի) հիման վրա,

բ) հասիքների կրճատման կամ վերակազմակերպման ժամանակ, որն ուղեկցվում է հաստիքների կրճատմամբ,

գ) Նախարարության համակարգում ընդգրկված կառուցվածքային ստորաբաժանման, տարածքային մարմնի, պետական ենթագերատեսչային հաստատության, Նախարարության կառավարման ոլորտում գործող հանրային իրավունքի իրավաբանական անձի լուծարման կամ դրանց կառուցվածքային ստորաբաժանումների լուծարման ժամանակ։

2. Կադրերի տրամադրության տակ վերցված ոստիկանը և/կամ Նախարարության այլ ծառայող կարող է ժամանակավորապես նշանակվել պարտականություններ կատարելու համար։

3. Կադրերի տրամադրության տակ վերցված ոստիկանը և/կամ Նախարարության այլ ծառայող կադրերի տրամադրության տակ վերցվելու օրվանից համարվում է ծառայությունից հնարավոր ազատման մասին նախազգուշացված։

2025 թվականի մարտի 4-ի Վրաստանի №338 օրենք – կայք, 06.03.2025թ.

Հոդված 43. Ոստիկանության կադրերի պատրաստումը

1. Ոստիկանության կադրերի հատուկ մասնագիտական պատրաստումը, վերապատրաստումը և որակավորման բարձրացումը իրականացվում է Նախարարության ակադեմիայում։

2. (Հանվել է՝ 21.07.2018թ., № 3270):

3. Ոստիկանության բարձրագույն ուսումնական հաստատության ուսանողի համար Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում կարող են կիրառվել «Բարձրագույն կրթության մասին» Վրաստանի օրենքով չնախատեսված սահմանափակումներ։

3. (Հանվել է՝ 21.07.2018թ., №3270):

4. Նախարարության ակադեմիան լիազորված է նաև իրականացնել պետական անվտանգության և իրավակարգի պահպանման գործառույթներ իրականացնող այլ պետական մարմինների, ինչպես նաև հանրային և մասնավոր իրավունքի իրավաբանական անձանց ծառայողների պատրաստում, վերապատրաստում և որակավորման բարձրացում։

2014 թվականի մայիսի 2-ի Վրաստանի № 2367 օրենք – կայք, 16.05.2014թ.

2015 թվականի հուլիսի 8-ի Վրաստանի № 3922 օրենք – կայք, 15.07.2015թ․

2018 թվականի հուլիսի 21-ի Վրաստանի № 3270 օրենք – կայք, 31.07.2018թ․

Հոդված 44. Կոչումները ոստիկանությունում

1. Ոստիկանությունում սահմանվում են կոչումներ, որոնց շնորհման հիմքերը և կարգը սահմանված են սույն օրենքով և այլ ակտերով։

2. Ոստիկանին կոչում շնորհվում է, եթե նա զբաղեցնում է պաշտոն, որի համար սահմանված է շնորհվելիքին հավասար կամ ավելի բարձր կոչում։

3. Ոստիկանին կոչում շնորհելը թույլատրելի չէ աստիճան բաց թողնելով և իրականացվում է միայն հաջորդաբար։

Հոդված 45. Ծառայության ժամկետը ոստիկանական կոչում շնորհելու համար

1. Ոստիկանությունում կոչում շնորհելու համար սահմանվում է ծառայության ժամկետ, բացառությամբ կրտսեր հատուկ կոչումների։

2. Բարձրագույն կոչումներ շնորհելու համար Նախարարությունում ծառայության ժամկետ չի սահմանվում։ Նշված կոչումները շնորհում է Վրաստանի նախագահը Նախարարի առաջարկությամբ։

3․ Հատուկ վաստակի համար կամ ատեստավորման արդյունքների նախատեսմամբ կոչումը վաղաժամկետ շնորհելու իրավունք ունի Նախարարը կամ դրա համար լիազորված անձը։

Հոդված 46. Ոստիկանին խրախուսելը

1. Ծառայողական պարտականությունների օրինակելի կատարման, երկարատև և բարեխիղճ ծառայության, ինչպես նաև հատկապես դժվար կամ կարևոր առաջադրանք կատարելու համար ոստիկանի նկատմամբ կիրառվում են խրախուսանքի հետևյալ ձևերը՝

ա) շնորհակալության հայտարարում,

բ) դրամական պարգևատրում.

գ) արժեքավոր նվերով պարգևատրում,

դ) Նախարարության պատվոգրով պարգևատրում,

ե) կրծքանշանով պարգևատրում,

զ) Նախարարության մեդալյոնով պարգևատրում,

է) Նախարարության մեդալով պարգևատրում,

ը) հերթական կոչման վաղաժամկետ շնորհում,

թ) կարգապահական տույժի վաղաժամկետ չեղարկում,

ժ) քաղաքացիական կամ ծառայողական-հաստիքային զենքով պարգևատրում,

ժա) պետական պարգևի ներկայացում։

2. Միաժամանակ կարող են կիրառվել ոստիկանի խրախուսման մի քանի ձևեր։

3. Ոստիկանին խրախուսման իրավունք ունի դրա համար լիազորված անձը։

4. Անձի կողմից ոստիկանությանը ցուցաբերած օգնության համար կարող են կիրառվել սույն հոդվածի առաջին պարբերությամբ նախատեսված խրախուսման ձևեր, բացառությամբ «ե», «ժ» և «թ» ենթակետերում նախատեսված խրախուսման ձևերի։

5. Ոստիկանի խրախուսման կարգը սահմանում է Նախարարը։

2017 թվականի դեկտեմբերի 23-ի Վրաստանի №1938 օրենք – կայք, 29.12.2017թ.

Հոդված 47. Ոստիկանի համազգեստը

1. Ոստիկանը կրում է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված համազգեստ։

2. Ոստիկանին իր լիազորությունները հաստատելու համար տրվում է անձը հաստատող վկայական և/կամ հատուկ ժոտոն։

3. Ոստիկանի համազգեստի նմուշը հաստատում է Նախարարը։

4. Ոստիկանի անձը հաստատող վկայականի և/կամ հատուկ ժետոնի մոդելի նմուշը հաստատում է Նախարարը՝ «Պետական նշանակության խորհրդանիշների մասին» Վրաստանի օրենքով սահմանված կարգով։

2019 թվականի փետրվարի 22-ի Վրաստանի № 4321 օրենք – կայք, 07.03.2019թ.։

Գլուխ VII

Ոստիկանի իրավական և սոցիալական պաշտպանությունը

Հոդված 48. Ոստիկանի իրավական պաշտպանությունը

1. Ոստիկանն իր ծառայողական պարտականությունները կատարելիս պետական իշխանության ներկայացուցիչ է, և նրան պաշտպանում է պետությունը։ Ոստիկանի օրինական պահանջի կատարումը պարտադիր է բոլորի համար։

2. Ոչ ոք իրավունք չունի միջամտել ոստիկանի ծառայողական գործունեությանը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։

3. Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ոստիկանին խոչընդոտելը, նրա պատիվն ու արժանապատվությունը ոտնահարելը, նրան դիմադրելը, նրան սպառնալը, բռնություն կիրառելը կամ նրա կյանքին, առողջությանը կամ գույքին ոտնձգությունը առաջացնում է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված պատասխանատվություն։

4. Ոստիկանը պետք է հրաժարվի ակնհայտորեն անօրինական հրամանը կամ կարգադրությունը կատարելուց, եթե նա տեղյակ էր կամ պետք է տեղյակ լիներ դրա անօրինականության մասին, և պետք է գործի օրենքի շրջանակներում։

5. Ակնհայտորեն անօրինական հրաման կամ կարգադրություն ստանալու դեպքում ոստիկանը պարտավոր է տեղեկացնել Նախարարության Գլխավոր տեսչությանը կամ դատախազին։

6. Ակնհայտորեն անօրինական հրամանը կամ կարգադրությունը կատարելուց հրաժարվող ոստիկանը պատասխանատվության չի ենթարկվի։

7. Ոստիկանին ակնհայտորեն անօրինական հրաման կամ կարգադրություն տվող անձը պատասխանատվության է ենթարկվում օրենքով սահմանված կարգով։

8. Ոստիկանն իրավունք ունի դիմել դատարան՝ իր իրավունքներն ու ազատությունները պաշտպանելու համար։

Հոդված 49. Ոստիկանի սոցիալական պաշտպանությունը

1. Ոստիկանի սոցիալական պաշտպանությունն ապահովում է պետությունը։

2. Ապահովված է ոստիկանի պարտադիր առողջության և կյանքի պետական ապահովագրությունը։

3. Կադրերի տրամադրության տակ գտնվելու ժամանակահատվածում ոստիկանը 2 ամսվա ընթացքում պահպանում է իր զբաղեցրած վերջին պաշտոնի աշխատավարձը (դրամական վարձատրությունը)։

4. Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ոստիկանին պատճառված վնասը լիովին փոխհատուցվում է Վրաստանի պետական բյուջեի միջոցներից՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

5. Ոստիկանի կենսաթոշակային ապահովումն իրականացվում է Վրաստանի օրենսդրությանը համապատասխան։

6. Ոստիկանի և նրա ընտանիքի անդամի (անդամների) բժշկական ծառայության պայմաններն ու կարգը սահմանում է Նախարարը։

61. Նախարարության և Վրաստանի պետական անվտանգության ծառայության ծառայողների, նրանց ընտանիքի անդամների, Նախարարությունից և Վրաստանի պետական անվտանգության ծառայությունից ազատված անձանց (պետական փոխհատուցում ստացող անձինք) և Նախարարության ու Վրաստանի պետական անվտանգության ծառայության ուսումնական հաստատության/ ստորաբաժանման ունկնդիրների բժշկական ապահովումը, ինչպես նաև ծառայություն անցնելու ժամանակ