Օրենսդրություն
Տնային ընտանի կենդանիների մասին Վրաստանի օրենք
Ընտանի կենդանիների մասին Վրաստանի օրենքը ներառում է կենդանիների բարեկեցությունը, սեփականատերերին, անասնաբուժական ծառայությունները, կացարանները և կենդանիների գրանցումը։ Բովանդակության ցանկում ընտրեք հոդվածի վերնագիրը՝ փաստաթղթի համապատասխան բաժին անցնելու համար։ Իրավական կիրառությունից առաջ էջի տեղեկությունն ու տեքստը համեմատեք Matsne-ի պաշտոնական խմբագրության հետ։
Տնային ընտանի կենդանիների մասին Վրաստանի օրենք։ Օրենքի տեքստը, հոդվածները և պաշտոնական աղբյուրը։
Պաշտոնական աղբյուր և տեքստի խմբագրություն
Պաշտոնական վրացերեն անվանում: შინაურ ბინადარ ცხოველთა შესახებ
Իրավազորություն: Վրաստան
Պաշտոնական փաստաթուղթ Matsne-ում
Ընդունման ամսաթիվ:
LIDA.ge-ի տեքստը ոչ պաշտոնական թարգմանություն է։ Պաշտոնական փաստաթուղթը տեսեք Matsne-ում։
Այս տեքստի համապատասխանությունը կոնկրետ պաշտոնական խմբագրությանը առանձին չի հաստատվել։ Կիրառելուց առաջ ստուգեք համապատասխան խմբագրությունը Matsne-ում։
Օրենսդրության տեքստը
Վրաստանի օրենք
Տնային ընտանի կենդանիների մասին
Հոդված 1. Օրենքի նպատակը և խնդիրները
Սույն օրենքի նպատակը տնային ընտանի կենդանիների կառավարման ոլորտում իրավական հիմքերի ստեղծումն է այնպիսի գործունեության և(կամ) գործողության համար, որոնք կնպաստեն մարդու և տնային ընտանի կենդանու համար անվտանգ ապրելու միջավայրի ստեղծմանը։
2․ Սույն օրենքի խնդիրներն են․
ա) Տնային ընտանի կենդանու և մարդու պաշտպանությունը՝ այլ ընտանի կենդանիներից բխող վտանգներից։
բ) Տնային ընտանի կենդանու պաշտպանությունը՝ անպատշաճ և դաժան վերաբերմունքից։
գ) Տնային ընտանի կենդանու խնամքի և պոպուլյացիայի կառավարման մարդասիրական սկզբունքների ու մեթոդների ներդնումը։
Հոդված 2. Օրենքի կարգավորման ոլորտը
Օրենքի կարգավորման ոլորտին են պատկանում․
ա) Տնային ընտանի կենդանու բարօրության ապահովումը։
բ) Տնային ընտանի կենդանու հետագծելիության ապահովումը։
գ) Տնային ընտանի կենդանիների կառավարման ոլորտում իրավազոր մարմինների իրավասությունների սահմանումը։
դ) Տնային ընտանի կենդանիների տերերի և ապաստանողների պարտականությունների սահմանումը։
ե) Տնային ընտանի կենդանիների կառավարման ոլորտում գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների համար իրավական հիմքերի սահմանումը։
զ) Տնային ընտանի կենդանու պոպուլյացիայի կառավարումը։
2․ Սույն օրենքի գործողությունը չի տարածվում ֆերմերային և վայրի կենդանիների վրա։
Հոդված 3. Տերմինների բացատրությունը
Սույն օրենքում օգտագործված տերմիններն ունեն հետևյալ իմաստները․
ա) Տնային ընտանի կենդանի (այսուհետ՝ կենդանի) – տեր ունեցող, ապաստանված, անտեր կամ վերահսկողության բացակայությամբ շուն կամ կատու, որն օգտագործվում է սոցիալական պահանջմունքների բավարարման կամ/և ֆունկցիոնալ նպատակով։
բ) Կենդանու տեր (այսուհետ՝ տեր) – ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ, որի սեփականության մեջ է կենդանի, և որն ապահովում է նրա նույնականացումը-գրանցումը, ստերիլացումը/կաստրացիան, խնամքը, այդ թվում՝ անասնաբուժական ծառայությունը՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
գ) Տեր ունեցող կենդանի – կենդանի, որն ունի սույն օրենքով սահմանված գրանցված տեր։
դ) Անտեր կենդանի – կենդանի, որը չունի սույն օրենքով սահմանված տեր կամ կենդանու ապաստանող։
ե) Ապաստանված կենդանի – որոշակի տարածքում ազատ ապրող կենդանի, որի վերահսկողությունն իրականացնում է կենդանուն ապաստանողը։
զ) Վերահսկողության բացակայությամբ կենդանի – կենդանի, որը որոշակի ժամանակահատվածում չունի պարզված տեր կամ խնամող։
է) Կենդանուն ապաստանող (այսուհետ՝ ապաստանող) – որոշակի տարածքում ազատ ապրող կենդանուն հետևող ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ, որն իրավազոր մարմնում կենդանու գրանցման հիման վրա կատարում է նրա կերակրումը և ջրով ապահովումը, և որն իրավունք ունի ապահովել նրան անասնաբուժական ծառայությամբ։
ը) Կենդանու բարօրություն – կենդանու խնամքի համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծում, որոնք ներառում են կենդանու համար սննդի և ջրի հասանելիություն, հիվանդությունների կանխարգելում, ցավից և տառապանքից պաշտպանություն։
թ) Կենդանու խնամք ու պահպանում – կենդանու համար անհրաժեշտ կենսական միջավայրի ստեղծում՝ համապատասխան սանիտարահիգիենիկ պայմանների պահպանմամբ, նրա սնուցում, ջրով ապահովում, պարբերական զբոսանք, սոցիալականացում, անասնաբուժական ծառայությամբ ապահովում, հիվանդությունների կանխարգելում, ախտորոշում, բուժում, կատաղության և այլ հիվանդությունների դեմ ժամանակին պատվաստում, ինչպես նաև Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կենդանու բարօրության համար անհրաժեշտ այլ պայմանների ապահովում։
ժ) Կինոլոգիական հաստատություն – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որն իրականացնում է խորհրդատվական/կրթական ծառայություն, այդ թվում՝ շների բուծման, վարժեցման, սոցիալականացման, վարքի ուղղման և խնամքի-պահպանման ուղղություններով, ինչպես նաև ապահովում է սույն օրենքով և Վրաստանի այլ իրավական ակտերով սահմանված ծառայություններ կենդանիների (շների) կառավարման ոլորտում։
ժա) Ֆելինոլոգիական հաստատություն – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որն իրականացնում է խորհրդատվական/կրթական ծառայություն, այդ թվում՝ կատուների բուծման, սոցիալականացման, վարքի ուղղման և խնամքի-պահպանման ուղղություններով, ինչպես նաև ապահովում է սույն օրենքով և Վրաստանի այլ իրավական ակտերով սահմանված ծառայություններ կենդանիների (կատուների) կառավարման ոլորտում։
ժբ) Անասնաբուժական հաստատություն – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որն իրականացնում է անասնաբուժական ծառայություններ։
ժգ) Կենդանու էվթանազիա – միայն Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում՝ իրավազոր անձի (անասնաբույժի կամ անասնաբույժ տեխնիկի) կողմից կենդանու կյանքը դադարեցնելը հումանիստական, ակնթարթային և անցավ եղանակով՝ հատուկ վերահսկողության ենթարկված նյութերով կամ հատուկ վերահսկողության ենթարկված դեղամիջոցի համարժեք բուժման միջոցներով։
ժդ) Կենդանու նույնականացում – գրանցող մարմնի կողմից կենդանու նշմարում միկրոչիպով, ականջի նշանով (պիտակով), իսկ կատվի դեպքում՝ նաև անասնաբուժական կանոններով թույլատրելի այլ եղանակով։
ժե) Կենդանու գրանցում – գրանցող մարմնի կողմից նույնականացված կենդանու վերաբերյալ տեղեկության մուտքագրում տվյալների միասնական բազա, ինչպես նաև գրանցման տվյալներում փոփոխությունների կատարում։
ժզ) Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմին – մունիցիպալիտետի ներկայացուցչական մարմնի կողմից սահմանված մունիցիպալիտետի քաղաքապետարանի կառուցվածքային միավորի կամ ներկայացուցչական մարմնի կողմից լիազորված իրավաբանական անձ։
ժէ) Գործակալություն – Վրաստանի շրջակա միջավայրի պաշտպանության և գյուղատնտեսության նախարարության պետական վերահսկողության տակ գործող հանրային իրավունքի իրավաբանական անձ ՝ Պարենամթերքի ազգային գործակալություն։
ժը) Գրանցող մարմին – մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմին, անասնաբուժական հաստատություն, կենդանիների ապաստարան և կենդանիների բուծարան։
ժթ) Կենդանու վզկապ – միջոց, որն ապահովում է կենդանու տեղաշարժի վերահսկում։
ի) Երախակալ – սարք, որը ամրացվում է շան վրա՝ դնչին կամ գլխին և հատկացված է մարդկանց և այլ կենդանիների անվտանգության ապահովման համար։
իա) Կենդանու չափազանցված ագրեսիա – կենդանու վարքագծային այնպիսի անհավասարակշռություն, որը վտանգ է ներկայացնում այլ կենդանու կամ/և մարդու կյանքի և առողջության համար և անհնարին է դարձնում կենդանու հետագա սոցիալականացումը։
իբ) Կենդանու զբոսանք – կենդանու տեղաշարժ բաց տարածքում կամ հատուկ նախատեսված վայրերում՝ համապատասխան վերահսկողությամբ։
իգ) Կենդանիների բուծում – կենդանիների նպատակային և պլանաչափ բազմացում։
իդ) Կենդանու պոպուլյացիայի կառավարում – կենդանու նույնականացում-գրանցում և վերարտադրման ունակության դադարեցում՝ ստերիլացման/կաստրացիայի միջոցով։
իե) Կենդանիների ապաստարան (այսուհետ՝ ապաստարան) – մունիցիպալ ապաստարան կամ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված մասնավոր ապաստարան։
իզ) Կենդանու ժամանակավոր տեղավորման օբյեկտ (հյուրանոց) – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որը ծառայություն է մատուցում կենդանու ժամանակավոր տեղավորման և խնամքի-պահպանման համար։
իէ) Դեհելմինտիզացիա – կենդանու օրգանիզմից պարազիտների հեռացում։
իը) Պատվաստում – կենդանու օրգանիզմ հիվանդությունների դեմ հակագենի (հակագենների) ներմուծում՝ հիվանդությունների նկատմամբ իմունիտետի (օրգանիզմի պաշտպանական ունակության) ձևավորման նպատակով։
իթ) Կաստրացիա – արու կենդանու վերարտադրման ունակության դադարեցում։
լ) Ստերիլացում – էգ կենդանու վերարտադրման ունակության դադարեցում։
լա) Կենդանիների մենամարտ – կենդանու մարտն իր կամ այլ տեսակի կենդանու հետ՝ մրցման կամ այլ նպատակով։
լբ) Անասնաբուժական անձնագիր – կենդանու տեղեկատվական թերթիկ, որտեղ անասնաբույժը կամ անասնաբույժ տեխնիկը կարող է մուտքագրել ամենամյա պատվաստման, ստերիլացման/կաստրացիայի, օրգանիզմի անհատական հատկանիշների (այդ թվում՝ ալերգիկ ռեակցիայի, առողջական վիճակի, քաշի) և հակապարազիտային միջոցների օգտագործման վերաբերյալ գրառումներ, ինչպես նաև տեղեկություն տիրոջ մասին (նույնականացման տվյալներ և կոնտակտային տեղեկություններ)։
լգ) Միկրոչիպ – ընթերցվող պասիվ ռադիոհաճախականությամբ նույնականացման միջոց, հատուկ տեղեկություն կրող իմպլանտ, որի միջոցով տվյալների միասնական բազայում մուտքագրվում են կենդանու և նրա տիրոջ վերաբերյալ տվյալները։
լգ1) Ականջի նշան (պիտակ) – նույնականացման միջոց, որը պարունակում է նույնականացման համար և տալիս է տվյալների միասնական բազայում կենդանու մասին տվյալների մուտքագրման հնարավորություն։
լգ2) Կենդանու բուծարան (այսուհետ՝ բուծարան) – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որը սույն օրենքով սահմանված կարգով իրականացնում է կենդանիների նպատակային և պլանաչափ բուծում։
լգ3) Կենդանիներ վաճառող (այսուհետ՝ վաճառող) – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որը վաճառում է կենդանիներ։
լգ4) Հնարավոր բարձր ռիսկ ներկայացնող շուն – շուն, որն իր ֆիզիկական հատկանիշներից ելնելով (այդ թվում՝ չափեր, քաշ) կամ/և ոչ պատշաճ վարժեցման և վարքի հիման վրա կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել այլ կենդանու կամ/և մարդու կյանքին և առողջությանը։
լգ5) Կենդանու ժամանակավոր ներմուծման և արտահանման կամ բուծման մորատորիում – Վրաստանի կառավարության լիազորություն՝ հնարավոր բարձր ռիսկ ներկայացնող շների կամ կենդանիների գերպոպուլյացիայի կառավարման նպատակով արգելել նման կենդանու ժամանակավոր ներմուծումը և արտահանումը կամ/և բուծումը։
լգ6) Կենդանիների հավաքում − ֆիզիկական անձի կողմից կենդանիների հավաքում և, միևնույն ժամանակ, նրանց խնամքի-պահպանման կանոնները (սննդի հասանելիություն, սանիտարահիգիենիկ պայմանների պահպանում, անասնաբուժական ծառայությամբ ապահովում, կանոնավոր զբոսանք) պահպանելու անկարողություն՝ չնայած կենդանու վիճակի (քաշի կորուստ, հիվանդություն և այլն) և(կամ) կենդանու կենսամիջավայրի զգալի վատթարացման։
լգ7) Կինոլոգ − ֆիզիկական անձ, որն ունի համապատասխան հմտություններ և գիտելիքներ շների բուծման, վարժեցման, սոցիալականացման և վարքի շտկման ուղղություններով։
լգ8) Ֆելինոլոգ − ֆիզիկական անձ, որը խորհրդատվական ծառայություն է մատուցում կատուների խնամքի-պահպանման, բուծման, սոցիալականացման և վարքի շտկման ուղղություններով։
լգ9) Բուծվող կենդանի − կենդանի, որի առողջությունը, ցեղայնությունը և բուծման համար պիտանիությունը հաստատվել են սույն օրենքով սահմանված կարգով և որը հատկացված է նպատակային և պլանաչափ բուծման համար։
լգ10) Ծառայողական շուն – հատուկ վարժեցված շուն, որի տերը հանրային հաստատություն է, և որն օգտագործվում է պաշտպանության, որոնողական-փրկարարական աշխատանքների իրականացման, դիվերսիաների փաստերի վերացման նպատակով, ինչպես նաև շուն, որի նշանակումն է կանխել հասարակական կարգի զանգվածային խախտումը, հանցագործություն կամ սոցիալապես վտանգավոր արարք կատարած անձին հետապնդելը, ձերբակալելը և նույնականացնելը, կալանավորված կամ ձերբակալված անձին ուղեկցելը, անձի և(կամ) ոստիկանության/ռազմական ոստիկանության աշխատակցի վրա հարձակումը հետ մղելը, արգելված իրեր հայտնաբերելը։
լգ11) Օգնական շուն – շուն, որի տերը տվյալների միասնական բազայում գրանցված է որպես տեսողությունից զուրկ կամ տեսողության խնդիրներ ունեցող սահմանափակ հնարավորության կարգավիճակ ունեցող անձ։
Հոդված 4. Կենդանու բարեկեցության սկզբունքները
1. Կենդանու բարեկեցության սկզբունքներն են՝
ա) ազատ հասանելիությունը ջրին և սննդին,
բ) անվտանգ կենսամիջավայրի և համապատասխան կենսապայմանների ստեղծումը,
գ) հիվանդությունների կանխարգելումը և բուժումը։
2. Կենդանու բարեկեցության սկզբունքների պահպանումը պարտադիր է ինչպես սույն օրենքով սահմանված ընթացակարգերը կատարելիս, այնպես էլ կենդանիների կառավարման ոլորտում բարեգործական, կրթական և այլ գործունեություն իրականացնելիս։
3. Վրաստանի ողջ տարածքում անթույլատրելի է․
ա) կենդանու լքելը, բացառությամբ սույն օրենքով նախատեսված դեպքերի,
բ) կենդանու էվթանազիան, բացառությամբ Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված դեպքերի,
գ) կենդանու փոխանցումը, որպես պարգև, մրցանակ կամ պարգևատրում,
դ) կենդանու օգտագործումը որպես սնունդ և(կամ) նրանից դեղերի և քիմիական նյութերի պատրաստումը,
ե) ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ կենդանու վնասվելու/մահվան դեպքում տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից համապատասխան մարմնին չտեղեկացնելը,
զ) կենդանիների հավաքումը,
է) շան, բացառությամբ ծառայողական շան, վարժեցումը մարտական նպատակներով։
Հոդված 5. Կենդանուն լքելու արգելքը
1. Արգելվում է կենդանուն լքելը, բացառությամբ սույն օրենքով նախատեսված կենդանու պատշաճ խնամքի և(կամ) տիրոջ և կենդանու համատեղ գոյակցության անհնարինության օբյեկտիվ նախադրյալների առկայության դեպքերի։
2. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում տերը պարտավոր է ողջամիտ ժամկետում կենդանու համար գտնել նոր տեր, իսկ նոր տեր գտնելու անհնարինության դեպքում՝ տեղափոխել նրան ապաստարան՝ սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով սահմանված միջոցառումները իրականացնելու համար։
3. Եթե տերը կենդանու համար գտնում է նոր տեր, ապա նոր տիրոջ գրանցումը միասնական տվյալների բազայում պարտադիր է։
Հոդված 6. Կենդանիների կառավարման ոլորտի իրավազոր մարմինները
1. Կենդանիների կառավարման ոլորտում իրավազոր մարմիններն են մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը և Գործակալությունը։
2. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը, սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով, իրականացնում է.
ա) տիրոջ կողմից պարտավորությունների կատարման վերահսկողություն,
բ) ապաստանողի կողմից պարտավորությունների կատարման վերահսկողություն,
գ) բուծարանի գրանցում,
դ) թափառող/ապաստանված կենդանու պոպուլյացիայի կառավարում և հակակատաղության պատվաստում,
ե) ապաստանված կենդանու բռնելու մասին տեղեկությունը ապաստանողին հաղորդումը,
զ) անտեր/ապաստանված կենդանու լեշի տնօրինում,
է) կենդանիների կառավարման ոլորտում գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների կողմից սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կանոնների պահպանման պլանային և չպլանավորված մոնիթորինգ։
3. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը անտեր/ապաստանված կենդանիների ժամանակավոր տեղավորման, խնամքի-պահպանման, պոպուլյացիայի կառավարման և հակակատաղության պատվաստումն ապահովելու համար ինքնուրույն կամ այլ մունիցիպալիտետների հետ համատեղ ստեղծում է մունիցիպալ ապաստարան կամ վերը նշված գործողություններն իրականացնում է իր կողմից լիազորված անձի միջոցով։
4. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը պարտավոր է կառավարել անտեր/ապաստանված կենդանիների պոպուլյացիան սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
5. Գործակալությունը, սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով՝
ա) վարում է միասնական տվյալների բազա՝ կենդանիների հետագծելիությունն ապահովելու նպատակով,
բ) իրականացնում է կենդանիների կառավարման ոլորտում գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների կողմից սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կանոնների պահպանման պետական վերահսկողություն,
գ) կատարում է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված այլ գործառույթներ։
6. Գործակալությունն իրավունք ունի Վրաստանի կառավարության որոշմամբ, կենդանիների գերպոպուլյացիայի կառավարման ժամանակավոր միջոցառումների իրականացման համար ապահովել կենդանիների նույնականացում-գրանցում, ստերիլացում/կաստրացիա և հակակատաղության պատվաստում։
7. Վրաստանի մաքսային սահմանով կենդանիների տեղաշարժի ժամանակ անասնաբուժական սահմանային-կարանտինային վերահսկողությունն իրենց իրավասության շրջանակներում իրականացնում են Գործակալությունը և Վրաստանի Ֆինանսների նախարարության կառավարման ոլորտում գործող հանրային իրավունքի իրավաբանական անձը՝ Եկամուտների ծառայությունը։
Հոդված 7. Տերը
1. Կենդանու բարեկեցության, խնամքի և պոպուլյացիայի կառավարման պարտավորությունների շրջանակներում, կենդանու տեսակի և ցեղատեսակի առանձնահատկությունների նախատեսմամբ, տերը պետք է ապահովի.
ա) կենդանու նույնականացում-գրանցում սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով,
բ) կենդանու զբոսանք, փոխադրում և օգտագործում միջոցառումներում՝ սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված անվտանգության կանոնների պահպանմամբ,
գ) անասնաբուժական զննում, համապարփակ պատվաստում, ապաճիճվավորում և այլ բժշկական և կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացում,
դ) հակակատաղության պատվաստում՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով,
ե) կենդանու վերարտադրության ունակության դադարեցում՝ ստերիլացման/ կաստրացիայի միջոցով՝ Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով,
զ) կենդանու վերարտադրության ունակության դադարեցում՝ անասնաբուժական կանոններով թույլատրված այլ, նրա համար անվնաս եղանակով՝ բժշկական ցուցումների հիման վրա ստերիլացման/կաստրացիայի մեթոդի կիրառման անհնարինության դեպքում,
է) կենդանու անհապաղ տեղափոխում անասնաբուժական հաստատություն՝ հիվանդության դեպքում,
ը) կենդանու կորստի/մահվան մասին մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին տեղեկացում,
թ) մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին/Գործակալությանը տեղեկացնելը կենդանու կողմից մեկ այլ կենդանու կամ/և անձի կծելու/քերծելու/լորձունքոտելու փաստի մասին, եթե կա կատաղությամբ կամ կենդանիներից մարդկանց փոխանցվող այլ վտանգավոր հիվանդությամբ վարակի/հիվանդության կասկած,
ժ) կենդանու կողմից մեկ այլ կենդանու կամ/և անձի կծելու/քերծելու/լորձունքոտելու դեպքում Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով դրա նկատմամբ անասնաբուժական հսկողությունը պետք է իրականացվի մեկուսացված, տիրոջ փաստացի բնակության հասցեում կամ ապաստարանում,
ժա) հանրային տարածքի անհապաղ մաքրում կենդանու կողմից դրա աղտոտման դեպքում,
ժբ) կենդանու կողմից մեկ այլ անձի պատճառված վնասի հատուցում՝ համաձայն Վրաստանի քաղաքացիական օրենսգրքի և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերի,
ժգ) կենդանու դիակի հեռացում՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
2. Տերն իրավունք ունի դիմել անասնաբուժական հաստատությանը՝ անասնաբուժական անձնագրում սույն հոդվածի 1-ին կետի «ա» և «գ»-«զ» ենթակետերով նախատեսված ընթացակարգերի վերաբերյալ տեղեկություն մուտքագրելու համար։
3. Տվյալների միասնական բազայում ֆիզիկական անձը որպես տեր կարող է գրանցվել միայն 16 տարին լրանալու և Վրաստանի քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածով նախատեսված դատվածություն չունենալու դեպքերում։
4. Հնարավոր բարձր ռիսկի շան տեր գրանցվելու համար, բացի սույն հոդվածի 3-րդ կետով նախատեսված պահանջների բավարարումից, պարտադիր է ներկայացնել հոգեկան առողջության տեղեկանք։
5. Տիրոջ մահվան դեպքում նրա ժառանգը պարտավոր է որպես տեր գրանցվել տվյալների միասնական բազայում։ Եթե ժառանգը հրաժարվում է ընդունել ժառանգությունը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, նա պարտավոր է ապահովել կենդանու համար նոր տիրոջ որոնում, իսկ նոր տեր գտնելու անհնարինության դեպքում՝ նրա տեղափոխումը ապաստարան։
Հոդված 8. Կենդանու ապաստանում
1. Ֆիզիկական անձը և իրավաբանական անձը իրավունք ունեն ապահովել անտեր կենդանու ապաստանում։
2. Ապաստանելու հիմքը ապաստանողի գրանցումն է տվյալների միասնական բազայում։ Ապաստանումը դադարեցվում է ապաստանողի դիմումի հիման վրա կամ նրա կողմից սույն օրենքով սահմանված պարտավորության խախտման դեպքում։
3. Կենդանու ապաստանում թույլատրվում է միայն ստերիլացումից/կաստրացիայից հետո։
4. Կենդանու ապաստանում արգելվում է վաղ և նախադպրոցական դաստիարակության և կրթական հաստատության, հանրակրթական հաստատության, բժշկական հաստատության և մետրոյի շենքերում, ինչպես նաև մանկական և մարզական հրապարակներում։
5. Ապաստանողն իրավունք ունի ապահովել ապաստանած կենդանու․
ա) անասնաբուժական ծառայություն,
բ) հիվանդությունների կանխարգելում և ախտորոշում,
գ) հիվանդությունների դեմ պատվաստում։
6. Հաշվի առնելով կենդանիների բարեկեցության սկզբունքները՝ ապաստանողը պարտավոր է՝
ա) դիմել գրանցման մարմին՝ տվյալների միասնական բազայում որպես ապաստանող գրանցվելու համար,
բ) ապահովել ապաստանած կենդանուն սնունդով և ջրով,
գ) ապահովել ապաստանած կենդանուն կատաղության դեմ պատվաստումով, իսկ հակակատաղության դեմ պատվաստում ապահովելու անհնարինության դեպքում՝ դիմել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին,
դ) մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին տրամադրել համապատասխան տեղեկություն, եթե ապաստանված կենդանու մոտ հայտնաբերվում է այլ կենդանիների և(կամ) մարդկանց համար վտանգավոր հիվանդություն կամ նման հիվանդության կասկածելի նշաններ,
ե) նպաստել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի և Գործակալության կողմից ապաստանված կենդանու հետ կապված սույն օրենքով սահմանված լիազորությունների անխափան իրականացմանը, ներառյալ՝ տրամադրելով իր տրամադրության տակ եղած տեղեկությունները կենդանու վիճակի մասին,
զ) ապաստանելուց սեփական ցանկությամբ հրաժարվելու դեպքում այդ մասին տեղեկացնել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին և մինչև որպես կենդանու ապաստանող գրանցման չեղարկումը շարունակել կենդանու հսկողությունը,
է) ապաստանելուց սեփական ցանկությամբ հրաժարվելու դեպքում դիմել գրանցող մարմնին որպես կենդանու ապաստանող գրանցումը չեղարկելու պահանջով,
ը) ապաստանված կենդանու մահվան դեպքում տեղեկացնել գրանցող մարմնին տվյալների միասնական բազայում որպես կենդանու ապաստանող գրանցումը չեղարկելու նպատակով։
7. Սույն հոդվածի 6-րդ կետի «ա» ենթակետով նախատեսված դեպքում ապաստանված կենդանու նույնականացում-գրանցումն ապահովում է մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը՝ իր համակարգում ներառված մունիցիպալ ապաստարանի կամ իր կողմից լիազորված անձի միջոցով։
Հոդված 9. Կենդանիների կառավարման ոլորտում մասնակից սուբյեկտները
1. Սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով պետական վերահսկողության ենթակա են կենդանիների կառավարման ոլորտում մասնակից հետևյալ սուբյեկտները․
ա) Անասնաբուժական հաստատություն – անձ, որը մատուցում է կենդանիների անասնաբուժական ծառայություն, այդ թվում, կենդանիների նույնականացում-գրանցումը, ստերիլացումը/կաստրացիան, հիվանդությունների կանխարգելումը և բուժումը առողջության և բարեկեցության համար, պաշտպանությունը զոոնոզ հիվանդություններից (այդ թվում, հակակատաղության պատվաստումը) և երկրում անասնաբուժական բարեհուսության ապահովումը։
բ) Ապաստարան – անձ, որն ապահովում է կենդանիների ժամանակավոր խնամք-պահպանում, նույնականացում-գրանցում, ստերիլացում/կաստրացիա, պատվաստում և(կամ) լքված կենդանու համար տեր/ապաստանող գտնելը։
գ) Կենդանիների ժամանակավոր տեղավորման հաստատություն (հյուրանոց) – անձ, որն ապահովում է ժամանակավոր տեղավորում և խնամք տիրոջ կողմից հանձնված կենդանու համար։
դ) Բուծարան – անձ, որն իրականացնում է կենդանիների նպատակային և պլանաչափ բուծում, ինչպես նաև կենդանիների նույնականացում-գրանցում, բուծման գրանցամատյանի (կենդանու նախնիների մասին տեղեկություններ պարունակող փաստաթուղթ) վարում, բուծման կենդանիների և ստացված սերնդի փաստաթղթային հաշվառում։
ե) Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատություն – անձ, որն իրականացնում է խորհրդատվական/կրթական ծառայություններ, այդ թվում, կենդանիների բուծման, վարժեցման, սոցիալականացման, վարքի ուղղման և խնամքի-պահպանման ուղղություններով։
զ) Վաճառող – անձ, որն իրականացնում է կենդանու խնամք, վաճառում է կենդանուն, ինչպես նաև ապահովում է կատաղության և այլ վտանգավոր հիվանդությունների դեմ ժամանակին պատվաստում և այլ տեսակի անասնաբուժական ծառայություն։
է) Կենդանիների խնամքի և հիգիենայի ծառայության (գրումինգ) օբյեկտ – Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված անձ, որն իրականացնում է կենդանու հիգիենիկ և արտաքին վիճակի պահպանման/բարելավման հետ կապված ծառայություն։
2. Կենդանիների խնամքի և հիգիենայի ծառայության (գրումինգ) օբյեկտը՝
ա) պարտավոր է ընդունելուն պես ստուգել կենդանու նույնականացման-գրանցման մասին տեղեկությունները,
բ) իրավազոր չէ ծառայություններ մատուցել կենդանուն, որը գրանցված չէ տվյալների միասնական բազայում։
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետով սահմանված սուբյեկտները կենդանու բարեկեցության պահպանումն ապահովելու համար պարտավոր են կատարել կենդանիների խնամքի և պահպանման ընդհանուր պահանջները՝
ա) սանիտարահիգիենիկ նորմերի պահպանումը,
բ) անվտանգության կանոնների պահպանումը,
գ) կենդանուն ջրով ապահովումը և անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև կերակրումը,
դ) կենդանիների պահման տարածքի բավարար ինսոլյացիան/լուսավորումը, ջերմացումը և օդափոխությունը,
ե) մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի և(կամ) Գործակալության դիմելու հիման վրա պահանջված տեղեկությունների ներկայացումը,
զ) սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված այլ պահանջների պահպանումը։
Հոդված 10. Կենդանու անասնաբուժական ծառայությունը
1. Երկրում անասնաբուժական բարեհուսության և բնակչությանը զոոնոտիկ հիվանդություններից պաշտպանելու նպատակով, բացի սույն օրենքով սահմանված այլ անձանցից, հիվանդությունների կանխարգելումն ու բուժումն իրականացնում է անասնաբուժական հաստատությունը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
2. Կենդանու անասնաբուժական ծառայությունն ապահովում է անասնաբույժը կամ անասնաբույժ-տեխնիկը՝ սեփական իրավասության շրջանակներում, Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
3. Անասնաբուժական ծառայությունն իրականացվում է կենդանու համար անցավ միջոցով՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերի համաձայն։
4. Արգելվում է ոչ բուժական նպատակներով կամ առանց ֆունկցիոնալ նպատակի կենդանիների անասնաբուժական վիրահատություններ կատարել, մասնավորապես՝
ա) ականջները կտրել,
բ) պոչը կտրել,
գ) ժանիքները հեռացնել,
դ) ճանկերը վիրաբուժական եղանակով հեռացնել,
ե) լսողությունը թուլացնել,
զ) ձայնալարերը կտրել։
5. Անասնաբուժական հաստատությունը կենդանուն ընդունելուն պես պարտավոր է տվյալների միասնական բազայում ստուգել նրա նույնականացման-գրանցման տեղեկությունները։
6. Եթե կենդանու մասին տեղեկությունները ներառված չեն տվյալների միասնական բազայում, անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է ապահովել տեր ունեցող կենդանու նույնականացում-գրանցում։ Այս դեպքում կենդանու նույնականացման-գրանցման ծախսերը պետք է հատուցի տերը։
7. Ապաստանված/անտեր կենդանի ընդունելու դեպքում անասնաբուժական հաստատությունն իրավազոր է ապահովել կենդանու նույնականացում-գրանցում, ստերիլացում/կաստրացիա և հակակատաղության պատվաստում։ Այս ընթացակարգերը կատարելու անհնարինության դեպքում անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին՝ սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգերի իրականացումն ապահովելու համար։
8. Անասնաբուժական հաստատությունն իրավունք ունի ծառայություն մատուցել չգրանցված կենդանուն, որը կարիք ունի անհետաձգելի անասնաբուժական ծառայության։ Այս ծառայությունը մատուցելուց հետո այն պարտավոր է իրականացնել սույն հոդվածի 6-րդ կամ 7-րդ կետերով նախատեսված ընթացակարգերը։
9. Անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է կենդանու ստերիլացման/կաստրացիայի, համալիր պատվաստման և հակակատաղության պատվաստման վերաբերյալ տեղեկությունները մուտքագրել տվյալների միասնական բազայում, իսկ տիրոջ պահանջով՝ նաև անասնաբուժական անձնագրում։
10. Անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է սույն օրենքի 21-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կենդանու էվթանազիայի վերաբերյալ տեղեկությունը մուտքագրել տվյալների միասնական բազայում։
11. Անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է կատաղության կամ Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված այլ զոոնոտիկ հիվանդությունների հայտնաբերման մասին անհապաղ տեղեկացնել Գործակալությանը և մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին, Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
12. Անասնաբուժական հաստատությունն իրավունք ունի Գործակալության կամ մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի հետ կնքված համապատասխան պայմանագրի հիման վրա անասնաբուժական ծառայություն մատուցել ապաստանված/անտեր կենդանուն։
13. Անասնաբուժական հաստատությունն իրավունք ունի տրամադրել տեղեկանք կենդանու առողջության մասին։
14. Անասնաբուժական հաստատությունը պարտավոր է իրականացնել ակտիվ շփում և համակարգում համապատասխան պետական գերատեսչությունների հետ, այդ թվում, տեղեկատվության ժամանակին փոխանակմամբ՝ կատաղության կամ այլ զոոնոտիկ հիվանդությունների տարածումը կանխելու համար։
Հոդված 11. Ապաստարանը և դրա գործունեության շրջանակը
1. Սույն օրենքի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի հիման վրա մունիցիպալիտետն իրավունք ունի ինքնուրույն կամ այլ մունիցիպալիտետների հետ համատեղ ստեղծել մունիցիպալ ապաստարան՝ կենդանու նույնականացման-գրանցման, ստերիլացման/կաստրացիայի, պատվաստման և նրա համար տեր/ապաստանող ապահովելու համար։
2. Կենդանու բարեկեցության պահպանման, խնամքի և պոպուլյացիայի կառավարման նպատակով ցանկացած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ կարող է ստեղծել մասնավոր ապաստարան։
3. Ապաստարանը պարտավոր է Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված չափանիշներին համապատասխան կազմակերպել.
ա) վոլիերներ և անասնաբուժական տարածք՝ համապատասխան ընթացակարգեր անցկացնելու համար,
բ) վոլիեր, որտեղ կենդանին կտեղակայվի մինչև նրա առողջական վիճակի որոշումը, մինչև բուժումը, ապաստարանից դուրսբերումը կամ էվթանազիան։ Վոլիերը պետք է համապատասխանի հետևյալ պահանջներին.
բ.ա) կենդանին պետք է ունենա տեղաշարժման և սննդի ընդունման հնարավորություն,
բ.բ) կենդանին չպետք է զրկված լինի ազատ տարածք տեսնելու հնարավորությունից՝ վոլիերը չպետք է լինի չորս կողմերից փակ, ինչպես նաև պետք է ապահովված լինի վոլիերի պատշաճ օդափոխությունը,
գ) կարանտինային տարածք՝ կենդանու մեկուսացումն ապահովելու համար,
դ) զբոսանքի տարածք՝ կենդանու համապատասխան ֆիզիկական ակտիվության ապահովման նպատակով։
4. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված ապաստարանի գործունեությունը, այդ թվում, կենդանիների պոպուլյացիայի կառավարման նպատակով սահմանված միջոցառումներն ու ընթացակարգերը, կարգավորվում են սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով։
5. Մասնավոր ապաստարանը պարտավոր է ընդունելուն պես տվյալների միասնական բազայում ստուգել կենդանու նույնականացման-գրանցման տեղեկությունները։
6. Սույն հոդվածի 5-րդ կետով նախատեսված ընթացակարգի անցկացումից հետո անասնաբույժը պարտավոր է անհապաղ զննել կենդանուն։ Այս զննման հիման վրա, անասնաբույժի որոշմամբ, կենդանին կարող է տեղակայվել կարանտինի/մեկուսացման մեջ։
7. Եթե կենդանու մասին տեղեկությունները ներառված չեն տվյալների միասնական բազայում, մասնավոր ապաստարանն իրավունք ունի ինքն ապահովել կենդանու նույնականացում-գրանցում, ստերիլացում/կաստրացիա և հակակատաղության պատվաստում։ Այս ընթացակարգերը կատարելու անհնարինության դեպքում մասնավոր ապաստարանը պարտավոր է տեղեկացնել այդ մասին մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին՝ սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով նախատեսված ընթացակարգերի կատարումն ապահովելու համար։
8. Կենդանու կողմից մեկ այլ կենդանու և(կամ) մարդու կծելու/քերծելու/լորձոտելու դեպքում կենդանին պետք է տեղակայվի կարանտինի/մեկուսացման մեջ՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
9. Եթե մասնավոր ապաստարանը ծառայություն է մատուցում կենդանու, որը կարիք ունի անհետաձգելի անասնաբուժական ծառայության, մասնավոր ապաստարանը պարտավոր է միայն անհետաձգելի անասնաբուժական ծառայություններ մատուցելուց հետո ապահովել կենդանու նույնականացում-գրանցումը սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
10. Մասնավոր ապաստարանն իրավունք ունի գտնել տեր/ապաստանող նույնականացված-գրանցված, ստերիլացված/կաստրացված և պատվաստված (հակակատաղության պատվաստում) կենդանու համար և թարմացնել դրա մասին տեղեկությունները տվյալների միասնական բազայում։
11. Մասնավոր ապաստարանն իրավունք ունի, համապատասխան պայմանագրի հիման վրա, իր իրավասության սահմաններում ծառայություններ մատուցել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին, ներառյալ կենդանիների պոպուլյացիայի կառավարումը և ժամանակավոր ապաստանումը։
12. Արգելվում է մասնավոր ապաստարանում բուծարան կազմակերպելը։
13. Մասնավոր ապաստարանը պարտավոր է ակտիվ կապ և համակարգում իրականացնել համապատասխան պետական գերատեսչությունների հետ, այդ թվում՝ կատաղության կամ այլ զոոնոտիկ հիվանդությունների տարածումը կանխելու համար։
Հոդված 12. Կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտ (հյուրանոց)
1. Կենդանու բարեկեցությունը պաշտպանելու նպատակով, կենդանու ժամանակավոր տեղակայման վայրը (հյուրանոցը) ապահովում է կենդանիների ժամանակավոր տեղակայում Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
2. Կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման վայրը (հյուրանոցը) պետք է ապահովի.
ա) սանիտարահիգիենիկ նորմերի պահպանում,
բ) կենդանու կերակրում և ջրով ապահովում,
գ) կենդանիների տեղավորման տարածքի պատշաճ ինսոլյացիա, ջերմացում և օդափոխություն,
դ) Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված այլ պահանջների պահպանում։
3. Կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտը (հյուրանոցի) պարտավոր է կենդանուն ընդունելուն պես ստուգել նրա նույնականացման-գրանցման մասին տեղեկությունները տվյալների միասնական բազայում։ Կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտն (հյուրանոցի) իրավունք չունի ծառայություն մատուցել տվյալների միասնական բազայում չգրանցված կենդանուն։
4. Եթե կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտը (հյուրանոցը) ընդունի առանց վերահսկողության շուն, որի համար չի գտնվի տեր/ապաստանող 2 ամսվա ընթացքում, այն պարտավոր է կենդանու համար գտնել տեր/ապաստանող, իսկ նրա համար տեր/ապաստանող գտնելու անհնարինության դեպքում դիմել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնին` սույն օրենքի 18-րդ հոդվածով նախատեսված միջոցառումների իրականացումն ապահովելու համար։
5. Բազմաբնակարան շենքի բնակարանում կենդանիների տեղակայման ժամանակավոր օբյեկտի (հյուրանոցի) կազմակերպումը թույլատրվում է բնակարանատերերի մեծամասնության համաձայնությամբ։
6. Բազմաբնակարան շենքի բնակարանում կազմակերպված կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտում (հյուրանոցում) միաժամանակ չի կարող տեղավորվել ավելի քան 15 կենդանի։
Հոդված 13. Բուծարանը և դրա գործունեության շրջանակը
1. Կենդանու բարեկեցությունը պահպանելու ու խնամքն ապահովելու նպատակով կենդանիների նպատակային և պլանաչափ բուծումն իրականացնում է բուծարանը։
2. Բուծարանը պարտավոր է գրանցվել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնում՝ համաձայն սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով։
3. Սույն հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված գրանցման գործողության ժամկետը 3 տարի է։ Նշված գրանցման վճարը սահմանում է մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը։
4. Բուծարանի գրանցումը հաստատող փաստաթուղթը պետք է տեղադրվի օգտագործողի համար տեսանելի տեղում։
5. Բուծման կենդանու նպատակային և պլանաչափ բուծումն ապահովելու նպատակով բուծարանը պարտավոր է․
ա) ունենալ կինոլոգ/ֆելինոլոգ,
բ) կատարել սույն օրենքի 17-րդ հոդվածով սահմանված կենդանիների բուծման հետ կապված պահանջները,
գ) պահպանել սանիտարահիգիենիկ նորմերը,
դ) ապահովել կենդանու կերակրումն ու ջրով ապահովումը,
ե) կազմակերպել կենդանու պահման համար բաց և փակ տարածքներ, ապահովել դրանց պատշաճ ինսոլյացիա/լուսավորում, ջերմացում և օդափոխություն,
զ) կազմակերպել համապատասխան տարածք սերունդ ստանալու դեպքում,
է) ապահովել բուծման կենդանու և ստացված սերնդի փաստաթղթային հաշվառման վարում,
ը) ապահովել բուծման գրանցամատյանի (փաստաթուղթ, որում ընդգրկված են տեղեկություններ կենդանու նախնիների մասին) վարում,
թ) ապահովել մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի և(կամ) Գործակալության դիմելու հիման վրա պահանջվող տեղեկությունների ներկայացում,
ժ) ապահովել սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված այլ պահանջների կատարում։
6. Բուծարանը պարտավոր է ապահովել ստացված սերնդի նույնականացում-գրանցում՝ սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
7. Բուծարանն իրավազոր է իրականացնել սույն օրենքի 15-րդ հոդվածով սահմանված գործունեությունը։
8. Բուծարանը պարտավոր է ակտիվ կապ և համակարգում իրականացնել համապատասխան պետական գերատեսչությունների հետ, այդ թվում՝ բուծման կենդանիների նպատակային և պլանաչափ բուծումն ապահովելու համար։
Հոդված 14. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը և դրա գործունեության շրջանակը
1. Կենդանու բարեկեցության և խնամքի-պահպանության նպատակով կենդանիների կառավարման ոլորտում խորհրդատվական ծառայություն, կենդանու վարժեցում, սոցիալականացում, վարքագծի շտկում, բուծման գրանցամատյանի (կենդանու նախնիների մասին տեղեկություններ պարունակող փաստաթուղթ) կազմում, ցեղայնության և բուծման համար պիտանիության մասին տեղեկության տրամադրում, կենդանիների ցուցահանդեսների կազմակերպում-անցկացում և այլ տեսակի ծառայություններ ապահովում է կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
2. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը պարտավոր է ունենալ կինոլոգ/ֆելինոլոգ։
3. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը պարտավոր է կենդանուն ընդունելուն պես տվյալների միասնական բազայում ստուգել կենդանու նույնականացման-գրանցման մասին տեղեկությունները։
4. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունն իրավունք չունի ծառայություն մատուցել միասնական տվյալների բազայում չգրանցված կենդանուն։
5. Կենդանու բարեկեցությունը պաշտպանելու նպատակով կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը պետք է ապահովի.
ա) բուծման գրանցամատյանի (փաստաթուղթ, որում ներառված են կենդանու նախնիների մասին տեղեկությունները) վարում,
բ) ցեղայնության և բուծման համար պիտանիության տեղեկանքի տրամադրում,
գ) տարբեր ցեղատեսակների կենդանիների ծանրաբեռնում՝ նրանց ֆիզիկական բնութագրերի և առողջական վիճակի նախատեսմամբ՝ միջազգային չափորոշիչներին համապատասխան,
դ) կենդանու խնամքի-պահպանման, բուծման, սննդի, սելեկցիայի, ֆիզիոլոգիական բնութագրերի, ինչպես նաև վարքային ուսումնասիրության հետ կապված խորհրդատվական ծառայության տրամադրում,
ե) համապատասխան վարժեցման տարածքում կենդանու վարժեցում (անհատական և մարզական վարժեցումներ), սոցիալականացում, վարքի շտկում,
զ) կենդանու վիճակի գնահատում և չափազանցված ագրեսիայի որոշում,
է) կենդանիների ցուցահանդեսի կազմակերպում-անցկացում,
ը) ուսումնական դասընթացների և մոդուլների կազմակերպում-անցկացում։
6. Սույն հոդվածի 5-րդ կետի «բ» ենթակետով նախատեսված տեղեկանք չի համարվի փաստաթուղթը, որում նշված չեն տեղեկություններ կենդանու նախնիների մասին։
7. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունն իրավունք ունի մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնում գրանցվելու դեպքում իր տարածքում կազմակերպել բուծարան սույն օրենքի 13-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
8. Կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատությունը կենդանու բարեկեցությունն ապահովելու համար պարտավոր է իրականացնել ակտիվ կապ և համակարգում համապատասխան պետական մարմինների հետ, այդ թվում՝ տեղեկությունների ժամանակին փոխանակման միջոցով։
9. Սույն հոդվածի գործողությունը չի տարածվում ծառայողական շան ծառայության վրա։
Հոդված 15. Վաճառողը և նրա գործունեության շրջանակը
1. Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կենդանու բարեկեցությունը պաշտպանելու ու խնամքը-պահպանումը ապահովելու համար կենդանուն վաճառում է վաճառողը։
2. Վաճառողը պարտավոր է գրանցման մարմնին դիմելով ապահովել կենդանու նույնականացում-գրանցումը սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
3. Վաճառողը պարտավոր է կենդանուն ընդունելուն պես ստուգել նրա նույնականացման և գրանցման վերաբերյալ տեղեկությունները։
4. Վաճառողն իրավունք չունի ունենալ տվյալների միասնական բազայում չգրանցված կենդանի։
5. Կենդանու բարեկեցությունը պաշտպանելու ու խնամքն ու պահպանումն ապահովելու համար վաճառողը պարտավոր է.
ա) կենդանուն ապահովել սնունդով և ջրով,
բ) ապահովել կենդանու տեղակայման տարածքի հատկացում, դրա պատշաճ ինսոլյացիա/լուսավորում, ջերմացում և օդափոխություն,
գ) ապահովել կենդանու կանոնավոր զբոսանք,
դ) կենդանուն ապահովել անասնաբուժական ծառայությամբ, այդ թվում՝ կատաղության և այլ վտանգավոր հիվանդությունների դեմ ժամանակին պատվաստմամբ,
ե) ապահովել վաճառքի օբյեկտի տարածքում սանիտարահիգիենիկ նորմերի պահպանում,
զ) թույլ չտալ, որ վաճառքի օբյեկտի տարածք ընդունվի չպատվաստված (կատաղության դեմ պատվաստում) և(կամ) վտանգավոր (ներառյալ զոոնոտիկ) հիվանդություն ունեցող կենդանի,
է) թույլ չտալ, որ 2 ամսականից փոքր շան ձագերը և 4 ամսականից փոքր կատվի ձագերը առանձնացվեն մորից վաճառքի նպատակով,
ը) ապահովել վաճառքի օբյեկտ կենդանու ներմուծման և վաճառքի գրանցում։
6. Վաճառողը պարտավոր է ակտիվ կապ և համակարգում իրականացնել համապատասխան պետական գերատեսչությունների հետ, այդ թվում՝ տեղեկությունների ժամանակին փոխանակմամբ կենդանու բարեկեցությունն ապահովելու համար։
Հոդված 16. Կենդանու նույնականացում-գրանցումը
1. Կենդանու բարեկեցությունը պաշտպանելու և հետագծելիությունն ապահովելու նպատակով գրանցող մարմինն իրականացնում է կենդանու նույնականացում և գրանցում Գործակալության կողմից կառավարվող տվյալների միասնական բազայում։
2. Տվյալների միասնական բազայի նպատակն է՝
ա) որոշել կենդանիների քանակը, գրանցել դրանցից յուրաքանչյուրի մասին տեղեկությունները, պարզել և գրանցել դրանց տերերին և ապաստանողներին,
բ) կանխել տիրոջ կողմից կենդանիների լքումը,
գ) նույնականացնել չվերահսկվող կենդանու տիրոջը կամ ապաստանողին։
3. Տվյալների միասնական բազայում մուտքագրվում են նույնականացված կենդանու մասին հետևյալ տեղեկությունները.
ա) տեսակը, ցեղատեսակը, սեռը, ծննդյան ամիսը, ամսաթիվը, տարեթիվը, անունը, արտաքին տեսքի նկարագրությունը, գույնը, միկրոչիպի կամ ականջի նշանի (պիտակի) համարը,
բ) ստերիլացման/կաստրացիայի մասին,
գ) պատվաստման մասին,
դ) տիրոջ/ապաստանողի անունը, ազգանունը, անձնական համարը, հեռախոսահամարը և բնակության հասցեն, իսկ տիրոջ/ապաստանող իրավաբանական անձի դեպքում՝ անվանումը, նույնականացման ծածկագիրը, կոնտակտային տվյալները,
ե) որպես բուծման կենդանի, ցուցահանդեսային կենդանի և ծառայողական շուն նշման մասին,
զ) Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված այլ անհրաժեշտ տվյալներ, որոնք կապված են նույնականացման-գրանցման հետ,
4. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը, անասնաբուժական հաստատությունը, ապաստարանը և բուծարանը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով Գործակալությունից ստացված տվյալների միասնական բազա մուտք գործելու հիման վրա իրականացնում են կենդանու նույնականացում և գրանցում։
5. Կենդանիների ժամանակավոր տեղակայման օբյեկտը (հյուրանոցը), կինոլոգիական հաստատությունը, ֆելինոլոգիական կենտրոնը, մանրածախ առևտրի կետը և կենդանիների խնամքի ու հիգիենայի ծառայությունների (գրումինգ) օբյեկտը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով Գործակալությունից ստացված տվյալների միասնական բազա մուտք գործելու հիման վրա ստուգում են կենդանու նույնականացման և գրանցման վերաբերյալ տեղեկությունները։
6. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը պարտավոր է ապահովել անտեր/ապաստանված կենդանու նույնականացումը և գրանցումը։
7. Տիրոջ/ապաստանողի փոփոխության դեպքում պարտադիր է փոփոխություն կատարել տվյալների միասնական բազայում՝ նոր տիրոջը/ապաստանողին գրանցելու համար։
8. Միկրոչիպի կամ ականջի նշանի (պիտակի) կորստի/վնասման դեպքում տերը/ապաստանողը պարտավոր է դիմել գրանցող մարմնին կենդանու կրկնակի նույնականացման նպատակով։
Հոդված 17. Տեր ունեցող կենդանու բուծումը և պոպուլյացիայի կառավարումը
1. Կենդանու պոպուլյացիայի կառավարման նպատակով Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված ստերիլացման/կաստրացիայի կանոններին և պայմաններին համապատասխան, կենդանին ենթակա է պարտադիր ստերիլացման/կաստրացիայի, բացառությամբ այս օրենքով նախատեսված դեպքերի։
2. Բուծման կենդանու բուծումը թույլատրվում է բուծարանի կողմից կամ տիրոջ կողմից ոչ առևտրային նպատակներով՝ համաձայն սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված բուծման կանոնների և պայմանների։
3. Կենդանու նպատակային և պլանավորված բուծումն ապահովելու համար արգելվում է.
ա) պոտենցիալ բարձր ռիսկի շան բազմացումը,
բ) խառը (մետիս) կենդանու բազմացումը,
գ) միասնական տվյալների բազայում չնույնականացված և չգրանցված կենդանու բազմացումը,
դ) կենդանու զուգավորումը վայրի կենդանու հետ։
4. Բուծման կենդանու վերարտադրության համար համաձայնություն է տալիս մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը անասնաբուժական հաստատության կողմից տրված առողջության տեղեկանքի և կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատության կողմից տրված ցեղայնության և բուծման համար պիտանիության տեղեկանքի հիման վրա։
5. Բուծարանը բուծման կենդանիների բուծումը իրականացնում է սույն օրենքի 13-րդ հոդվածով սահմանված կարգով և պայմաններով, համապատասխան գրանցման հիման վրա։
6. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը բուծման կենդանու վերարտադրության համար համապատասխան համաձայնությունը սեփականատիրոջը տալիս է մեկ անգամ՝ 2 տարի ժամկետով՝ այն մինչև 1 տարի երկարաձգելու իրավունքով։
7. Տիրոջ կողմից բուծման կենդանու վերարտադրության արդյունքում ստացված սերնդի նույնականացումը և գրանցումը կատարվում է սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
8. Տիրոջ կողմից բազմացրած բուծման կենդանին ենթակա է ստերիլացման/կաստրացիայի՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով և ժամկետում։
9. Սույն հոդվածի 3-րդ կետով սահմանված արգելքներից բացի, Վրաստանի կառավարությունն իրավազոր է կենդանու ժամանակավոր ներմուծման և(կամ) բուծման մորատորիում հայտարարել։
10. Սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված ստերիլացման/կաստրացիայի պարտավորությունը չի տարածվում այն ցուցահանդեսային կենդանու վրա, որը բավարարում է համապատասխան տեսակի/անհատական և ցեղատեսակի բնութագրերը և նախատեսված է կենդանիների ցուցահանդեսին մասնակցելու համար։
11. Սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված ստերիլացման/կաստրացիայի ժամկետի ավարտից առաջ սեփականատերը պարտավոր է դիմել գրանցման մարմնին՝ կենդանուն որպես ցուցահանդեսային կենդանի միասնական տվյալների բազայում նշելու նպատակով։
12. Եթե սույն հոդվածի 11-րդ կետով նախատեսված գրանցման օրվանից հետո 2 տարվա ընթացքում տերը չի ստանում կենդանիների ցուցահանդեսին կենդանու մասնակցությունը հաստատող վկայական, նա պարտավոր է դիմել գրանցման մարմնին՝ տվյալների միասնական բազայում փոփոխություններ կատարելու համար։
13. Սույն հոդվածի 12-րդ կետով նախատեսված դեպքում, կենդանու ցուցահանդեսային կենդանու կարգավիճակը չեղյալ համարվելուց հետո, այն ենթակա է ստերիլացման/կաստրացիայի՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով և ժամկետում։
14. Սույն հոդվածի 1-ին–13-րդ կետերի գործողությունը չի տարածվում ծառայողական շան վրա։
15. Ծառայողական շան տնօրինման կարգը և պայմանները սահմանվում են Վրաստանի կառավարության որոշմամբ։
Հոդված 18. Անտեր/ապաստանված կենդանու պոպուլյացիայի կառավարումը
1. Անտեր/ապաստանված կենդանու բարեկեցության և պոպուլյացիայի կառավարման նպատակով, մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինն ապահովում է անտեր/ապաստանված կենդանու նույնականացումը և գրանցումը, ստերիլացումը/կաստրացիան և հակակատաղության պատվաստումը։
2. Պոպուլյացիայի կառավարումն ապահովելու համար, մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը պարտավոր է իրականացնել չվերահսկվող/անտեր/ապաստանված․
ա) շանը մարդասիրական մեթոդով բռնելը և մեկուսացումը,
բ) կենդանու նույնականացման և գրանցման վերաբերյալ տեղեկատվության ստուգում տվյալների միասնական բազայում,
գ) կենդանու առողջական վիճակի (անասնաբուժական ծառայություն) և վարքային առանձնահատկությունների որոշում,
դ) կենդանու նույնականացում և գրանցում,
ե) կենդանու ստերիլացում/կաստրացիա՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, եթե նրա առողջական վիճակը թույլ է տալիս,
զ) կենդանու հետվիրահատական վերականգնում,
է) կենդանու հակակատաղային պատվաստում,
ը) կենդանու ճիճվաթափում և(կամ) համալիր պատվաստում, անհրաժեշտության դեպքում։
3. Սույն հոդվածի 2-րդ կետի «ա» ենթակետով նախատեսված դեպքում կերակրող շանը բռնել թույլատրվում է միայն սերնդի հետ միասին, բացառությամբ այն դեպքի, երբ կերակրող շանը անհրաժեշտ է անհետաձգելի անասնաբուժական ծառայություն։
4. Սույն հոդվածի 2-րդ կետի «բ» ենթակետով նախատեսված համապատասխան ընթացակարգից հետո կենդանուն պետք է անհապաղ տրամադրվի անասնաբուժական ծառայություն։
5. Սույն հոդվածի 4-րդ կետով նախատեսված անասնաբուժական ծառայության հիման վրա, անասնաբույժի որոշմամբ կենդանին կարող է տեղակայվել կարանտինի/մեկուսացման մեջ։
6. Կենդանու կողմից մեկ այլ կենդանու և(կամ) անձի կծելու/քերծելու/լորձոտելու դեպքում կենդանին պետք է տեղակայվի կարանտինի/մեկուսացման մեջ՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
7. Սույն հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված ընթացակարգերը կատարելուց հետո, մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ տիրոջը/ապաստանողին գտնելու համար (ներառյալ կենդանու լուսանկարը և դրա մասին մանրամասն տեղեկությունների տեղադրում մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի կայքում և(կամ) սոցիալական ցանցերում), իսկ այդ միջոցառումները իրականացնելու անհնարինության դեպքում ենդանուն գրանցել որպես անտեր կենդանի՝ սույն օրենքի 16-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
8. Մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը պարտավոր է ակտիվ կապ և համակարգում իրականացնել Գործակալության հետ, այդ թվում՝ ախտահանման կամ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված այլ միջոցառումների անցկացմամբ, որպեսզի կանխվի կատաղության կամ այլ զոոնոտիկ հիվանդությունների տարածումը։
Հոդված 19. Կենդանիների նկատմամբ անպատշաճ և դաժան վերաբերմունքը
1. Արգելվում է կենդանու հետ անպատշաճ կամ դաժան վերաբերմունքը կամ նման գործողություններին նպաստելը, ներառյալ՝
ա) կենդանուն ծեծելը,
բ) կենդանուն մշտապես կապված վիճակում պահելը,
գ) կենդանուն ֆիզիկական առումով այնպես ծանրաբեռնելը, որը նրան տառապանք է պատճառում,
դ) կենդանուն ագրեսիայի դրդելը և(կամ) նրան խրախուսելը մեկ այլ կենդանու և(կամ) անձի առողջության և(կամ) կյանքի դեմ,
ե) ոչ բժշկական նպատակներով կամ առանց ֆունկցիոնալ նպատակի սույն օրենքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ կետով սահմանված անասնաբուժական վիրահատությունների կատարումը,
զ) կենդանուն վերքեր, խեղում կամ առողջությանը այլ վնաս հասցնելը (ներառյալ՝ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ), որը վտանգավոր է կյանքի և(կամ) առողջության համար,
է) կենդանուն օգտագործելը գիտական փորձերի և(կամ) դրա վրա լաբորատոր փորձարկումներ կատարելը, բացառությամբ «Առողջության պաշտպանության մասին» Վրաստանի օրենքով նախատեսված դեպքերի,
ը) կենդանիների մարտերի կազմակերպումը, անցկացումը և մարտերի համար վայրի փոխանցումը,
թ) այլ գործողություն, որը տառապանք է պատճառում կենդանուն։
2. Սույն հոդվածի առաջին կետի «դ» ենթակետով նախատեսված արգելքը չի տարածվում ծառայողական շան վրա։
3. Սույն հոդվածով նախատեսված գործողությունների համար պատասխանատվությունը սահմանվում է Վրաստանի վարչական իրավախախտումների օրենսգրքով և Վրաստանի քրեական օրենսգրքով։
Հոդված 20. Տեր ունեցող կենդանու տեղափոխման ընդհանուր պահանջները
1. Կենդանու բարեկեցությունն ապահովելու և մարդու ու կենդանու համակեցության համար անվտանգ միջավայր ստեղծելու նպատակով կենդանու տեղափոխումը, այդ թվում, զբոսանքը, ուղևորությունը և միջոցառումներին օգտագործումը, իրականացվում է սույն օրենքով և Վրաստանի այլ օրենսդրական և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերով սահմանված կարգով։
2. Շան զբոսանքը հասարակական վայրերում, այդ թվում՝ բուլվարում, այգում կամ զբոսայգում կամ պուրակում (բացառությամբ հատուկ առանձնացված վայրերի), թույլատրվում է միայն վզկապով կամ դնչկալով, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ կետի «բ» ենթակետով նախատեսված դեպքերի։
3. Արգելվում է կենդանուն բերել վաղ և նախադպրոցական դաստիարակության և կրթության, հանրակրթական, բարձրագույն ուսումնական և մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների շենքեր (բացառությամբ կրթական և մշակութային միջոցառումներին մասնակցելու), ինչպես նաև հիվանդանոց, բացառությամբ կատվի և փոքր շան, որոնք կարող են բերվել ձեռքով կամ հատուկ տարայի (բեռնախցիկ, պայուսակ) մեջ, ինչպես նաև օգնական շան։
4. Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված հասարակական տրանսպորտում կենդանու հետ տեղաշարժը թույլատրվում է վզկապով կամ դնչկալով, իսկ կատվի կամ փոքր շան դեպքում՝ նաև ձեռքում կամ հատուկ կրիչի (բեռնախցիկ, պայուսակ) միջոցով։
5. Կենդանու օգտագործումը սպորտային, մշակութային կամ ժամանցի միջոցառմանը թույլատրվում է կենդանու տեսակի/անհատական բնութագրերին համապատասխան՝ առանց նրան վնաս հասցնելու։
6. Կենդանու մասնակցությամբ սպորտային, մշակութային կամ ժամանցի միջոցառման անցկացումը հանրային վայրերում թույլատրվում է մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի հետ նախապես համաձայնեցված տարածքում։
7. Կենդանիների մուտքն արգելող նշանի առկայության դեպքում անձը պարտավոր է կենդանու կցասայլակը տեղադրել հարակից տարածքում։
8. Մունիցիպալիտետի ներկայացուցչական մարմինն իրավազոր է տնային ընտանի կենդանիների խնամքի-պահպանման և ունենալու կանոններով լրացուցիչ սահմանել.
ա) այն վայրերը, որտեղ շներին մուտքն արգելվում է,
բ) հատուկ առանձնացված վայրերը, որտեղ թույլատրվում է շան զբոսանքն առանց լարանի,
գ) կենդանիներին զբոսանքի, ուղևորության և միջոցառումներին օգտագործելու տարբերվող կարգը (այդ թվում, դնչկալ օգտագործելու կարգը)։
9․ Սույն օրենքի գործողությունը չի տարածվում ծառայողական շան վրա։
Հոդված 21. Կենդանու էվթանազիան
1. Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով արգելվում է կենդանու էվթանազիան անմարդկային մեթոդներով։
2. Կենդանու էվթանազիան պետք է իրականացվի առանց կենդանուն ֆիզիկական ցավ և տառապանք պատճառելու, հատուկ վերահսկողության ենթակա նյութերով կամ հատուկ վերահսկողության ենթակա դեղագործական արտադրանքներին համարժեք դեղամիջոցներով։
3. Կենդանու էվթանազիան անասնաբույժի եզրակացության հիման վրա, որը հիմնվում է համապատասխան հետազոտությունների և(կամ) անասնաբուժական դիտարկման վրա, պետք է իրականացնի միայն իրավազոր անձը՝ անասնաբույժը կամ անասնաբույժի տեխնիկը անասնաբույժի հսկողության ներքո։
4. Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կենդանու էվթանազիայի հիմք կարող են լինել կենդանու․
ա) անուղղելի ագրեսիվ վարքագիծը, որը թույլ չի տալիս նրա համակեցությունը մեկ այլ կենդանու և(կամ) անձի հետ, ներառյալ իդիոպաթիկ ագրեսիան (ակնթարթային զայրույթի համախտանիշ) և կծելը, որոնք չեն հրահրվում նրա նկատմամբ ագրեսիայով կամ անպատշաճ վերաբերմունքով,
բ) լրիվ կաթվածահարությունը, պարեզը և(կամ) այլ անբուժելի հիվանդությունը,
գ) կատաղության վարակի/հիվանդության կասկածելի դեպք միայն Վրաստանի օրենսդրությամբ նախատեսված նախապայմանների հիման վրա,
դ) մարդու և(կամ) կենդանիների առողջության համար հատկապես վտանգավոր վարակ,
ե) կյանքի հետ անհամատեղելի տրավմա և(կամ) վնասվածք,
զ) անդառնալի ուժասպառություն,
է) կյանքի հետ անհամատեղելի բնածին արատ։
5. Սույն հոդվածի 4-րդ կետի «ա» ենթակետով նախատեսված հանգամանքները պարզելու համար, անասնաբույժի եզրակացությունից բացի, անհրաժեշտ է նաև կինոլոգիական/ֆելինոլոգիական հաստատության եզրակացություն։
6. Կենդանու Էվթանազիայի ընթացակարգի ավարտից հետո անասնաբույժը պետք է համոզվի, որ կենդանին սատկած է, որից հետո թույլատրելի է լեշի տնօրինումը Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգին համապատասխան։
7. Կենդանու էվթանազիայից հետո թույլատրվում է կենդանու պաթոլոգոանատոմիական հետազոտություն։
Հոդված 22. Օրենքի հետ կապված ընդունվելիք իրավական ակտերը
Վրաստանի կառավարությունը մինչև 2026 թվականի մարտի 1-ը ապահովի հետևյալ իրավական ակտերի հաստատում․
ա) Տնային ընտանի կենդանիների նույնականացման և գրանցման պայմաններն ու ժամկետները սահմանելու և տվյալների միասնական բազայի կառավարման կարգը։
բ) Տեխնիկական կանոնակարգը տնային ընտանի կենդանիների ստերիլացման/ կաստրացիայի և բուծման կանոնների ու ժամկետների մասին։
Հոդված 23. Օրենքն ուժի մեջ մտնելու հետ կապված անցումային դրույթներ
1. Վրաստանի կառավարությունը մինչև 2026 թվականի մարտի 1-ն ապահովի․
ա) «Անասնաբուժական գործունեություն իրականացնող տնտեսվարողների գործունեության հետ կապված պահանջները հաստատելու մասին» Վրաստանի կառավարության որոշման համապատասխանությունը սույն օրենքին։
բ) «Անասնաբուժական գործունեություն իրականացնող տնտեսվարողների և գյուղատնտեսական շուկաների/տոնավաճառների, որտեղ կենդանի կենդանիների վաճառքի իրացում է տեղի ունենում, անասնաբուժական պետական վերահսկողության իրականացման կանոնների հաստատման մասին» Վրաստանի կառավարության որոշման համապատասխանությունը սույն օրենքին։
2. Կենդանու պոպուլյացիայի կառավարման միջոցառումների արդյունավետ իրականացման համար Վրաստանի շրջակա միջավայրի պաշտպանության և գյուղատնտեսության նախարարությունը, Վրաստանի տարածաշրջանային զարգացման նախարարության և մունիցիպալիտետների հետ համակարգված, մշակի և Վրաստանի կառավարության հաստատմանը ներկայացնի հետևյալ իրավական ակտերը.
ա) Պոպուլյացիայի կառավարման նպատակով շների բուծման մորատորիումի մասին,
բ) Շների պոպուլյացիայի կառավարման կարգավորման ժամանակավոր կարգի (ծրագրի) մասին։
3. Վրաստանի կառավարությունը մինչև 2026 թվականի մարտի 1-ը հաստատի սույն հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված իրավական ակտերը։
4. Սույն հոդվածի 2-րդ կետի «բ» ենթակետով նախատեսված շների հիպերպոպուլյացիայի կառավարման կարգավորման ժամանակավոր կարգով (ծրագրով) առնվազն պետք է սահմանվի.
ա) անտեր/ապաստանված շան համընդհանուր նույնականացման-գրանցման, ստերիլացման/կաստրացիայի և հակակատաղության պատվաստման միջոցառումները ամբողջ երկրի մասշտաբով,
բ) անհրաժեշտության դեպքում, մունիցիպալիտետի առանձնահատկություններից ելնելով, լրացուցիչ աջակցության միջոցառումներ համապատասխան մունիցիպալիտետի գյուղական վայրերում բնակվող տերերի համար,
գ) անտեր/ապաստանված շան նույնականացման-գրանցման, ստերիլացման/կաստրացիայի և հակակատաղության պատվաստման նպատակով շան անասնաբուժական ծառայության ձեռքբերման և մատուցման ծրագիր՝ ըստ բոլոր մունիցիպալիտետների, ինչպես նաև՝ մունիցիպալիտետների կողմից այս ժամանակավոր կարգի (ծրագրի) իրականացման համար անհրաժեշտ միջոցառումներ։
5. Վրաստանի ֆինանսների նախարարությունն ապահովի սույն հոդվածի 2-րդ կետի «բ» ենթակետով նախատեսված շների գերպոպուլյացիայի կառավարման ժամանակավոր կարգով (ծրագրով) սահմանված և, անհրաժեշտության դեպքում, սույն օրենքով սահմանված կենդանու պոպուլյացիայի կառավարման միջոցառումների իրականացման հետ կապված գումարների նախատեսում համապատասխան ծախսող հաստատությունների համար միջնաժամկետ հեռանկարում հատկացումների սահմանային ծավալները որոշելիս (երկրի հիմնական տվյալների և ուղղությունների փաստաթուղթ) և Վրաստանի համապատասխան տարվա Պետական բյուջեի մասին Վրաստանի օրենքի նախագծի մշակման ժամանակ։
6. Մունիցիպալիտետները մինչև 2026 թվականի մարտի 1-ն ապահովեն տնային ընտանի կենդանիների խնամքի-պահպանման և ունենալու կանոնների հաստատում կամ այս կանոնների առկայության դեպքում համապատասխանություն սույն օրենքին։
7. Տերը պարտավոր է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը ապահովել կենդանու նույնականացում և գրանցում՝ համաձայն սույն օրենքով սահմանված կարգի։
8. Տերը, որն արդեն նույնականացրել է կենդանուն, պետք է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը դիմի գրանցման մարմին՝ կենդանուն տվյալների միասնական բազայում գրանցելու նպատակով։
9. Տերը, որն արդեն նույնականացրել է կենդանուն, պետք է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը դիմի գրանցման մարմին՝ կենդանուն միասնական տվյալների բազայում գրանցելու նպատակով։
10. Տերը, որի կենդանին ստերիլացվել կամ կաստրացվել է մինչև սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը, պետք է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը դիմի գրանցման մարմին՝ կենդանու ստերիլացման/կաստրացիայի վերաբերյալ տեղեկությունը տվյալների միասնական բազայում մուտքագրելու նպատակով։
11. Այն տիրոջ նկատմամբ, որը մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը գրանցել է կենդանի, չեն տարածվում սույն օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետի «ե» և «զ» ենթակետերով նախատեսված պարտավորությունները։
12. Այն տիրոջ վրա, որը մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը գրանցել է սույն օրենքով սահմանված պոտենցիալ բարձր ռիսկի շուն, չի տարածվում նույն օրենքի 7-րդ հոդվածի 4-րդ կետով նախատեսված պահանջը ։
13. Մինչև սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը գոյություն ունեցող բուծարանը պարտավոր է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ն անցնել նույն օրենքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված գրանցում մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնում։
14. Մինչև սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը գոյություն ունեցող մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմինը, անասնաբուժական հաստատությունը, ապաստարանը և բուծարանը պարտավոր են մինչև 2026 թվականի մայիսի 1-ը դիմել Գործակալություն՝ սույն օրենքով սահմանված լիազորությունները լիարժեք իրականացնելու համար ունենալ միասնական տվյալների բազայի հասանելիություն։
15. Մինչև սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելը գործող կենդանիների ժամանակավոր տեղավորման օբյեկտը (հյուրանոց), կինոլոգիական հաստատությունը, ֆելինոլոգիական հաստատությունը, վաճառողը և կենդանիների խնամքի ու հիգիենայի ծառայության (գրումինգ) օբյեկտը պարտավոր են մինչև 2026 թվականի մայիսի 1-ը դիմել Գործակալություն, որպեսզի սույն օրենքով սահմանված լիազորությունները լիարժեք իրականացնելու համար ունենան հասանելիություն տվյալների միասնական բազա (առանց գրանցվելու և փոփոխություններ կատարելու իրավունքի)։
16. Գործակալությունը մինչև 2026 թվականի հուլիսի 1-ը․
ա) սույն հոդվածի 14-րդ կետով սահմանված դիմումի հիման վրա ապահովի մունիցիպալիտետի իրավազոր մարմնի, անասնաբուժական հաստատության, ապաստարանի և բուծարանի տվյալների միասնական բազա հասանելություն,
բ) սույն հոդվածի 15-րդ կետով սահմանված դիմումի հիման վրա կենդանիների ժամանակավոր տեղավորման օբյեկտի (հյուրանոց), կինոլոգիական հաստատության, ֆելինոլոգիական հաստատության, վաճառողի և կենդանիների խնամքի ու հիգիենայի ծառայության (գրումինգ) օբյեկտի հասանելիություն (առանց գրանցվելու և փոփոխություններ կատարելու իրավունքի) տվյալների միասնական բազայում։
17. Վրաստանի կառավարությունը մինչև 2027 թվականի հուլիսի 1-ն ապահովի կինոլոգի և ֆելինոլոգի հավաստագրման կանոնների հաստատումը։
18. Կենդանիների խնամքի, բուծման, մարզման, սոցիալականացման և վարքի շտկման ուղղություններով գործունեություն իրականացնող անձինք պարտավոր են մինչև 2028 թվականի հուլիսի 1-ը անցնելլ հավաստագրված կինոլոգի/ֆելինոլոգի մասնագիտական ծրագիրը և(կամ) դիմել համապատասխան մարմնին ոչ ֆորմալ կրթության ճանաչման համար՝ Վրաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
Հոդված 24. Օրենքն ուժի մեջ մտնելը
1. Սույն օրենքը, բացառությամբ սույն օրենքի 1-ին–21-րդ հոդվածների, ուժի մեջ մտնի հրապարակման պահից։
2. Սույն օրենքի 1-ին–4-ր հոդվածները, 7-րդ հոդվածի 1-ին կետի «է» և «թ»-«ժգ» ենթակետերը, ինչպես նաև 2-րդ կետը, 8-րդ հոդվածի 1-ին, 4-րդ և 5-րդ կետերը, ինչպես նաև 6-րդ կետի «բ», «դ» և «ե» ենթակետերը, 9-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ կետերը, 10-րդ հոդվածի 1-ին–4-րդ և 11-րդ–14-րդ կետերը, 11-րդ հոդվածի 1-ին–3-րդ, 8-րդ և 11-րդ–13-րդ կետերը, 12-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերը, 14-րդ հոդվածի 1-ին, 5-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերը, 15-րդ հոդվածի 1-ին, 5-րդ և 6-րդ կետերը, 19-րդ հոդվածը, 20-րդ հոդվածի 8-րդ կետը և 21-րդ հոդվածը ուժի մեջ մտնեն 2026 թվականի հունվարի 1-ից։
3. Սույն օրենքի 5-րդ և 6-րդ հոդվածները, 7-րդ հոդվածի 1-ին կետի «ա»-«զ» և «ը» ենթակետերը, ինչպես նաև 3-րդ–5-րդ կետերը, ։ 8-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերը , 6-րդ կետի «ա», «գ» և «զ»–«ը» ենթակետերը և 7-րդ կետը, 9-րդ հոդվածի 2-րդ կետը, 10-րդ հոդվածի 5-րդ–10-րդ կետերը, 11-րդ հոդվածի 4-րդ–7-րդ, 9-րդ և 10-րդ կետերը, 12-րդ հոդվածի 3-րդ–6-րդ կետերը, 13-րդ հոդվածի 1-ին–4-րդ կետերը, 5-րդ կետի «բ»–«ժ» ենթակետերը և 6-րդ–8-րդ կետերը, 14-րդ հոդվածի 3-րդ, 4-րդ, 7-րդ և 9-րդ կետերը, 15-րդ հոդվածի 2-րդ-4-րդ կետերը, 16-րդ–18-րդ հոդվածները և 20-րդ հոդվածի 1-ին–7-րդ և 9-րդ կետերը ուժի մեջ մտնեն 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։
4. Սույն օրենքի 13-րդ հոդվածի 5-րդ կետի «ա» ենթակետը և 14-րդ հոդվածի 2-րդ կետը ուժի մեջ մտնեն 2028 թվականի հուլիսի 1-ից։
Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Ղավելաշվիլի
Թբիլիսի,
2 հուլիսի, 2025 թ․
N906-IIIԱՆ- XI ՀԼ
Հարցեր օրենքի մասին
Ո՞ր հոդվածն է վերաբերում ընտանի կենդանիների նույնականացմանն ու գրանցմանը։
16-րդ հոդվածը վերաբերում է կենդանու նույնականացմանն ու գրանցմանը․ կարդացեք նաև սեփականատերերի և գրանցման մյուս դրույթները։ Կարդալ հոդվածը: Հոդված 16. Կենդանու նույնականացում-գրանցումը
