სოციალურ ქსელში შეურაცხყოფა საქართველოში

უხეში სიტყვა, ცრუ ფაქტი და AI-ით შექმნილი დამამცირებელი ან ინტიმური გამოსახულება სხვადასხვა სამართლებრივი საკითხია. წარწერა „AI-generated“ პასუხისმგებლობას ავტომატურად არ გამორიცხავს, თუ რეალური პირი ცნობადია.

აზრი, შეურაცხყოფა და ცილისწამება

აზრი სუბიექტური შეფასებაა. ცილისწამება არის რეპუტაციის დამაზიანებელი არსებითად ცრუ ფაქტი. ერთი უხეში კომენტარი ყოველთვის დანაშაული არაა, მაგრამ შეიძლება გამოიწვიოს სამოქალაქო დაცვა; მუქარა, შანტაჟი, პირადი მონაცემის გავრცელება და სისტემური დევნა ცალკე დანაშაული შეიძლება იყოს.

AI-მონტაჟი და ფოტო

საქართველოში ყველა deepfake-ისთვის ერთი სპეციალური მუხლი არ არსებობს. გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი — გამოსახულება, ღირსება და პირადი ცხოვრება; მონაცემთა დაცვის წესები; ცილისწამება; ხოლო პირადი ცხოვრების/საიდუმლოს გავრცელებისას სისხლის კოდექსის 157 და 157¹ მუხლები. ღია პროფილის ფოტო დამამცირებელი ან ინტიმური მონტაჟისთვის ზოგად თანხმობას არ ნიშნავს.

სისხლისსამართლებრივი რისკი

157-ე მუხლით ინტერნეტში პირადი ცხოვრების ან მონაცემის უკანონო გავრცელება მნიშვნელოვანი ზიანით შეიძლება 4 წლამდე პატიმრობით დაისაჯოს. 157¹ მუხლით პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ინტერნეტში გავრცელება — 5-8 წელი. რეალური მუქარა 151-ე, სისტემური ონლაინ დევნა კი 151¹ მუხლით ფასდება.

დაცვა

ცილისწამების სარჩელი განცხადების გაცნობიდან 100 დღეში უნდა შევიდეს. სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილების გამოქვეყნება და მატერიალური/მორალური ზიანის ანაზღაურება, მაგრამ იძულებითი ბოდიში დაუშვებელია. 2026 წლის 2 მარტიდან მონაცემთა ზედამხედველობას სახელმწიფო აუდიტის სამსახური ახორციელებს.

დაუყოვნებელი ნაბიჯები

1. შეინახეთ სრული screenshot, URL, account ID, დრო და გავრცელების მონაცემები.
2. შეინახეთ ორიგინალი და მონტაჟი metadata-ს შეცვლის გარეშე.
3. Report გააკეთეთ impersonation/harassment/privacy/intimate-image არხით.
4. მოითხოვეთ წერილობით წაშლა.
5. მუქარის, შანტაჟის ან ინტიმური მასალისას დაუკავშირდით 112-ს და კიბერდანაშაულის სამსახურს.